واریز بسته معیشتی ۲.۵ میلیون تومانی به حساب ۲۵۰ هزار مستمری‌بگیر روستایی و عشایر

برخلاف سال‌های گذشته که حمایت‌های مالی از جامعه روستایی غالباً به وام‌های خرد و زمان‌بر محدود می‌شد، امسال روز ملی روستا و عشایر با یک تزریق نقدی مستقیم همراه بود. صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر در نیمه مهرماه ۱۴۰۵، مبلغ ۲.۵ میلیون تومان کمک‌معیشتی بلاعوض را مستقیماً به حساب ۲۵۰ هزار نفر از مستمری‌بگیران خود واریز کرد. این پرداخت یکپارچه، نشان‌دهنده تغییر رویکرد به سمت حمایت‌های سریع‌تر و ملموس‌تر از اقشار آسیب‌پذیر است.[3]

این واریزی که همزمان با پانزدهم مهرماه انجام شد، با هدف کاهش فشارهای اقتصادی و جبران بخشی از هزینه‌های روزمره خانوارهای روستایی صورت گرفته است. حامد قادرمرزی، مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر، با تایید این خبر اعلام کرد که این بسته حمایتی به تمامی ۲۵۰ هزار مستمری‌بگیر فعلی این صندوق تعلق گرفته است. به گفته وی، این اقدام گامی در جهت تقویت امنیت غذایی و رفاهی کسانی است که سال‌ها در بخش تولیدات کشاورزی و دامی کشور فعالیت داشته‌اند.[3]

آمارهای ارائه‌شده از سوی این صندوق نشان‌دهنده رشد قابل‌توجهی در پوشش بیمه‌ای و مبالغ پرداختی است. قادرمرزی در این باره می‌گوید: «مقایسه میانگین پرداختی مستمری‌ها در یک دوره دو ساله، یعنی بازه شهریور ۱۴۰۳ با شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که ۸۴ درصد میانگین مستمری‌ها افزایش پیدا کرده است.» در همین بازه زمانی، تعداد کل مستمری‌بگیران تحت پوشش نیز از ۲۰۹ هزار نفر به ۲۵۰ هزار نفر رسیده است که نشان از گسترش چتر حمایتی دولت دارد.[3]

گسترش چتر حمایتی و تسهیلات بدون ضامن

علاوه بر واریز کمک‌معیشتی، سیاست پرداخت تسهیلات آسان نیز در دستور کار این نهاد قرار گرفته است. بر اساس گزارش‌های رسمی، تاکنون بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد ریال (یک هزار میلیارد تومان) تسهیلات با کارمزد ۴ درصد و به صورت قرض‌الحسنه به مستمری‌بگیران پرداخت شده است. ویژگی بارز این وام‌ها، عدم نیاز به مراجعه حضوری به بانک و حذف کامل شرط معرفی ضامن است؛ به طوری که اقساط مستقیماً از حقوق ماهانه افراد کسر می‌شود.[3]

این رویکرد تسهیل‌گرانه در استان‌های مختلف کشور نیز با سرعت در حال اجراست. سجاد پرسته، مدیر صندوق بیمه اجتماعی در استان کرمانشاه، اعلام کرده است که در سه سال گذشته ۲ هزار و ۵۱۹ فقره تسهیلات به ارزش تقریبی ۴۰ میلیارد تومان به مستمری‌بگیران این استان پرداخت شده است. سقف این وام‌ها که در ابتدا حدود ۸ میلیون تومان بود، اکنون به ۵۰ میلیون تومان افزایش یافته و فرآیند افتتاح حساب برای دریافت‌کنندگان به صورت گروهی و بدون نیاز به حضور فیزیکی انجام شده است.[1]

در استان ایلام نیز تحولات مشابهی رقم خورده است. بهرام کاکاخانی، مدیر صندوق در این استان، از پرداخت ۴۵ میلیارد ریال تسهیلات کم‌بهره در سال گذشته و شش ماهه نخست سال جاری خبر داد. هر فقره از این تسهیلات ۵۰۰ میلیون ریال (۵۰ میلیون تومان) بوده که مستقیماً به حساب مشمولان واریز شده است. همچنین مستمری بیمه‌شدگان ایلامی در سال جاری با رشدی ۳۰ درصدی همراه بوده که ۱۰ درصد آن از طریق اصلاح فرآیندهای داخلی و ۲۰ درصد دیگر با مصوبه هیئت وزیران محقق شده است.[2][4]

چشم‌انداز پوشش بیمه‌ای و متناسب‌سازی

یکی از اهداف کلان این صندوق، ترغیب روستاییان و عشایر فاقد بیمه به عضویت و استفاده از یارانه‌های دولتی است. در حال حاضر، دولت ۷۰ درصد از حق بیمه اعضا را پرداخت می‌کند و تنها ۳۰ درصد آن بر عهده خود بیمه‌شده است.

حق بیمه پرداختی بر پایه هشت سطح درآمدی تعریف شده که در سال ۱۴۰۵، از حداقل یک میلیون و ۸۸۰ هزار تومان تا حداکثر هفت میلیون و ۶۴۰ هزار تومان در سال متغیر است. این ساختار منعطف باعث شده تا اقشار مختلفی از جمله قالی‌بافان، رانندگان و فعالان صنایع دستی نیز بتوانند به عضویت صندوق درآیند.[2]

با وجود این پیشرفت‌ها، میزان نفوذ بیمه در میان جامعه هدف همچنان جای رشد دارد. قادرمرزی با اشاره به آمارهای عضویت می‌گوید: «امروز ۴۰.۶ درصد جامعه هدف، یعنی کشاورزان، روستاییان و عشایر، عضو صندوق بیمه اجتماعی هستند.» وی تاکید کرد که در دو سال گذشته، ۱۲ درصد به پوشش جامعه هدف اضافه شده است، در حالی که میانگین رشد در دوره‌های پیشین تنها حدود ۶ درصد بود.[3]

توسعه خدمات الکترونیک و کاهش نیاز به مراجعات حضوری، یکی دیگر از دستاوردهای اخیر این نهاد حمایتی است. در بسیاری از استان‌ها از جمله کرمانشاه، افتتاح حساب برای دریافت‌کنندگان تسهیلات به صورت گروهی و توسط خود صندوق انجام شده است تا نیازی به طی کردن بروکراسی‌های پیچیده بانکی توسط سالمندان روستایی نباشد. اقساط این تسهیلات نیز به صورت خودکار از مستمری ماهانه افراد کسر می‌گردد.[1]

در کنار مستمری‌بگیران عادی، طرح‌های تشویقی ویژه‌ای نیز برای ترغیب جوانان و زنان روستایی به اجرا درآمده است. پوشش بیمه برای مادران روستایی و عشایری دارای سه فرزند و بیشتر، یکی از این اقدامات است که با هدف حمایت از قانون جوانی جمعیت دنبال می‌شود. این سیاست‌ها نه تنها به کاهش فقر در دوران سالمندی کمک می‌کند، بلکه با ایجاد احساس امنیت روانی، مانع از مهاجرت‌های بی‌رویه به حاشیه‌ شهرها شده و به حفظ بافت جمعیتی روستاها یاری می‌رساند.[1][2]

شرایط عضویت و بهره‌مندی از خدمات

برای پیوستن به این صندوق حمایتی، متقاضیان باید بین ۱۸ تا ۵۰ سال سن داشته باشند و در هیچ‌یک از صندوق‌های بیمه‌ای دیگر عضویت اجباری نداشته باشند. فرآیند ثبت‌نام از طریق کارگزاری‌های مستقر در روستاها و شهرهای کوچک انجام می‌شود و متقاضیان با انتخاب یکی از سطوح درآمدی، حق بیمه سالانه خود را واریز می‌کنند. این سرمایه‌گذاری خرد، در نهایت به دریافت مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی و مستمری بازماندگان ختم می‌شود که پشتوانه‌ای محکم برای آینده است.[2]