رونمایی ولیعهد سعودی از اولین خودروهای برقی ملی «سیر»: سدان و شاسی‌بلند اگزوبات

با هدف‌گذاری تزریق ۸ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۴ و ایجاد یک زنجیره تأمین بومی، عربستان سعودی روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ از نخستین خودروهای برقی ملی خود پرده‌برداری کرد. محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، دو مدل سدان و شاسی‌بلند تمام‌الکتریکی از برند «سیر» (Ceer) را با نام تجاری «اگزوبات» (Exobot) به نمایش گذاشت. وی در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد: «راه‌اندازی نخستین خودروهای سیر، گام دیگری در مسیر پیشرفت عربستان برای ساخت یک اکوسیستم صنعتی پایدار و شکوفا است.» این رونمایی، نقطه عطفی در برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ ریاض برای گذار از اقتصاد نفتی و ورود به تولید پیشرفته صنعتی محسوب می‌شود.[1][3]

برند «سیر» که در نوامبر ۲۰۲۲ به عنوان یک سرمایه‌گذاری مشترک میان صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (PIF) و غول فناوری تایوانی «فاکسکان» (Foxconn) تأسیس شد، مأموریت دارد تا اکوسیستم خودروهای الکتریکی را در خاورمیانه پایه‌گذاری کند. جیمز دلوکا، مدیرعامل شرکت سیر، پیش‌تر سال ۲۰۲۶ را «سال سیر» نامیده بود. مدل‌های اگزوبات نخستین خودروها از یک سبد محصول هفت‌گانه هستند که قرار است طی پنج سال آینده روانه بازار شوند. این خودروها در مجتمع تولیدی سیر (CMC) واقع در شهر اقتصادی ملک عبدالله که با مساحتی بالغ بر یک میلیون متر مربع بزرگ‌ترین تأسیسات تولید خودرو در خاورمیانه به شمار می‌رود، ساخته خواهند شد.[2][4]

از منظر مهندسی و طراحی، زبان بصری اگزوبات با الهام از معماری نجدی، مرجان‌های دریای سرخ و بافت سنتی سدو شکل گرفته است تا هویت بومی را در یک محصول جهانی بازتاب دهد. با این حال، زیرساخت فنی این خودروها کاملاً بین‌المللی است. شرکت سیر برای توسعه پلتفرم و قطعات حیاتی خود قراردادهای استراتژیکی با شرکت‌های معتبری نظیر ب‌ام‌و (BMW) برای تأمین فناوری، هیوندای ترانسیس (Hyundai Transys) و ریماک (Rimac) امضا کرده است. این شرکت تاکنون بیش از ۱.۵ میلیارد دلار قرارداد با تأمین‌کنندگان مختلف منعقد کرده تا به هدف نهایی خود یعنی بومی‌سازی ۴۵ درصدی قطعات تا سال ۲۰۳۴ دست یابد.[1][5]

پیامدهای اقتصادی این پروژه فراتر از تولید یک وسیله نقلیه است. بر اساس برآوردهای رسمی منتشر شده توسط خبرگزاری دولتی عربستان، فعالیت‌های شرکت سیر تا سال ۲۰۳۴ بیش از ۲۱ میلیارد دلار (۸۰ میلیارد ریال سعودی) تراز تجاری عربستان را بهبود بخشیده و حدود ۳۰ هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد خواهد کرد. این رویکرد سیستماتیک نشان می‌دهد که ریاض به جای واردات صرف فناوری، به دنبال انتقال دانش فنی و ایجاد یک شبکه تأمین‌کنندگان محلی است که می‌تواند کل منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و سهم عربستان را در زنجیره ارزش جهانی خودروهای پاک تثبیت کند.[3][4]

با وجود این رونمایی پر سر و صدا، هنوز جزئیات کلیدی مربوط به عملکرد این خودروها در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. شرکت سیر تاکنون اطلاعاتی درباره ظرفیت باتری، شعاع حرکتی، قیمت نهایی و تاریخ دقیق تحویل مدل‌های اگزوبات منتشر نکرده است. گام بعدی این شرکت، تکمیل فازهای نهایی کارخانه تولیدی و آغاز تولید انبوه است؛ آزمونی که نشان خواهد داد آیا عربستان می‌تواند از یک واردکننده سنتی خودرو به یک صادرکننده رقابت‌پذیر در بازار پرشتاب خودروهای الکتریکی تبدیل شود یا خیر.[2][4]

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که رقابت در بازار خودروهای برقی خاورمیانه به شدت در حال افزایش است. با حضور پررنگ خودروسازان چینی و سرمایه‌گذاری‌های موازی در امارات متحده عربی، موفقیت «سیر» در گرو توانایی این شرکت در ارائه محصولی با کیفیت جهانی و قیمت رقابتی خواهد بود. با این حال، تعهد دولت عربستان به خرید بخش عمده‌ای از تولیدات اولیه، می‌تواند حاشیه امنی برای سال‌های نخست فعالیت این برند فراهم کند.[1][2]

در نهایت، پروژه سیر تنها بخشی از پازل بزرگ‌تر عربستان برای تسلط بر زنجیره تأمین خودروهای برقی است. سرمایه‌گذاری‌های کلان در استخراج لیتیوم، تأسیس کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی و توسعه زیرساخت‌های شارژ سریع در سراسر این کشور، نشان‌دهنده یک استراتژی جامع است که هدف آن نه تنها تأمین نیاز داخلی، بلکه تبدیل شدن به یک بازیگر کلیدی در صادرات فناوری‌های پاک به بازارهای جهانی است.[3][5]

با آغاز شمارش معکوس برای ورود اگزوبات به خیابان‌ها، توجه تحلیلگران اکنون به نحوه عملکرد این خودروها در شرایط آب‌وهوایی سخت خاورمیانه معطوف شده است. توانایی سیستم‌های مدیریت حرارتی باتری در مقابله با گرمای شدید بیابان، یکی از مهم‌ترین معیارهایی است که می‌تواند موفقیت فنی این خودروهای ملی را در برابر رقبای وارداتی تضمین کند.[4][5]