آزادی کامران حکمتی، شهروند دوتابعیتی از زندان اوین با تداوم ممنوع‌الخروجی

قوه قضاییه جمهوری اسلامی که اختیار کامل در تعیین وضعیت زندانیان دوتابعیتی را دارد، کامران (یهودا) حکمتی، شهروند ۷۱ ساله ایرانی-آمریکایی را از زندان اوین آزاد کرد، اما با ابقای حکم ممنوع‌الخروجی، تصمیم‌گیری نهایی درباره بازگشت او به ایالات متحده را به آینده موکول کرده است.[1][2]

مارگارت برنان، خبرنگار شبکه خبری سی‌بی‌اس، روز دوشنبه ۱۶ شهریور در گزارشی اعلام کرد: «کامران حکمتی، شهروند دوتابعیتی ایرانی-آمریکایی، سه روز پیش از زندان اوین آزاد شده است، اما همچنان اجازه خروج از ایران را ندارد.» این خبر بازتاب گسترده‌ای در میان ناظران مسائل حقوقی و دیپلماتیک داشت.[1]

خبرگزاری هرانا نیز در گزارشی تایید کرد که این شهروند ۷۱ ساله یهودی دوتابعیتی که به بیماری سرطان مبتلا است، از زندان اوین ترخیص شده است. این نهاد حقوق بشری در گزارش خود تاکید کرد که وی «با وجود آزادی همچنان ممنوع‌الخروج است و امکان ترک ایران را ندارد.»[2]

گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که وضعیت جسمانی آقای حکمتی در دوران حبس یکی از نگرانی‌های اصلی خانواده و فعالان مدنی بوده است. آزادی او در این مقطع، به احتمال زیاد با شرایط حاد پزشکی و نیاز به دسترسی به خدمات درمانی تخصصی در خارج از محیط زندان مرتبط است، هرچند مقامات رسمی هنوز بیانیه‌ای در این خصوص صادر نکرده‌اند.[2]

رویه دستگاه قضایی و امنیتی ایران در قبال شهروندان دوتابعیتی معمولاً شامل بازداشت‌های طولانی‌مدت و گره خوردن پرونده‌های آنان با معادلات دیپلماتیک است. در این مورد خاص، اگرچه آزادی فیزیکی از زندان اوین محقق شده، اما حفظ وضعیت ممنوع‌الخروجی به این معناست که وی همچنان در چارچوب محدودیت‌های قضایی جمهوری اسلامی قرار دارد.[1][2]

نهادهای تصمیم‌گیر در تهران هنوز مشخص نکرده‌اند که آیا این آزادی صرفاً یک مرخصی درمانی موقت است یا مقدمه‌ای برای لغو کامل محدودیت‌های سفر او محسوب می‌شود. تا زمانی که حکم ممنوع‌الخروجی لغو نشود، این شهروند سالخورده امکان بازگشت به ایالات متحده و پیوستن به خانواده‌اش را نخواهد داشت.[1][2]

آزادی زندانیان دوتابعیتی در سال‌های اخیر غالباً با توافق‌های پشت‌پرده یا تبادل زندانیان میان کشورها همراه بوده است. با این حال، در پرونده کامران حکمتی هنوز هیچ نشانه‌ای از یک توافق گسترده‌تر دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن دیده نمی‌شود و شواهد موجود بیشتر بر ملاحظات بشردوستانه دلالت دارند.[1]

خانواده آقای حکمتی و نهادهای پیگیر وضعیت او اکنون در انتظار گام بعدی مقامات قضایی هستند. لغو ممنوع‌الخروجی، تنها متغیری است که می‌تواند این پرونده را به یک پایان قطعی برساند و به این شهروند اجازه دهد تا روند درمان سرطان خود را در یک محیط امن و در کنار نزدیکانش پیگیری کند.[1][2]

ساختار امنیتی ایران نشان داده است که کنترل بر تردد شهروندان دوتابعیتی را به سادگی رها نمی‌کند. گام بعدی در این پرونده، مستقیماً به تصمیم دادستانی و نهادهای اطلاعاتی بستگی دارد که آیا در روزهای آینده حکم ممنوع‌الخروجی را لغو کرده و به حضور اجباری او در داخل مرزهای ایران پایان خواهند داد، یا این شهروند ۷۱ ساله باید روند درمان خود را تحت نظارت قضایی در تهران ادامه دهد.[1][2]