آغاز تولید خودروهای برقی «راکس» در ابوظبی؛ خیز امارات برای تبدیل شدن به قطب خودروسازی منطقه

انتشار گزارش جدید شاخص آمادگی تحرک الکتریکی (GEMRIX) در هفته پایانی سپتامبر ۲۰۲۶، جایگاه امارات را به عنوان پیشتاز بلامنازع خودروهای برقی در خاورمیانه تثبیت کرد؛ اما این جایگاه تنها به واردات محدود نمی‌شود. در همین ماه، نخستین محموله از شاسی‌بلندهای لوکس و برقی «راکس آداماس» (ROX ADAMAS) با نشان «ساخت امارات» از خط تولید مرکز پیشرفته هوش مصنوعی در ابوظبی خارج شد. این رویداد که با همکاری شرکت چینی راکس موتور و دفتر سرمایه‌گذاری ابوظبی (ADIO) رقم خورد، امارات را رسماً از یک واردکننده صرف به تولیدکننده خودروهای هوشمند تبدیل کرده است.[1][3][4]

مدل آداماس که اولین محصول تولیدی این کارخانه است، از فناوری خودروهای برقی با برد افزوده (EREV) بهره می‌برد. این شاسی‌بلند بزرگ به یک سیستم چهارچرخ محرک دو موتوره مجهز است که ۳۵۰ کیلووات (حدود ۴۶۹ اسب بخار) قدرت و ۷۴۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. شتاب صفر تا صد این خودرو ۵.۵ ثانیه است و با استفاده از یک موتور بنزینی ۱.۵ لیتری توربو به عنوان ژنراتور در کنار باتری ۵۶.۰۱ کیلووات‌ساعتی، می‌تواند مسافت ترکیبی ۱۲۲۶ کیلومتر را طی کند.[2]

برای خریدار ایرانی که این روزها اخبار واردات محدود همین خودرو (با نام راکس ۰۱) توسط شرکت پرشیا خودرو را دنبال می‌کند، تولید آن در چند صد کیلومتری مرزهای جنوبی کشور پیام معناداری دارد. در حالی که مصرف‌کننده ایرانی برای خرید یک کراس‌اوور وارداتی درگیر چالش‌های ترخیص، تعرفه‌های سنگین و قیمت‌گذاری‌های نجومی است و باید ماه‌ها در صف انتظار بماند، امارات با جذب سرمایه و فناوری خارجی، زنجیره تأمین قطعات و مونتاژ را به داخل خاک خود منتقل کرده است تا خودرویی با کیفیت جهانی را با قیمت تمام‌شده کمتر و پشتیبانی قطعات در دسترس‌تر به مشتریان محلی تحویل دهد.

تأسیسات ۱۰ هزار متر مربعی راکس در منطقه اقتصادی خلیفه ابوظبی (KEZAD) تنها یک خط مونتاژ ساده نیست. این مرکز در حال حاضر از مونتاژ بیش از ۸۰ نوع قطعه خودرو پشتیبانی می‌کند و ظرفیت تولید اولیه آن برای سال ۲۰۲۷ حدود ۲۰ هزار دستگاه در نظر گرفته شده است. هدف‌گذاری نهایی این کارخانه، رسیدن به تیراژ سالانه ۳۰۰ هزار دستگاه تا سال ۲۰۳۰ است که علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی امارات، به عنوان پایگاه صادراتی به سایر کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا عمل خواهد کرد.[1][3]

بلندپروازی‌های ابوظبی به تولید فیزیکی ختم نمی‌شود. شرکت راکس همزمان یک آزمایشگاه هوش مصنوعی (AI LAB) و یک استودیوی طراحی در این شهر افتتاح کرده است. قرار است در مارس ۲۰۲۷، نخستین خودروی کاملاً طراحی‌شده در امارات با نام «آداماس نسخه ابوظبی» رونمایی شود. این خودرو با الهام از فرهنگ بومی امارات و هنر سنتی بافت برگ نخل (خوص) طراحی خواهد شد و نشان‌دهنده بومی‌سازی کامل فرآیند توسعه محصول است.[1][2]

این تحولات در بستری رخ می‌دهد که امارات به سرعت در حال آماده‌سازی زیرساخت‌های کلان خود برای پذیرش خودروهای برقی است. بر اساس شاخص آمادگی تحرک الکتریکی (GEMRIX) در سپتامبر ۲۰۲۶، امارات با کسب رتبه ۲۲ در جهان، پیشتاز بلامنازع کشورهای حاشیه خلیج فارس است. جوزف سالم (Joseph Salem)، مدیر بخش خاورمیانه در موسسه مشاوره آرتور دی. لیتل، در این باره می‌گوید: «جایگاه امارات در شاخص سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده بازار خودروهای برقی با چشم‌اندازی رو به رشد و جهت‌گیری روشن اکوسیستم است. پذیرش این خودروها در کنار سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌های شارژ شتاب گرفته است.» در حال حاضر، فروش خودروهای برقی در این کشور به حدود ۹ درصد از کل فروش خودروهای جدید رسیده و شبکه شارژ عمومی آن به بیش از ۲۸۰۰ ایستگاه گسترش یافته است.[4][5]

تفاوت استراتژی‌های صنعتی در دو سوی خلیج فارس اکنون بیش از هر زمان دیگری آشکار است. در یک سو، امارات با طرح‌هایی نظیر «عملیات ۳۰۰ میلیارد» (Operation 300bn) و شعار «در امارات بساز»، در حال ادغام در زنجیره ارزش جهانی خودروسازی است. در سوی دیگر، رسانه‌های خودرویی ایران با حسرت از این روند یاد می‌کنند و هشدار می‌دهند که ایران در حال از دست دادن فرصت همکاری با خودروسازان نوظهور چینی است.[1]

گام بعدی در این رقابت منطقه‌ای، توسعه نرم‌افزاری و هوش مصنوعی خواهد بود. راکس موتور قصد دارد قابلیت‌های مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) عربی را در سیستم کابین هوشمند خود ادغام کند و فناوری رانندگی خودران را در خیابان‌های ابوظبی به کار گیرد. برای خریداران در منطقه، این به معنای دسترسی سریع‌تر به خودروهایی است که دقیقاً برای اقلیم و فرهنگ آن‌ها شخصی‌سازی شده‌اند؛ امتیازی که بازار بسته ایران فعلاً از آن محروم است و تنها می‌تواند نظاره‌گر سرعت گرفتن همسایگان در مسیر توسعه صنعتی باشد.[3][4]