طرح هم‌نوا؛ دسترسی رایگان دانش‌آموزان هنرستانی و استثنایی به ۷۰۰ مرکز آموزش فنی‌وحرفه‌ای

هزاران دانش‌آموز هنرستانی و کودکان با نیازهای ویژه از این پس می‌توانند به صورت کاملاً رایگان از تجهیزات و کارگاه‌های بیش از ۷۰۰ مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای در سراسر کشور استفاده کنند؛ این محور اصلی طرحی است که با نام «هم‌نوا» همزمان با آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ کلید خورده است.[1][2]

احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، روز چهارشنبه یکم مهرماه ۱۴۰۵ در آیین بازگشایی متمرکز مدارس استثنایی در مجتمع «سروش» تهران، جزئیات این طرح ملی را تشریح کرد. او با تاکید بر اینکه مهارت‌آموزی کلید ورود به بازار کار است، اعلام کرد که درهای تمامی آموزشگاه‌های فنی‌وحرفه‌ای دولتی به روی دانش‌آموزانی که در مدارس خود با کمبود امکانات مواجه‌اند، باز خواهد بود.[2][3]

میدری در این مراسم با صراحت رویکرد دولت چهاردهم را در قبال دانش‌آموزان با نیازهای ویژه بیان کرد و گفت: «ما با هرگونه جداسازی دانش‌آموزان از یکدیگر موافق نیستیم. هدف ما حرکت به سمت مدارس فراگیر است؛ یعنی دانش‌آموزانی که نیازهای ویژه یا توانایی‌های خاص دارند، بتوانند در کنار دانش‌آموزان مدارس عادی تحصیل و مهارت کسب کنند.»[2][3]

بر اساس ساختار «طرح هم‌نوا»، هنرستان‌های آموزش و پرورش به صورت شبکه‌ای و مجازی به مراکز آموزش فنی‌وحرفه‌ای متصل می‌شوند. به عنوان مثال، دانش‌آموزانی که در رشته‌هایی مانند مکانیک خودرو یا برق صنعتی تحصیل می‌کنند اما هنرستان آن‌ها فاقد موتورهای پیشرفته یا تابلوهای برق استاندارد است، دوره‌های عملی خود را در کارگاه‌های مجهز سازمان فنی‌وحرفه‌ای می‌گذرانند.[1][2]

این طرح تنها به دانش‌آموزان عادی محدود نمی‌شود. سازمان بهزیستی کشور نیز به عنوان یکی از بازوهای اجرایی وزارت کار، ماموریت یافته تا با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی، زمینه حضور فیزیکی و ایمن توان‌یابان را در این کارگاه‌ها فراهم کند. هدف این است که مدارس استثنایی از محیط‌های صرفاً تئوری و مراقبتی، به مراکز واقعی مهارت‌آموزی تبدیل شوند.[1][3]

اجرای این برنامه تاثیر مستقیمی بر اقتصاد خانواده‌ها دارد. تا پیش از این، بسیاری از هنرجویان برای جبران ضعف عملی آموزش‌های مدرسه‌ای، مجبور به ثبت‌نام در آموزشگاه‌های آزاد با پرداخت شهریه‌های چند میلیون تومانی بودند. اکنون با رایگان شدن این خدمات، عدالت آموزشی برای دهک‌های پایین درآمدی نیز ملموس‌تر می‌شود.[2]

از منظر کلان اقتصادی، این تصمیم در راستای اهداف برنامه هفتم توسعه کشور ارزیابی می‌شود. در این برنامه، بهره‌وری نیروی انسانی به عنوان موتور محرک رشد اقتصادی معرفی شده است و ورود نیروی کار بدون مهارت عملی به کارخانه‌ها، همواره یکی از بزرگترین چالش‌های صنایع ایران بوده است.[1]

سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور نیز که در این مراسم حضور داشت، با استقبال از این طرح، بر لزوم تغییر شیوه‌های تعلیم و تربیت تاکید کرد. به گفته مقامات حاضر، رئیس‌جمهور در نشست‌های اخیر خود با مدیران آموزشی، بارها بر ضرورت پیوند میان دانش نظری و مهارت‌های کاربردی پافشاری کرده است.[3]

کارشناسان آموزشی معتقدند که حضور مشترک مربیان هنرستان‌ها و مدرسان سازمان فنی‌وحرفه‌ای در یک محیط کارگاهی، می‌تواند به انتقال تجربه و به‌روزرسانی سرفصل‌های درسی نیز کمک کند. این هم‌افزایی، شکاف عمیق میان آنچه در کتاب‌های درسی نوشته شده و آنچه در خطوط تولید کارخانه‌ها می‌گذرد را کاهش می‌دهد.[1][2]

گام بعدی در اجرای کامل طرح هم‌نوا، زمان‌بندی دقیق و ایجاد زیرساخت‌های حمل‌ونقل برای جابجایی دانش‌آموزان میان مدارس و مراکز فنی‌وحرفه‌ای است. موفقیت این ایده اکنون به هماهنگی میدانی مدیران استانی آموزش و پرورش و ادارات کل فنی‌وحرفه‌ای بستگی دارد تا این ظرفیت عظیم ملی، به خروجی ملموس در بازار کار تبدیل شود.[2][3]