توقف موقت طرح آمریکا برای اخراج پناهجویان افغان از طریق پاکستان با حکم دادگاه فدرال
یک قاضی فدرال در آمریکا اجرای طرح دولت این کشور برای اخراج بیش از ۱۵۰ پناهجوی افغان به افغانستان از طریق خاک پاکستان را متوقف کرد. نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که بازگرداندن این افراد جان آنها را به خطر میاندازد.
به قلم زهرا کیانی
این خبر را به اشتراک بگذارید
یک قاضی فدرال در ایالات متحده، اجرای طرح دولت دونالد ترامپ برای اخراج بیش از ۱۵۰ پناهجوی افغان به افغانستان از طریق خاک پاکستان را به طور موقت متوقف کرد. والری کاپرونی، قاضی دادگاه منطقهای نیویورک، در حکم خود اعلام کرد که این عملیات دستکم تا هفتم نوامبر ۲۰۲۶ نباید اجرایی شود.[1][3]
بر اساس اسناد دادگاه، دولت آمریکا قصد داشت این پناهجویان را با پروازهای چارتر از بازداشتگاههای ایالت لوئیزیانا به پاکستان منتقل کند. پس از ورود به اسلامآباد، قرار بود مقامهای پاکستانی این افراد را از طریق مرزهای زمینی به افغانستان تحت کنترل طالبان بازگردانند.[1][5]
این مسیر غیرمستقیم به این دلیل طراحی شده است که واشنگتن هیچ رابطه دیپلماتیک رسمی با حکومت طالبان در کابل ندارد. عدم وجود روابط مستقیم، امکان هماهنگی برای پروازهای اخراج مستقیم از آمریکا به افغانستان را از نظر لجستیکی و حقوقی غیرممکن کرده است.[5]
کریستوفر جورج، معاون دستیار مدیر در سازمان اعمال مقررات مهاجرت و گمرک آمریکا، در جریان رسیدگی قضایی تایید کرد که در هفته جاری هیچ پروازی برای این منظور تایید نشده است. با این حال، او از ارائه توضیحات درباره برنامههای آینده این سازمان خودداری کرد.[3]
نگرانیهای فزاینده حقوق بشری
نهادهای مدافع حقوق پناهجویان هشدار دادهاند که بازگرداندن این افراد به افغانستان میتواند پیامدهای مرگباری برای آنها به همراه داشته باشد. در میان افراد در معرض اخراج، بستگان کسانی حضور دارند که در طول جنگ ۲۰ ساله با نیروهای نظامی ایالات متحده همکاری کردهاند.[2][6]
شاون وندایور، کهنهسرباز نیروی دریایی آمریکا و رئیس گروه حمایت از تخلیه افغانها، این طرح را نقض آشکار حقوق بشر خواند. او تاکید کرد که تحویل دادن خانوادههای متحدان پیشین آمریکا به دولتی که هیچ برنامهای برای آنها ندارد، در واقع رها کردن آنها با یک بلیت یکطرفه است.[5][6]
سازمان «حقوق بشر اول» نیز تایید کرده بود که پروازی برای روز سهشنبه، سوم نوامبر، از لوئیزیانا به مقصد پاکستان برنامهریزی شده بود. ساوتری آروی، مدیر بخش حقوق پناهندگان این سازمان، اجرای چنین اخراج دستهجمعی و بیسابقهای را اقدامی خطرناک توصیف کرد که افراد را مستقیماً در دستان طالبان قرار میدهد.[6]
فشارها بر دولت آمریکا تنها به نهادهای مدنی محدود نمیشود و ۶۶ عضو کنگره در نامهای به وزیر امور خارجه خواستار لغو فوری این پروازها شدند. اسکات پیترز، نماینده دموکرات کالیفرنیا، در این نامه نسبت به خطر شکنجه و مرگ این افراد هشدار داد.[3][5]
نقش پاکستان در بحران پناهجویان
انتخاب پاکستان به عنوان کشور واسطه در حالی صورت میگیرد که اسلامآباد خود در حال اجرای یکی از بزرگترین کارزارهای اخراج مهاجران در دهههای اخیر است. از اواخر سال ۲۰۲۳، پاکستان سیاست سختگیرانهای را برای بازگرداندن اتباع خارجی فاقد ویزای معتبر به اجرا گذاشته است.[4]
بر اساس بیانیه اخیر اداره داخله ایالت پنجاب، پاکستان تاکنون بیش از دو میلیون و هشتصد هزار شهروند افغان را به کشورشان بازگردانده است. تنها در ایالت پنجاب، بالغ بر ۱۴۳ هزار افغان که به صورت غیرقانونی اقامت داشتند، شناسایی و از طریق ۳۹ مرکز نگهداری به مرزها منتقل شدهاند.[4]
روابط میان اسلامآباد و کابل در ماههای اخیر به دلیل همین اخراجهای گسترده و درگیریهای مرزی به شدت تیره شده است. پاکستان ادعا میکند که حضور مهاجران غیرقانونی با افزایش حملات شبهنظامیان در داخل خاک این کشور مرتبط است؛ ادعایی که طالبان همواره آن را رد کرده است.[4]
قیصر آفریدی، سخنگوی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در اسلامآباد، اعلام کرد که آمریکا هیچ تماسی با این نهاد درباره اخراج افغانها نداشته است. او تاکید کرد که سازمان ملل هیچ نقشی در این روند دوجانبه ایفا نمیکند.[2]
موانع حقوقی و واکنش کابل
قوانین فدرال ایالات متحده اخراج افراد به کشورهایی که احتمال شکنجه یا آزار و اذیت آنها در آنجا وجود دارد را ممنوع کرده است. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا پناهجویان بازداشتشده در لوئیزیانا از حمایتهای قانونی فردی برای جلوگیری از این اخراج برخوردار هستند یا خیر.[2]
بر اساس یادداشتی که وزارت امنیت داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۵ صادر کرد، دولتهای خارجی باید تضمینهای دیپلماتیک معتبری ارائه دهند که پناهجویان اخراجشده با شکنجه مواجه نخواهند شد. وکلای پناهجویان افغان میگویند هیچ مدرکی دلی بر وجود چنین تضمینهایی در پرونده موکلانشان وجود ندارد.[2]
حکومت طالبان در افغانستان نیز به گزارشهای منتشر شده درباره این طرح واکنش نشان داد. مقامهای کابل از واشنگتن خواستند تا مسئولانه عمل کند و حقوق و خواستههای مشروع شهروندان افغان را که با خطر اخراج مواجه هستند، محترم بشمارد.[3]
طالبان در بیانیه خود با اشارهای تلویحی به پاکستان، هشدار داد که کشورهای ثالث نباید بر سر سرنوشت شهروندان یک کشور دیگر معامله کنند. آنها پیشنهاد کردند که ترتیبات لازم برای بازگشت مستقیم این افراد به افغانستان فراهم شود تا از سوءاستفادههای سیاسی جلوگیری گردد.[2][3]
چشمانداز سیاستهای مهاجرتی
این طرح اخراج بخشی از رویکرد گستردهتر دولت ترامپ برای تشدید برخورد با مهاجران و محدود کردن پناهندگی است. در سال گذشته، دولت آمریکا محدودیتهای مسافرتی جدیدی را برای چندین کشور از جمله افغانستان وضع کرد و تلاش نمود تا حمایتهای قانونی از پناهجویان افغان را لغو کند.[6]
با وجود این سختگیریها، دولت آمریکا در ماه سپتامبر با تمدید ۹ ماهه فعالیت کمپ السیلیه در قطر موافقت کرد. این کمپ در حال حاضر میزبان بیش از هزار پناهجوی افغان است که با نیروهای آمریکایی همکاری داشتهاند و منتظر بررسی پروندههای اسکان مجدد خود هستند.[6]
در همین حال، هزاران افغان دیگر که پس از سقوط کابل در آگوست ۲۰۲۱ به پاکستان گریختهاند، همچنان در وضعیت بلاتکلیفی به سر میبرند. بسیاری از آنها با پایان یافتن پساندازهایشان و انقضای ویزاهای پاکستان، در خطر بازداشت و اخراج اجباری قرار دارند.[3]
سرنوشت نهایی ۱۵۰ پناهجوی بازداشتشده در آمریکا اکنون به تصمیمات بعدی دادگاههای فدرال بستگی دارد. در روزهای اخیر، قضات فدرال در احکام جداگانهای اخراج چند فرد خاص، از جمله همسر یکی از همکاران پیشین ارتش آمریکا، را متوقف کردهاند تا پروندههای آنها با دقت بیشتری بررسی شود.[2]
جزئیات پروندههای قضایی
یکی از پروندههای مطرح شده در دادگاه فدرال، مربوط به سعید منصور سادات، شهروند ۳۰ ساله افغان است که نام او در فهرست پرواز چارتر قرار داشت. مایکل ناچمانوف، قاضی منطقهای آمریکا، از مقامهای فدرال خواست تا درباره مقصد نهایی و خطرات احتمالی این پرواز توضیح دهند.[5]
سرجیو آگیلار، یکی از افسران نظارت بر بازداشت و اخراج در سازمان گمرک و مهاجرت آمریکا، در اظهارنامهای کتبی تایید کرد که مقصد نهایی این پرواز پاکستان بوده است. او افزود که بر اساس دستور اخراج، قرار بوده این افراد پس از فرود در اسلامآباد، از طریق زمینی به افغانستان منتقل شوند.[5]
وضعیت پناهجویان افغان در پاکستان به یکی از پیچیدهترین بحرانهای انسانی منطقه تبدیل شده است. بر اساس گزارش مشترک کمیساریای عالی پناهندگان و سازمان بینالمللی مهاجرت، تنها در یک هفته از اواسط اکتبر ۲۰۲۶، نزدیک به چهار هزار افغان از طریق گذرگاههای مرزی به کشورشان بازگشتهاند.[4]
بسیاری از این افراد با مدارک ناقص یا منقضی شده در پاکستان زندگی میکردند و منتظر دریافت ویزای آمریکا یا کشورهای اروپایی بودند. با طولانی شدن روند بررسی پروندهها در سفارتخانههای غربی، پلیس پاکستان فشارهای خود را بر این جوامع آسیبپذیر افزایش داده است.[3][4]
نکات کلیدی
- قاضی دادگاه فدرال نیویورک طرح اخراج بیش از ۱۵۰ پناهجوی افغان از آمریکا به پاکستان را تا هفتم نوامبر متوقف کرد.
- واشنگتن به دلیل نداشتن روابط دیپلماتیک با کابل، قصد داشت این افراد را از طریق خاک پاکستان به افغانستان بازگرداند.
- نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که بازگرداندن همکاران پیشین ارتش آمریکا به افغانستان، جان آنها را به خطر میاندازد.
- پاکستان از اواخر سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۲.۸ میلیون شهروند افغان فاقد مدارک اقامتی را از کشور اخراج کرده است.
آنچه نمیدانیم
- مشخص نیست که آیا پس از پایان مهلت هفتم نوامبر، دادگاه فدرال توقف اخراجها را تمدید خواهد کرد یا خیر.
- هنوز روشن نیست که دولت پاکستان در صورت انتقال این پناهجویان از آمریکا، چه تضمینی برای امنیت آنها در مسیر بازگشت به افغانستان ارائه میدهد.
روند رویداد
آگوست ۲۰۲۱
با سقوط کابل، دهها هزار افغان از جمله همکاران نیروهای آمریکایی به کشورهای همسایه از جمله پاکستان گریختند.
اکتبر ۲۰۲۳
دولت پاکستان کارزار گستردهای را برای اخراج مهاجران فاقد مدارک اقامتی آغاز کرد.
۳ نوامبر ۲۰۲۶
گزارشها از برنامهریزی دولت آمریکا برای پرواز چارتر اخراج پناهجویان افغان به مقصد پاکستان منتشر شد.
۴ نوامبر ۲۰۲۶
یک قاضی فدرال در نیویورک با صدور حکمی، اجرای این طرح را به طور موقت متوقف کرد.
- نهادهای حقوق بشری
- معتقدند اخراج همکاران پیشین ارتش آمریکا به افغانستان، نقض حقوق بشر و به خطر انداختن جان آنهاست.
- دولت ایالات متحده
- بر اجرای قوانین مهاجرتی و اخراج افرادی که فاقد شرایط پناهندگی هستند تاکید دارد.
- دولت پاکستان
- حضور اتباع خارجی بدون ویزا را غیرقانونی دانسته و اخراج آنها را برای امنیت ملی ضروری میداند.
- حکومت طالبان
- با استفاده از کشورهای ثالث برای اخراج شهروندان افغان مخالف است و خواستار هماهنگی مستقیم است.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- پناهجویان افغان در بازداشتگاههای آمریکا
- خانوادههای پناهجویان در افغانستان
منابع
[1]Tasnim Newsدولت ایالات متحدهتوقف موقت اخراج پناهجویان افغان از آمریکا با حکم قاضی فدرال - تسنیم
مطالعه در Tasnim News →
[2]Afghanistan Internationalحکومت طالبانUS federal court temporarily blocks Trump administration's plan to deport Afghan asylum seekers
مطالعه در Afghanistan International →
[3]RFE/RLدولت ایالات متحدهUS Judge Temporarily Halts Deportation Of Afghans Via Pakistan
مطالعه در RFE/RL →
[4]Arab News PKدولت پاکستانPakistan says 2.8 million Afghans sent home as US court blocks deportations via Islamabad
مطالعه در Arab News PK →
[5]CBS Newsنهادهای حقوق بشریTrump administration has made plans to deport nearly 200 Afghan nationals
مطالعه در CBS News →
[6]KSATنهادهای حقوق بشریUS plans to deport Afghan refugees who helped US military back to where they fled from
مطالعه در KSAT →
بیشتر در جهان
مشاهده همه →حقوق دریاها
خط ۹ خطفاصله و کنوانسیون حقوق دریاها؛ دوگانگی حقوقی حاکم بر دریای چین جنوبی
21 منبع
گزارش آژانس بینالمللی انرژی: ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر هند از مرز ۳۰۰ گیگاوات عبور کرد
5 منبع
بازگشت موفقیتآمیز موشک «سرس-۲» به فضا؛ گام بلند چین در توسعه پرتابهای تجاری
6 منبع
قانون امنیت ملی
نخستین محکومیت ذیل قانون امنیت ملی ماکائو؛ حکم ۱۲٫۵ سال زندان برای نماینده پیشین
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار جهان با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





