ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی «اتحاد مکه» را با تاسیس دبیرخانه دفاعی در ریاض رسمی کردند

ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی رسماً یک دبیرخانه دفاعی مشترک در ریاض تأسیس کرده‌اند که «اتحاد مکه» سه‌جانبه آن‌ها را از یک پیمان دیپلماتیک به یک فرماندهی نظامی عملیاتی تبدیل می‌کند. نشست افتتاحیه که در ۳۱ اوت ۲۰۲۶ در استانبول برگزار شد، با انتصاب یک ژنرال پاکستانی به عنوان اولین دبیرکل این بلوک و تعیین چارچوبی برای یکپارچه‌سازی تدارکات دفاعی میان این ۳ کشور به پایان رسید.[2][6]

این توافق، سه معماری نظامی متمایز را به یکدیگر پیوند می‌دهد: نیروهای مسلح ۳۵۵ هزار نفری ترکیه که در ناتو ادغام شده‌اند، دستگاه دفاعی عربستان سعودی با بودجه سالانه ۷۵٫۸ میلیارد دلار، و ارتش مجهز به سلاح هسته‌ای پاکستان با ۶۵۰ هزار نیروی فعال. این اتحاد با تمرکز هماهنگی‌ها در ریاض، به دنبال استانداردسازی سیستم‌های تسلیحاتی در کشورهای عضو، برگزاری رزمایش‌های چندملیتی مشترک و توسعه پایگاه‌های صنعتی دفاعی مشترک و مستقل از واشنگتن یا مسکو است.[3]

گذار از یک پیمان به یک ساختار فرماندهی نشان می‌دهد که این سه پایتخت در حال آماده‌سازی برای استقرار عملیاتی مشترک هستند. همان‌طور که «مرکز آمریکایی مطالعات شام» در ۱ سپتامبر اشاره کرد، «اتحاد مکه از پیمان به فرماندهی حرکت می‌کند» که نشان‌دهنده تغییری قطعی از اشتراک‌گذاری اطلاعات به یکپارچگی ساختاری نظامی است.[3]

این اتحاد از هم‌اکنون در حال آماده‌سازی برای گسترش در سراسر منطقه است. به گزارش شبکه «الحره» در ۳ سپتامبر، چارچوب فعلی «درها را به روی توسعه باز می‌کند» و در حال تدوین پروتکل‌های الحاق برای سایر کشورهای با اکثریت سنی است. شبکه «کردستان۲۴» نیز گزارش داد که دبیرخانه ریاض اعضای جدید احتمالی را بر اساس ظرفیت آن‌ها برای ادغام در شبکه‌های نوظهور فرماندهی و کنترل این بلوک ارزیابی خواهد کرد و این اتحاد صراحتاً «پذیرای اعضای جدید» است.[1][2]

تثبیت این بلوک موجب بازنگری راهبردی فوری در دهلی‌نو شده است. در ۶ سپتامبر، نشریه «مدیا لاین» گزارش داد که «پیمان مکه بدون یک دستورالعمل مشخص، هند را در وضعیت هشدار قرار می‌دهد»، زیرا برنامه‌ریزان دفاعی هند در حال ارزیابی پیامدهای سرازیر شدن سرمایه سعودی و فناوری پهپادی ترکیه به طور مستقیم به زیرساخت‌های نظامی پاکستان هستند. چشم‌انداز یک پایگاه صنعتی دفاعی یکپارچه میان این ۳ کشور، توازن قوای متعارف در امتداد مرز ۳۳۲۳ کیلومتری هند و پاکستان را با خطر تغییر مواجه می‌کند.[4]

برای آنکارا، این اتحاد به عنوان ابزاری جهت صادرات صنایع دفاعی و اعمال قدرت فراتر از حوزه‌های سنتی خود در مدیترانه و قفقاز عمل می‌کند. روزنامه «حریت دیلی نیوز» تاکید کرد که این ۳ کشور «بر سر گام‌های اولیه برای اتحاد دفاعی توافق کرده‌اند»؛ گام‌هایی که شامل ادغام عمیق سیستم‌های هوایی بدون سرنشین و پلتفرم‌های دریایی ترکیه در زرادخانه‌های عربستان و پاکستان می‌شود و ضمن تضمین بازارهای صادراتی بلندمدت، ترکیه را به عنوان قطب فناوری این بلوک تثبیت می‌کند.[5]

ریاض این دبیرخانه را سازوکاری برای تنوع بخشیدن به تضمین‌های امنیتی خود و دوری از اتکای انحصاری به ایالات متحده می‌داند. عربستان سعودی با میزبانی از مرکز فرماندهی و تامین مالی ابتکارات مشترک، از نیروی انسانی پاکستان و پایگاه تولیدی ترکیه بهره می‌برد تا یک معماری بازدارندگی مستقل در برابر رقبای منطقه‌ای، به ویژه ایران، در سراسر خاورمیانه ایجاد کند.[1][3]

آزمون فوری برای دبیرخانه ریاض، اولین رزمایش نظامی مشترک برنامه‌ریزی‌شده آن خواهد بود که برای نوامبر ۲۰۲۶ در دریای سرخ زمان‌بندی شده است. مقیاس و پیچیدگی این مانورها نشان خواهد داد که آیا اتحاد مکه می‌تواند واقعاً ۳ دکترین نظامی متمایز را با یکدیگر ادغام کند، یا اینکه این پیمان تنها یک سیگنال سیاسی در انتظار اجرای فنی باقی خواهد ماند.