آزمایش جدید پیو: چگونه تغییر یک پرسش، نقشه ابرقدرت‌های جهان را در ذهن آمریکایی‌ها تغییر می‌دهد

وقتی نهادهای افکارسنجی تلاش می‌کنند درک عمومی از ژئوپلیتیک را اندازه‌گیری کنند، ساختار پرسش‌ها اغلب پاسخ‌ها را دیکته می‌کند. مرکز پژوهشی پیو در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ نتایج یک آزمایش روش‌شناختی را منتشر کرد که نشان می‌دهد چگونه تغییرات جزئی در طراحی نظرسنجی، تصویر آمریکایی‌ها از «ابرقدرت‌های» جهان را دگرگون می‌سازد.[1][2]

این آزمایش که بر روی پنل روندهای آمریکایی این مرکز انجام شد، تأثیر دو رویکرد متفاوت را در پرسش از قدرت‌های برتر نظامی و اقتصادی بررسی کرد. پژوهشگران می‌خواستند بدانند آیا پرسش مستقیم از افراد نتایج متفاوتی نسبت به زمانی که ابتدا از آن‌ها درباره وجود ابرقدرت‌ها سؤال می‌شود، به همراه دارد یا خیر.[1][2]

این مطالعه ریشه در مصاحبه‌های شناختی عمیقی داشت که پیش‌تر در زمستان ۲۰۲۴ با گروهی از شهروندان انجام شده بود. پژوهشگران در آن مصاحبه‌ها از شرکت‌کنندگان خواستند تا تعریف دقیق خود را از واژه «ابرقدرت» بیان کنند تا مبنایی برای طراحی پرسش‌های جدید فراهم شود.[1][2]

بر اساس این گفتگوهای اولیه، یک اجماع کلی در میان مصاحبه‌شوندگان شکل گرفت. آن‌ها توافق داشتند که یک ابرقدرت واقعی در جهان امروز، کشوری است که به طور همزمان از تسلط بی‌چون‌وچرای اقتصادی و نظامی برخوردار باشد. این تعریف دوگانه به عنوان استاندارد اصلی در طراحی پرسش‌های جدید مورد استفاده قرار گرفت.[1][2]

مرکز پیو سابقه طولانی در پرسش از مردم درباره قدرت‌های برتر اقتصادی یا نظامی دارد، اما پرسش‌های پیشین معمولاً بسته بودند. در گذشته، پاسخ‌دهندگان مجبور بودند تنها یک کشور را از میان یک فهرست از پیش تعیین‌شده انتخاب کنند که با واقعیت‌های نوظهور همخوانی نداشت.[1]

این محدودیت‌های روش‌شناختی باعث می‌شد تا دیدگاه کسانی که به یک جهان چندقطبی باور داشتند، در داده‌های نهایی منعکس نشود. بنابراین، پژوهشگران تصمیم گرفتند با طراحی پرسش‌های باز، به افراد اجازه دهند تا بدون محدودیت، نام هر تعداد کشوری را که می‌خواهند وارد کنند.[1][2]

تفاوت چشمگیر در جایگاه چین و روسیه

در این مطالعه، پاسخ‌دهندگان به دو گروه تقسیم شدند تا تأثیر فیلترهای پرسشنامه‌ای به دقت ارزیابی شود. گروه اول با یک پرسش مستقیم و بدون فیلتر مواجه شدند که از آن‌ها می‌خواست نام کشورهایی را که به عنوان ابرقدرت جهانی می‌شناسند، بیان کنند. این گروه آزادی عمل کاملی برای نام بردن از بازیگران مختلف داشتند.[1][2]

گروه دوم اما با یک رویکرد دو مرحله‌ای یا فیلتردار ارزیابی شدند. از این افراد ابتدا پرسیده شد که آیا اساساً کشوری وجود دارد که بتوان آن را ابرقدرت نامید، و تنها در صورت پاسخ مثبت، از آن‌ها خواسته شد تا نام این کشورها را در یک کادر باز بنویسند. این مرحله اضافه، یک مانع روانی کوچک برای پاسخ‌دهندگان ایجاد کرد.[1][2]

نتایج به دست آمده از این دو روش، شکافی عمیق در ادراک عمومی را به تصویر کشید. در رویکرد مستقیم و بدون فیلتر، ۴۴ درصد از پاسخ‌دهندگان از چین به عنوان یک ابرقدرت نام بردند، در حالی که این رقم در رویکرد دو مرحله‌ای به ۳۲ درصد سقوط کرد.[1][2]

این اختلاف ۱۲ درصدی تنها به چین محدود نبود و در مورد سایر رقبای جهانی نیز به وضوح مشاهده شد. روسیه در پرسش مستقیم توسط ۲۴ درصد از افراد به عنوان ابرقدرت معرفی شد، اما در روش فیلتردار تنها ۱۴ درصد از پاسخ‌دهندگان نام این کشور را در فهرست خود قرار دادند.[1][2]

ایالات متحده آمریکا در هر دو قالب نظرسنجی همچنان به عنوان پرتکرارترین قدرت جهانی شناخته شد، اما جایگاه آن نیز از این تغییر روش در امان نماند. سهم آمریکا از ۵۷ درصد در پرسش بدون فیلتر به ۵۰ درصد در پرسش فیلتردار کاهش یافت که نشان‌دهنده تأثیر فراگیر ساختار نظرسنجی است. حتی قدرت‌های بلامنازع نیز تحت تأثیر این خطای روش‌شناختی قرار می‌گیرند.[1][2]

تصویر یک جهان چندقطبی

فراتر از نام کشورهای خاص، رویکرد مستقیم تصویری بسیار چندقطبی‌تر از جهان ارائه داد. ۲۷ درصد از کسانی که مستقیماً مورد پرسش قرار گرفتند، سه کشور یا بیشتر را به عنوان ابرقدرت نام بردند، در حالی که این میزان در گروه فیلتردار تنها ۱۵ درصد بود.[1][2]

پاسخ‌دهندگان در گروه بدون فیلتر همچنین تنوع بسیار بیشتری از بازیگران بین‌المللی را وارد معادلات قدرت کردند. آن‌ها در مجموع نام ۴۷ کشور مختلف را به عنوان ابرقدرت‌های احتمالی ذکر کردند، در حالی که گروه دوم تنها به نام ۳۰ کشور بسنده کردند. این تفاوت نشان می‌دهد که پرسش‌های مستقیم، ذهن افراد را برای جستجوی گزینه‌های بیشتر باز می‌گذارد.[1][2]

در این میان، نام متحدان سنتی غرب نیز در رویکرد مستقیم با بسامد بیشتری مطرح شد. بریتانیا توسط ۸ درصد و اتحادیه اروپا توسط ۵ درصد از افراد در پرسش بدون فیلتر به عنوان ابرقدرت معرفی شدند، در حالی که این ارقام در روش دو مرحله‌ای به ترتیب به ۳ و ۲ درصد کاهش یافت.[1][2]

نقش عدم قطعیت در افکار عمومی

پژوهشگران مرکز پیو دریافتند که رویکرد فیلتردار به طور قابل‌توجهی میزان عدم قطعیت را در میان پاسخ‌دهندگان افزایش می‌دهد. وقتی به افراد این فرصت داده شد که در مرحله اول درباره وجود ابرقدرت‌ها تردید کنند، بسیاری از آن‌ها همین مسیر را انتخاب کردند.[1][2]

در مجموع، ۲۸ درصد از افراد در قالب دو مرحله‌ای نسبت به پاسخ خود ابراز عدم اطمینان کردند که شامل ۲۳ درصد در پرسش اول و ۵ درصد در پرسش پیگیری بود. این در حالی است که در قالب مستقیم، تنها ۱۸ درصد از پاسخ‌دهندگان گزینه «مطمئن نیستم» را انتخاب کردند.[1][2]

رویکرد فیلتردار همچنین باعث شد تا افراد بیشتری جهان را تک‌قطبی یا فاقد هرگونه ابرقدرتی تصور کنند. در این روش، ۳۲ درصد از پاسخ‌دهندگان تنها از یک ابرقدرت نام بردند و ۱۷ درصد اعلام کردند که هیچ ابرقدرتی در جهان وجود ندارد.[1][2]

در نقطه مقابل، پرسش مستقیم تمایل افراد را برای شناسایی قدرت‌های متعدد افزایش داد. در این قالب، تنها ۱۸ درصد از افراد به یک ابرقدرت اشاره کردند و سهم کسانی که معتقد بودند هیچ کشوری تسلط نظامی و اقتصادی ندارد، به ۹ درصد کاهش یافت.[1][2]

پیامدهای روش‌شناختی برای آینده

این یافته‌ها یک چالش اساسی را در حوزه تحلیل داده‌ها و افکارسنجی برجسته می‌کند: سنجش درک عمومی از روابط بین‌الملل به شدت در برابر طراحی پرسشنامه آسیب‌پذیر است. ابزارهایی که برای اندازه‌گیری افکار عمومی استفاده می‌شوند، می‌توانند ناخواسته روایت‌های ژئوپلیتیکی را شکل دهند. سیاست‌گذاران اغلب بر اساس همین داده‌های شکننده تصمیم‌گیری می‌کنند.[3]

با تغییر مداوم پویایی‌های قدرت در سطح جهانی، نهادهای پژوهشی باید در نحوه استخراج نظرات عمومی تجدید نظر کنند. نتایج این آزمایش نشان می‌دهد که برای درک واقعی نگاه شهروندان به نظم نوین جهانی، روش‌های سنتی و پرسش‌های بسته دیگر پاسخگو نیستند و باید جای خود را به رویکردهای بازتر بدهند.[3]