عبور نرخ دلار آزاد در ایران از مرز ۲۴۰ هزار تومان در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای

روند صعودی قیمت ارز در بازار غیررسمی ایران با ثبت رکوردی بی‌سابقه به نقطه تعیین‌کننده‌ای رسید؛ جایی که بهای هر دلار آمریکا در روز دوشنبه، ششم مهرماه ۱۴۰۵، از مرز ۲۴۰ هزار تومان عبور کرد. این جهش قیمتی در شرایطی رخ می‌دهد که تقاضا برای ارزهای معتبر در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای به شدت افزایش یافته است.[1][2]

بر اساس داده‌های ثبت شده در شبکه‌های اطلاع‌رسانی ارز و طلا، قیمت دلار با افزایشی ۵۴۰۰ تومانی نسبت به روز قبل، در ساعاتی از معاملات به ۲۴۰ هزار و ۴۰۰ تومان رسید. برخی گزارش‌های میدانی نیز حاکی از آن است که در معاملات فردایی و هیجانی، این رقم حتی از مرز ۲۴۱ هزار تومان نیز فراتر رفته است.[1][2][3]

این نوسانات شدید مستقیماً از بن‌بست در مسیر دیپلماسی و ادامه درگیری‌ها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی نشأت می‌گیرد. بازار ارز تهران به اخبار مرتبط با رد پیشنهادهای بازگشایی تنگه هرمز و ابهام در چشم‌انداز مذاکرات، واکنش سریعی نشان داده و سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن سوق داده است.[1][3]

همزمان با افزایش قیمت دلار، بازار طلا نیز شاهد رکوردهای جدیدی بود. داده‌های شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نشان می‌دهد که هجوم برای تبدیل ریال به سکه و طلا، به عنوان یک موتور محرک مضاعف برای بالا رفتن قیمت‌ها عمل کرده است. این رفتار هیجانی، چرخه باطلی از افزایش تقاضا و رشد قیمت را در بازارهای مالی ایران ایجاد کرده است.[2]

در هفته‌های گذشته، نهادهای ناظر تلاش کرده بودند با اعمال محدودیت‌های بانکی از سرعت این روند صعودی بکاهند. مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی به تازگی محدودیت‌هایی را علیه ۴۵ نفر دیگر از فعالان بازار ارز و طلا اعمال کرد و شمار افراد در فهرست سیاه معاملات مشکوک به ۲۱۴ نفر رسید.[2]

با این وجود، اقدامات کنترلی و پلیسی نتوانسته است مانع از عبور دلار از کانال ۲۴۰ هزار تومان شود. روزنامه اطلاعات در ارزیابی این شرایط نوشته است: «کاهش شدید درآمدهای نفتی، افت تجارت خارجی، دشوارتر شدن بازگشت ارز صادراتی و عقب‌ماندگی درآمدهای مالیاتی، کسری بودجه دولت را افزایش داده و ماه‌های دشواری را پیش روی اقتصاد کشور قرار داده است.»[4]

این جهش ارزی تأثیر مستقیمی بر سبد معیشتی خانوارها دارد. با توجه به وابستگی شدید قیمت کالاهای اساسی، مسکن و خدمات به نرخ ارز، عبور دلار از این مرز روانی به معنای کاهش مجدد قدرت خرید شهروندانی است که پیش از این نیز تحت فشار تورم‌های دورقمی قرار داشته‌اند.[1][3]

در روزهای آینده، نگاه معامله‌گران به تصمیمات بانک مرکزی برای تزریق احتمالی ارز و همچنین تحولات میدانی و دیپلماتیک دوخته شده است. تا زمانی که ابهامات سیاسی برطرف نشود و جریان درآمدهای ارزی به حالت عادی بازنگردد، انتظار می‌رود بازار ارز همچنان دستخوش نوسانات شدید باقی بماند.[1][3]