تایید کاهش ۲۵ درصدی تولید گاز ایران؛ آغاز مازوت‌سوزی در کارخانه‌های سیمان

حمید بورد، سرپرست وزارت نفت جمهوری اسلامی، در نشستی با اعضای کمیسیون انرژی مجلس، کاهش ۲۵ درصدی ظرفیت تولید گاز ایران را تایید کرد. این افت چشمگیر تولید، پیامد مستقیم حملات نظامی اخیر به زیرساخت‌های انرژی کشور در پاییز ۱۴۰۵ عنوان شده است.[1]

این تایید رسمی در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این، مقام‌های دولتی مدعی جبران خسارات وارده به تاسیسات با استفاده از توان متخصصان داخلی شده بودند. اکنون اما، واقعیت‌های میدانی نشان‌دهنده تعمیق بحران ناترازی انرژی در آستانه فصل سرما است.[2]

سرپرست وزارت نفت در این نشست با اشاره به ریشه‌های این بحران تصریح کرد: «ایران از سال‌های قبل با ناترازی انرژی دست‌به‌گریبان بوده و از دست رفتن یک‌چهارم ظرفیت تولید در جریان جنگ هم به این مشکل، دامن زده است.»[1]

قطع گاز صنایع و بازگشت مازوت

نخستین ترکش‌های این افت تولید، بخش صنعت را هدف قرار داده است. گزارش‌های منتشر شده در اواسط آبان‌ماه حاکی از آن است که روند تامین گاز برای کارخانه‌های سیمان در سراسر کشور به طور کامل متوقف شده است.[2]

با قطع کامل سهمیه گاز، این واحدهای صنعتی بزرگ برای ادامه فعالیت خود به استفاده از سوخت‌های جایگزین و آلاینده روی آورده‌اند. آغاز مازوت‌سوزی در کارخانه‌های سیمان، زنگ خطر تشدید آلودگی هوا را در کلان‌شهرها به صدا درآورده است.[2]

بحران تامین سوخت صنایع در حالی رخ می‌دهد که هنوز سرمای زمستانی به اوج خود نرسیده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که با کاهش بیشتر دما و افزایش مصرف بخش خانگی، دامنه قطعی گاز به سایر صنایع و حتی نیروگاه‌های تولید برق نیز کشیده خواهد شد.[1][2]

AI

پیامدهای یک بحران چندلایه

کاهش ۲۵ درصدی ظرفیت تولید گاز، تنها یک عدد روی کاغذ نیست؛ بلکه به معنای اختلال گسترده در زنجیره تولید و تامین انرژی کشور است. این شوک ناگهانی، برنامه‌ریزی‌های پیشین برای مدیریت مصرف زمستانی را عملا بی‌اثر کرده است.[1]

تیم تحریریه کوهستان در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیده است که تداوم این وضعیت، نیازمند بازنگری اساسی در سیاست‌های پدافند غیرعامل تاسیسات انرژی است. بدون سرمایه‌گذاری فوری و جذب فناوری‌های نوین، جبران این افت تولید ماه‌ها به طول خواهد انجامید.[3]

وابستگی شدید نیروگاه‌های برق ایران به سوخت گاز، پیوند مستقیمی میان بحران گاز و خاموشی‌های احتمالی ایجاد کرده است. با جایگزینی سوخت‌های مایع نظیر مازوت و گازوئیل، علاوه بر هزینه‌های اقتصادی، هزینه‌های سنگین زیست‌محیطی و بهداشتی نیز به جامعه تحمیل می‌شود.[2][3]

AI

بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، ایران با در اختیار داشتن دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان، بیش از ۷۰ درصد از سبد انرژی داخلی خود را به این سوخت وابسته کرده است. این وابستگی بالا، آسیب‌پذیری کشور را در برابر شوک‌های تولید به شدت افزایش داده است.[4]

در نهایت، آنچه در این میان نامشخص باقی مانده، زمان‌بندی دقیق برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده و بازگشت ظرفیت از دست رفته به مدار تولید است. تا زمانی که این ابهامات برطرف نشوند، اقتصاد و محیط زیست ایران باید تاوان این ناترازی عمیق را بپردازند.[1][2]