شارژ مرحله هفتم طرح تغذیه رایگان برای ۳۳۹ هزار کودک؛ راهنمای دریافت اعتبار مهرماه

اعتبار مرحله هفتم طرح تغذیه رایگان برای ۳۳۸ هزار و ۹۲۵ کودک مبتلا به سوءتغذیه در سراسر ایران شارژ شد. سرپرستان خانوارهای مشمول می‌توانند از روز یکشنبه، ۱۸ مهر ۱۴۰۵، با استفاده از بستر کالابرگ الکترونیکی، اقلام غذایی تاییدشده را از فروشگاه‌های طرف قرارداد خریداری کنند.[1][2]

این اعتبار به صورت نقدی قابل برداشت نیست و مستقیما به کد ملی سرپرست خانوار متصل است. هدف اصلی این برنامه، رساندن مواد مغذی به کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه‌ای است که در پایش‌های مراکز بهداشت، نمودار رشد استانداردی نداشته‌اند.[1]

مبلغ تخصیص‌یافته در این مرحله بر اساس دهک‌بندی اقتصادی خانواده‌ها متفاوت است. برای ۲۷۸ هزار و ۶۸ کودک که در خانوارهای دهک‌های پایین‌تر و بسیار نیازمند قرار دارند، مبلغ دو میلیون تومان به ازای هر کودک به حساب سرپرست خانوار واریز شده است.[1]

در سوی دیگر، ۶۰ هزار و ۸۵۷ کودک که در خانوارهای نیازمند با وسع اقتصادی متوسط جای می‌گیرند، نفری یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعتبار دریافت کرده‌اند. این مبالغ تنها برای خرید اقلام اساسی تعریف شده است.[1]

سبد غذایی مجاز در این طرح شامل ۱۶ قلم کالای اساسی از جمله شیر، ماست، پنیر، گوشت سفید و قرمز، تخم‌مرغ، حبوبات و سبزیجات است. محدود کردن خرید به این اقلام، تضمین می‌کند که یارانه پرداختی دقیقا صرف تامین پروتئین و ریزمغذی‌های مورد نیاز کودک شود.[2]

یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، درباره اهمیت زمان‌بندی این طرح توضیح می‌دهد.[1]

«زمان تشکیل نطفه تا قبل از پایان پنج سالگی که بیش از ۹۰ درصد مغز کودک در همین زمان شکل می‌گیرد، فرصت طلایی حمایت از کودکان است و چنانچه سوء‌تغذیه در این زمان طلایی حل نشود، موجب ایجاد آسیب جدی به مغز و تدوام چرخه فقر می‌شود.»[1]

خانواده‌ها برای ورود به این طرح نیازی به ثبت‌نام اینترنتی یا مراجعه به کافی‌نت‌ها ندارند. شناسایی کودکان واجد شرایط کاملا از طریق شبکه‌های بهداشت محلی و خانه‌های بهداشت در سراسر کشور انجام می‌شود.[2]

بهورزان و مراقبان سلامت با اندازه‌گیری قد و وزن کودکان و مقایسه آن با منحنی‌های رشد سازمان جهانی بهداشت، موارد مشکوک به سوءتغذیه و اختلال رشد را ثبت می‌کنند. این اطلاعات سپس در دانشگاه‌های علوم پزشکی تجمیع شده و برای تخصیص بودجه به وزارت رفاه ارسال می‌گردد.[1]

پس از تایید نهایی، پیامکی از سوی وزارت کار برای سرپرست خانوار ارسال می‌شود که شارژ اعتبار در شبکه ملی اعتبار را اطلاع می‌دهد. خانواده‌ها از زمان دریافت این پیامک، یک ماه فرصت دارند تا با مراجعه به فروشگاه‌های متصل به شبکه، خرید خود را انجام دهند.[2]

گزارش‌های اولیه وزارت بهداشت نشان می‌دهد که این مداخله مستقیم، اثربخشی بیش از ۴۰ درصدی در بهبود شاخص‌های رشد کودکانی داشته که در مراحل قبلی تحت پوشش قرار گرفته‌اند.[1]

اجرای موفق این برنامه نیازمند هماهنگی دقیق میان سه نهاد اصلی است. وزارت بهداشت وظیفه غربالگری بالینی را بر عهده دارد، وزارت رفاه بستر پرداخت و دهک‌بندی را مدیریت می‌کند و سازمان برنامه و بودجه تامین مالی طرح را تضمین کرده است.[2]

طرح حمایت از کودکان دارای سوءتغذیه از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و تاکنون در ۳۶ مرحله مستمر به اجرا درآمده است. شارژ اعتبار در مهرماه، سی و هفتمین مرحله کلی و هفتمین مرحله اجرای آن در سال ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.[1]

تخصیص اعتبارات لازم برای ادامه این روند تا پایان سال جاری خورشیدی، از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور پیش‌بینی و تضمین شده است. این ثبات بودجه‌ای به خانواده‌ها اطمینان می‌دهد که روند درمان تغذیه‌ای کودکانشان نیمه‌کاره رها نخواهد شد.[1]

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که به طور میانگین، ۹۸ درصد از مشمولان در طول یک ماه مهلت مقرر، اعتبار تخصیص‌یافته خود را به طور کامل صرف خرید اقلام غذایی می‌کنند. این آمار بالای مشارکت، نشان‌دهنده نیاز واقعی جامعه هدف به این سبدهای حمایتی در شرایط تورمی است.[2]

با وجود موفقیت‌های ثبت‌شده، کارشناسان تغذیه تاکید دارند که توزیع کالابرگ باید با آموزش‌های مداوم همراه باشد. ارتقای سطح آگاهی مادران در زمینه الگوی تغذیه صحیح و نحوه پخت غذاهای مقوی با اقلام یارانه‌ای، شرط لازم برای اثربخشی کامل این یارانه‌های غیرنقدی است.[1]

جهش قیمت مواد غذایی در سال‌های اخیر، تامین پروتئین حیوانی و لبنیات را برای بسیاری از خانواده‌های کارگری و روستایی دشوار کرده است. حذف این اقلام از سفره، اولین قربانیان خود را در میان کودکان خردسال می‌گیرد که در سنین رشد قرار دارند.[2]

دولت با اجرای طرح امنیت غذایی تلاش کرده است تا یک سپر حمایتی در برابر تورم مواد خوراکی ایجاد کند. تبدیل یارانه نقدی به اعتبار خرید اختصاصی، مانع از آن می‌شود که خانواده‌ها این مبلغ را صرف پرداخت اجاره‌بها یا قبوض خدماتی کنند.[1]

احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، بر اهمیت این رویکرد هدفمند تاکید دارد و معتقد است که بودجه‌های حمایتی باید مستقیما به سفره کودکان برسد.[2]

«با هزینه‌های بسیار کم در مقیاس کلان، تغذیه مضاعف به این کودکان می‌رسد. نجات این نسل از سوءتغذیه، سرمایه انسانی کشور را حفظ کرده و اثرات مثبت آن در دهه‌های آینده در جامعه نمایان خواهد شد.»[2]