ترامپ تنگه هرمز را «قلمرو حاکمیتی آمریکا» اعلام کرد؛ تشدید محاصره جاری

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، صبح روز سه‌شنبه در پستی در پلتفرم «تروث سوشال» خود، نقشه‌ای با هایلایت آبی از تنگه هرمز به اشتراک گذاشت و به طور یک‌جانبه این آبراه حیاتی خاورمیانه را «قلمرو جدید ایالات متحده» اعلام کرد. این اعلامیه در شبکه‌های اجتماعی، با ادعای مالکیت بر یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های دریایی جهان، جنگ شش‌ماهه جاری با ایران را تشدید می‌کند.[1][4][5]

این اعلامیه پس از پایان مهلت ۶۰ روزه مذاکره بین واشنگتن و تهران صادر شد که بدون هیچ پیشرفت دیپلماتیکی به پایان رسید. ترامپ در اظهارات بعدی تأیید کرد که «هیچ مذاکره یا گفتگویی در جریان نیست یا برنامه‌ریزی نشده است» و این نشان‌دهنده سخت‌تر شدن موضع آمریکا در منطقه است.[1][3][4]

ادعای حاکمیت سرزمینی آمریکا متکی بر محاصره دریایی مداوم ایالات متحده است که از زمان آغاز درگیری در اواخر فوریه ۲۰۲۶، دسترسی به بنادر ایران را محدود کرده است. ترامپ تأکید کرد که این محاصره «با قدرت کامل و مؤثر باقی است»، در حالی که همزمان ادعا کرد خود تنگه تحت کنترل آمریکا «باز و عملیاتی» است.[2][3][4]

به گفته دولت آمریکا، نیروهای آمریکایی با موفقیت آبراه را از خطرات پاکسازی کرده‌اند. ترامپ اظهار داشت که تمام مین‌های دریایی کار گذاشته شده در تنگه «برداشته یا منفجر شده‌اند» و این الحاق سرزمینی را گامی ضروری برای تأمین امنیت خطوط کشتیرانی جهانی در برابر دخالت ایران قلمداد کرد.[1][3][4]

اعلامیه رسمی در شبکه‌های اجتماعی، پس از روزها سیگنال‌دهی عمومی صورت گرفت. ترامپ در سخنرانی روز جمعه خود برای افسران پلیس در نیویورک، برای اولین بار این ایده را مطرح کرد و گفت که پس از آنکه آمریکا «ایران را شکست دهد»، تنگه را قلمرو آمریکا اعلام خواهد کرد. او روز دوشنبه در دفتر بیضی این احساس را برای خبرنگاران تکرار کرد و آن را «ایده‌ای عالی» خواند و تأکید کرد که آمریکا «کنترل کامل» بر این گذرگاه دارد.[1][2][5]

مقامات ایرانی بلافاصله این الحاق را رد کردند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، اظهار داشت که این آبراه «ایرانی باقی خواهد ماند» و تأکید کرد که تهران تنگه را برای ترانزیت بین‌المللی بسته می‌داند.[4][5]

قالیباف شرایط ایران برای بازگشایی مسیر را تشریح کرد و خواستار لغو محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران، حذف تحریم‌های نفتی و توقف کلیه عملیات نظامی شد. تا زمانی که این امتیازات محقق نشود، تهران تأکید دارد که این گلوگاه غیرقابل عبور باقی خواهد ماند.[1][4]

شوک ژئوپلیتیکی بلافاصله در بازارهای جهانی انرژی منعکس شد. قیمت آتی نفت خام برنت تا صبح سه‌شنبه از ۹۱ دلار در هر بشکه فراتر رفت و به بالاترین سطح خود از ماه ژوئیه رسید. این تنگه معمولاً حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز دریایی جهان را در خود جای می‌دهد، و هرگونه تغییر در کنترل آن، پیامدهای عمیق اقتصادی جهانی به دنبال دارد.[1][2][5]

کارشناسان حقوق بین‌الملل خاطرنشان می‌کنند که الحاق یک‌جانبه یک آبراه بین‌المللی در قوانین دریایی مدرن تقریباً بی‌سابقه است. اگرچه ترامپ پیش از این نیز تهدید به الحاق قلمروهای خارجی – از جمله گرینلند و بخش‌هایی از کانادا – کرده بود، اما حضور فیزیکی نیروی دریایی آمریکا که محاصره را در تنگه هرمز اجرا می‌کند، وزن عملیاتی فوری به این آخرین اعلامیه می‌بخشد.[4]