اختلال بی‌سابقه در آب‌شیرین‌کن‌های اسرائیل و پیامدهای زیست‌محیطی جنگ غزه

در اوایل سپتامبر ۲۰۲۶، ۵ مورد از ۶ کارخانه بزرگ آب‌شیرین‌کن ساحلی اسرائیل که حداقل ۶۵ درصد آب آشامیدنی این کشور را تامین می‌کنند، به طور ناگهانی از مدار خارج شدند. این تعطیلی گسترده که به دلیل مسدود شدن لوله‌های ورودی آب توسط توده‌های عظیم ریزجلبک‌ها (Microalgae) رخ داد، مقامات اسرائیلی را مجبور کرد تا برای حفظ تامین آب خانگی، برداشت از چاه‌های آب زیرزمینی و دریاچه طبریا را افزایش دهند.[1][2]

این تعطیلی در روز یکشنبه آغاز شد و تا روز پنجشنبه همان هفته، اگرچه برخی تاسیسات فعالیت جزئی خود را از سر گرفتند، اما تنها ۱ کارخانه با ظرفیت ۱۰۰ درصدی در حال کار بود. تاسیسات آب‌شیرین‌کن اسرائیل برای تبدیل آب دریا به آب آشامیدنی به سیستم‌های پیچیده فیلتراسیون متکی هستند. هنگامی که حجم مواد معلق در آب از حد مشخصی فراتر می‌رود، سیستم‌های تصفیه قادر به پاکسازی آن نیستند و کل فرآیند متوقف می‌شود.[2]

توده‌ای از ریزجلبک‌ها به طول چندین مایل (بیش از چند کیلومتر) که از دلتای رود نیل در مصر سرچشمه گرفته بود، با جریان‌های دریایی به سمت شمال حرکت کرد. اگرچه شکوفایی جلبکی در دریای مدیترانه پدیده کاملاً جدیدی نیست، اما کارشناسان محیط‌زیست یک عامل تشدیدکننده کلیدی را در این بحران شناسایی کرده‌اند: پیامدهای جنگ غزه. تخریب زیرساخت‌های تصفیه فاضلاب در غزه باعث شده تا حجم عظیمی از فاضلاب تصفیه‌نشده به دریای مدیترانه سرازیر شود.[1][2]

این فاضلاب خام سرشار از مواد مغذی است که به عنوان یک محرک قدرتمند برای رشد تصاعدی ریزجلبک‌ها عمل می‌کند. جریان‌های دریایی این توده‌های تغذیه‌شده را به سمت شمال و سواحل اسرائیل هدایت کرده‌اند و بحرانی بی‌سابقه را برای امنیت آبی منطقه رقم زده‌اند.[1][2]

با این وجود، مقامات رسمی آب در اسرائیل تلاش کرده‌اند نقش عوامل طبیعی را برجسته‌تر کنند. لیور گوتمان (Lior Gutman)، سخنگوی شرکت ملی آب اسرائیل (مکوروت)، طوفان‌های دریایی و دمای بالای آب دریا که به ۳۰ درجه سانتی‌گراد (۸۶ درجه فارنهایت) رسیده بود را از عوامل اصلی این شکوفایی جلبکی دانست. او تاکید کرد که با پمپاژ آب از منابع جایگزین، در ۹۹ درصد موارد از قطعی آب آشامیدنی جلوگیری شد.[2]

ایدو بار-زیو (Edo Bar-Zeev)، دانشیار دانشگاه بن‌گوریون، به شبکه سی‌ان‌ان گفت: «این اولین باری است که من پدیده‌ای با این وسعت را مشاهده می‌کنم». او و دیگر کارشناسان هشدار می‌دهند که سیستم تامین آب اسرائیل اکنون با خطرات فزاینده‌ای از جمله تغییرات اقلیمی، نشت نفت و تهدیدات سایبری مواجه است.[2]

در حالی که اسرائیل توانست با استفاده از ذخایر استراتژیک خود از قطعی آب خانگی جلوگیری کند، وضعیت در آن سوی مرزها فاجعه‌بار است. کارشناسان هشدار می‌دهند که جنگ غزه وضعیت امنیت آبی را برای کل منطقه بدتر کرده است و تخریب تاسیسات آب‌شیرین‌کن و تصفیه‌خانه‌های غزه، بحران‌های بهداشتی و زیست‌محیطی در هم‌تنیده‌ای را ایجاد کرده است.[1][3]

این بحران نشان داد که استراتژی امنیت آبی، حتی برای کشورهایی که به پیشرفته‌ترین فناوری‌های نمک‌زدایی مجهز هستند، تا چه حد می‌تواند در برابر شوک‌های زیست‌محیطی و پیامدهای جانبی جنگ آسیب‌پذیر باشد. تا زمانی که زیرساخت‌های بهداشتی در غزه بازسازی نشوند، خطر تعطیلی مجدد شریان‌های حیاتی آب در سواحل مدیترانه همچنان پابرجا خواهد بود.[1][2]