روند کامل رویداد
بحران بازار ارز در ایران
با وجود آغاز برنامه بانک مرکزی برای تزریق دو میلیارد دلار اسکناس به بازار، بهای دلار آمریکا در بازار آزاد از مرز ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد.
«بحران بازار ارز در ایران» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
این خبر را به اشتراک بگذارید
تازهترین گزارش
عبور دلار از مرز ۲۷۲ هزار تومان همزمان با مداخله دو میلیارد دلاری بانک مرکزی
با وجود آغاز برنامه بانک مرکزی برای تزریق دو میلیارد دلار اسکناس به بازار، بهای دلار آمریکا در بازار آزاد از مرز ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد. این رکوردشکنی در حالی رخ میدهد که رئیسجمهوری ایران مدعی است دولت آرایش جدیدی برای مدیریت شرایط اقتصادی گرفته است.
- بهای دلار آمریکا در بازار آزاد ایران با ثبت رکوردی بیسابقه از مرز ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد.
- بانک مرکزی برای مهار التهابات، تزریق دو میلیارد دلار اسکناس و فروش ارز سهمیهای را آغاز کرده است.
- رئیسجمهوری ایران مدعی است دولت با آرایش جدید اقتصادی، مانع از تحقق اهداف کارزار فشار آمریکا شده است.
- شکاف عمیق میان نرخ حواله بانکی و ارز سهمیهای، انتقادات گستردهای را درباره رانتزایی به همراه داشته است.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تلاش برای مهار نوسانات شدید ارزی، برنامه تزریق دو میلیارد دلار اسکناس به بازار را آغاز کرده است، اما قدرت این نهاد برای کنترل قیمتها با تردید جدی روبهرو است. سیاستگذاران پولی اکنون در انتظار نتایج این مداخله مستقیم هستند تا در روزهای آینده تصمیمگیری کنند.[1][5]
با وجود این اقدام بیسابقه، روند نزولی ارزش پول ملی متوقف نشد و بهای دلار آمریکا در معاملات روز یکشنبه از مرز ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد. این رقم نشاندهنده افزایشی ۱۳ هزار تومانی تنها در عرض دو روز کاری است که شوک بزرگی به فعالان اقتصادی وارد کرده است.[2][6]
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز شنبه در واکنش به این التهابات اعلام کرد که دولت او با همراهی مردم جلوی تحقق اهداف کارزار فشار اقتصادی آمریکا را گرفته است. او تأکید کرد که دستگاههای اجرایی برای مدیریت شرایط ویژه کشور آرایش جدیدی به خود گرفتهاند.[1][5]
با این حال، مشاهدات میدانی و گزارشهای ارزی حاکی از آن است که تقاضا برای خرید ارزهای معتبر به شدت افزایش یافته و یورو نیز مرز ۳۰۰ هزار تومان را پشت سر گذاشته است. هر پوند بریتانیا نیز در بازار آزاد بالای ۳۵۲ هزار تومان معامله میشود که نشاندهنده بیاعتمادی عمومی است.[2][6]
شکاف قیمتی و عرضه سهمیهای
در حالی که نرخ دلار در بازار آزاد رکوردهای جدیدی ثبت میکند، بانک مرکزی دومین روز عرضه دلار سهمیهای را با نرخ ۲۵۷ هزار تومان آغاز کرد. این عرضه در شعب منتخب بانکهای ملت، تجارت، صادرات و سامان برای متقاضیان بالای ۱۸ سال انجام میشود.[3]
منتقدان اقتصادی معتقدند که فروش ارز با این نرخ، در حالی که نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارز و طلای ایران حدود ۱۷۵ هزار تومان است، نوعی درآمدزایی از جیب مردم محسوب میشود. این شکاف قیمتی گسترده، زمینه را برای رانت و واسطهگری در بازار ملتهب فراهم کرده است.[3]
دستیار رئیس کل بانک مرکزی در امور ارزی، در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد که بخش قابلتوجهی از افزایش نرخ ارز ناشی از فشارهای روانی و انتظارات تورمی است. او تأکید کرد که این نوسانات با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی ندارد و هدف بانک مرکزی دفاع از یک نرخ مشخص نیست.[4]
این مقام بانکی همچنین استدلال کرد که اگر اثر تورم در نظر گرفته شود، نرخ واقعی ارز اکنون در همان محدودهای قرار دارد که در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ قرار داشت. با این وجود، فعالان بازار این استدلال را برای توجیه کاهش شدید قدرت خرید روزمره ناکافی و غیرواقعبینانه میدانند.[4]
تأثیر تورم بر معیشت عمومی
همزمان با جهش نرخ ارز، بازار طلا نیز شاهد رکوردهای بیسابقهای بود. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار از مرز ۲۶ میلیون تومان فراتر رفت و سکه تمام بهار آزادی طرح جدید نیز به ارقام نجومی نزدیک شد که نشاندهنده هجوم سرمایههای خرد به سمت داراییهای امن است.[2]
گزارشهای مرکز آمار ایران نشان میدهد که قیمت مواد غذایی در شهریورماه نسبت به سال قبل بیش از ۱۲۰ درصد افزایش یافته است. روغن خوراکی سه و نیم برابر و محصولات لبنی بیش از دو برابر گران شدهاند که این موج تورمی مستقیماً با نوسانات ارزی در ارتباط است.[7]
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که اگر سرعت افت ریال در ماههای آینده ادامه یابد، رسیدن دلار به مرزهای بالاتر دور از ذهن نخواهد بود. امتداد این روند میتواند به تعطیلی بسیاری از واحدهای تولیدی وابسته به مواد اولیه وارداتی منجر شود و بحران بیکاری را تشدید کند.[6]
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با انتقاد شدید از وضعیت تأمین دارو گفت: «ما متأسفانه چشم خود را بر کشته شدن مردممان به دلیل نبود دارو و گرانی هزینههای درمان بستهایم.»[8]
او در ادامه افزود که اگر مردم بیمار شوند، انتهای این بیماری درمان نیست بلکه مرگ است. این اظهارات بیسابقه نشاندهنده عمق بحرانی است که به دلیل کمبود ارز تخصیصی برای واردات اقلام حیاتی پزشکی در سیستم بهداشت و درمان کشور ایجاد شده است.[8]
تشدید فشارهای بینالمللی
همزمان با این تحولات داخلی، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد که حکومت ایران این هفته هیچ محموله نفتی روی آب نخواهد داشت. او مدعی شد که درآمدهای نفتی تهران به صفر خواهد رسید که این امر فشار بر منابع ارزی محدود کشور را به شدت افزایش میدهد.[9]
علاوه بر این، ۵۶ کشور جهان در سالگرد بازگشت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، با صدور بیانیهای مشترک بر اجرای محدودیتهای مرتبط با برنامه هستهای و موشکی تأکید کردند. این انزوای دیپلماتیک، چشمانداز گشایشهای ارزی و دسترسی به بازارهای مالی جهانی را برای تهران تیرهتر کرده است.[10]
در واکنش به این فشارهای فزاینده، دولت ایران تلاش کرده است تا با ایجاد محدودیتهای وارداتی شدید و کنترل ترازنامه بانکها، تقاضای ارز را در بازار مهار کند. اما محدودیت اختیارات نهادهای ناظر و مشکلات ساختاری اقتصاد، اثربخشی این ابزارهای پولی را به شدت کاهش داده است.[1][4]
منابع
- [1]Melliun — از تزریق ۲ میلیارد دلار به بازار تا دلار ۲۷۰ هزار تومانی؛ پزشکیان: دولت برای مدیریت شرایط آرایش جدید گرفته است مطالعه در Melliun →
- [2]Iran International — ادامه رکوردشکنی نرخ ارز در ایران؛ دلار از ۲۷۲ هزار تومان گذشت مطالعه در Iran International →
- [3]VOA Farsi Iran — عرضه دلار بانک مرکزی به قیمت ۲۵۷ هزار تومان؛ درآمدزایی از جیب مردم به اسم تنظیم بازار مطالعه در VOA Farsi Iran →
- [4]Radio Farda — رکوردشکنی مجدد دلار؛ بانک مرکزی میگوید نرخ امروز ارز، منهای تورم، مشابه سال ۱۳۹۷ است مطالعه در Radio Farda →
- [5]Euronews Persian — از تزریق ۲ میلیارد دلار به بازار تا دلار ۲۷۰ هزار تومانی؛ پزشکیان: دولت برای مدیریت شرایط آرایش جدید گرفته است مطالعه در Euronews Persian →
- [6]Gooya News — ریال زیر فشار؛ دلار به مرز تاریخی ۲۷۰ هزار تومان رسید - Gooya News مطالعه در Gooya News →
- [7]Independent Persian — روغن سهونیم برابر، لبنیات بیش از دو برابر؛ موج تازه گرانی در بازار خوراکیها مطالعه در Independent Persian →
- [8]Iran International — نماینده مجلس: چشم خود را بر کشته شدن مردم به دلیل نبود دارو و گرانی درمان بستهایم مطالعه در Iran International →
- [9]Iran International — بسنت: برای اولین بار در تاریخ، ایران این هفته هیچ نفتی روی آب نخواهد داشت مطالعه در Iran International →
- [10]Melliun — ۵۶ کشور بر اجرای تحریمهای بازگشتهٔ سازمان ملل علیه ایران تأکید کردند مطالعه در Melliun →
نمودارها، نقشهها و تصاویر
گاهشمار رویداد
مهر ۱۴۰۵
عبور دلار از مرز ۲۷۲ هزار تومان همزمان با مداخله دو میلیارد دلاری بانک مرکزی
عبور تاریخی دلار از ۲۶۶ هزار تومان؛ چرا بستههای ارزی بانک مرکزی حریف انتظارات جنگی نشدند؟
دلار آمریکا در بازار آزاد ایران از مرز ۲۴۵ هزار تومان عبور کرد
عبور نرخ دلار آزاد در ایران از مرز ۲۴۰ هزار تومان در پی تشدید تنشهای منطقهای
روند رویداد تا امروز
بحران بازار ارز در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ وارد مرحله جدیدی شد، زمانی که بهای دلار آمریکا در بازار آزاد با یک افزایش ۵۴۰۰ تومانی در یک روز، از مرز ۲۴۰ هزار تومان عبور کرد. این جهش ارزی همزمان با تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه و ابهام در چشمانداز مذاکرات رخ داد و تا ساعت ۱۴:۰۲ همان روز، بانک مرکزی حساب دهها فعال بازار ارز را مسدود کرد.
روند صعودی قیمتها در روز بعد نیز ادامه یافت و در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ تا ساعت ۰۵:۵۷، نرخ دلار در بازار آزاد تهران رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرد و به بیش از ۲۴۵ هزار تومان رسید. همزمان با این افزایش، قیمت سکه امامی نیز در یک روز حدود ۶ میلیون تومان افزایش یافت.
در واکنش به این التهابات، وزارت اقتصاد ۴۵ فعال بازار ارز را به اتهام اخلالگری در فهرست سیاه قرار داد. با این اقدام، تعداد کل افرادی که در ارتباط با بازار ارز دچار محدودیت بانکی شدند به ۲۱۴ نفر رسید.
در ۳ اکتبر ۲۰۲۶، بانک مرکزی طرح جدیدی را برای عرضه سهمیهای ۱۰ هزار دلاری با کارت ملی در پنج بانک منتخب آغاز کرد. با این حال، این ابزارهای مداخلهای بازارساز نتوانستند مانع از رشد قیمتها شوند و اثرگذاری آنها توسط سایه سنگین تنشهای منطقهای و انتظارات تورمی ناشی از آن خنثی شد.
در نهایت در ۴ اکتبر ۲۰۲۶، با وجود آغاز مداخله دو میلیارد دلاری بانک مرکزی به صورت تزریق اسکناس، بهای دلار از مرز ۲۷۲ هزار تومان عبور کرد. بنبست دیپلماتیک و هراس از درگیریهای منطقهای همچنان به عنوان عوامل اصلی این جهشهای بیسابقه ارزی عمل میکنند.



