آزمایش موشک بالستیک ارتقایافته M51.3 فرانسه برای نخستین بار از زیردریایی

نیروی دریایی فرانسه در روز ۶ اکتبر، یک فروند موشک بالستیک راهبردی M51.3 را از زیردریایی اتمی غوطه‌ور «لو ویژیلان» در آب‌های ساحلی برتانی با موفقیت پرتاب کرد. این پرواز آزمایشی غیرمسلح در مسیری زیرمداری بر فراز اقیانوس اطلس شمالی انجام شد و نخستین شلیک نسخه ارتقایافته این موشک از یک شناور دریایی به شمار می‌رود؛ سرجنگی آزمایش در نقطه‌ای در چندصد کیلومتری نزدیک‌ترین خط ساحلی فرود آمد.[1][2][3]

اداره کل تسلیحات فرانسه (DGA) تمام مراحل این پرواز هایپرسونیک را با استفاده از ایستگاه‌های راداری ساحلی و کشتی پایش راهبردی «مونژ» ردیابی کرد. این شناور مستقر در اقیانوس اطلس، به آنتن‌های راداری پیشرفته مجهز است و داده‌های دورسنجی و وضعیت ورود کلاهک به جو را ثبت می‌کند. آزمایش مذکور در قالب عملیات موسوم به «اسمرتریوس» برای راستی‌آزمایی زنجیره کامل شلیک از زیر آب به اجرا درآمد.[3][4]

این رویداد، سیزدهمین پرتاب موشک‌های خانواده M51 از زمان آغاز این برنامه و هفتمین آزمایش موفق از یک زیردریایی فرانسوی بود. توسعه سری M51 با هدف جایگزینی مدل‌های نسل پیشین و ارتقای چشمگیر ظرفیت حمل محموله آغاز شد. بر اساس پروتکل‌های دفاعی پاریس، هر دوره تعمیرات سنگین زیردریایی‌های راهبردی با یک آزمایش شلیک زنده جهت اعتبارسنجی همراه است.[2]

هدف اساسی پرتاب ۶ اکتبر بیش از آنکه یک پرواز توسعه‌ای باشد، سنجش پذیرش فنی خود زیردریایی لو ویژیلان بود. این شناور به‌تازگی دوره تعمیرات اساسی چندساله خود را پشت سر گذاشته بود که طی آن سامانه‌های پرتاب راهبردی ارتقا یافتند. موفقیت این شلیک، اعتبار تغییرات فنی را تایید و بازگشت این زیردریایی به گشت‌های بازدارندگی فعال را امکان‌پذیر کرد.[2][3][4]

بهینه‌سازی‌های فنی موشک

موشک M51.3 که توسط گروه آریان (ArianeGroup) ساخته شده، سومین نسل از موشک‌های بالستیک پرتاب‌شونده از زیردریایی در ارتش فرانسه است. این تسلیحات پس از یک آزمایش پرتاب موفق از پایگاه زمینی بیسکاروس در جنوب غربی فرانسه در سال ۲۰۲۳، رسماً در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۵ وارد خدمت عملیاتی شد؛ هرچند تا پیش از آزمایش ۶ اکتبر، عملکرد این گونه در بستر شناور زیرسطحی ارزیابی نشده بود.[2][3][4]

نسخه ارتقایافته نسبت به مدل M51.2 از بهینه‌سازی‌های فنی چشمگیری بهره می‌برد و برد تخمینی آن از ۹٬۰۰۰ کیلومتر به بیش از ۹٬۵۰۰ کیلومتر افزایش یافته است. مرحله سوم پیشران موشک برای افزایش دقت و امکان حمل تجهیزات فریب و ضدپدافند بازطراحی شده است؛ تمهیداتی که هدف آن‌ها خنثی‌سازی سپرهای ضدموشکی پیشرفته‌ای است که قدرت‌های رقیب مستقر کرده‌اند.[2][3][4]

در مأموریت‌های گشت‌زنی عملیاتی، موشک M51.3 کلاهک‌های گرماهسته‌ای جدید موسوم به TNO-2 را حمل خواهد کرد. این موشک با بهره‌گیری از سامانه هدایت چندگانه، توانایی هدف‌گیری مستقل چند نقطه مختلف را با کلاهک‌های رادارگریز داراست. وزارت نیروهای مسلح فرانسه صراحتاً اعلام کرد که آزمایش اخیر فاقد هرگونه کلاهک یا محموله هسته‌ای بوده است.[1][3][4]

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، شخصاً از روی عرشه یک شناور نظامی این شلیک را زیر نظر داشت. مکرون پس از پرتاب، در جمع نظامیان حاضر اظهار داشت: «این رویدادی تعیین‌کننده برای اعتبار راهبردی ماست. تمامی رخدادهای اخیر و تحولات امروز، هم از جانب متحدان و هم از سوی رقبای ما با دقت رصد می‌شود و پیش از این نیز زیر ذره‌بین قرار گرفته است.»[2]

چتر بازدارندگی اروپا

فرانسه سالانه رقمی در حدود ۵٫۶ میلیارد یورو صرف نگهداری زرادخانه ۲۹۰ کلاهک هسته‌ای خود شامل موشک‌های هوابرد و زیردریایی‌پایه می‌کند و از این حیث در رتبه چهارم قدرت‌های اتمی جهان قرار دارد. پاریس به‌عنوان تنها عضو مجهز به سلاح هسته‌ای در اتحادیه اروپا، تدریجاً بازدارندگی خود را ستون اصلی معماری امنیتی قاره معرفی کرده و مکرون اخیراً پیشنهاد گسترش چتر بازدارندگی فرانسه به شرکای اروپایی را مطرح کرده است.[1]

نوسازی زرادخانه شناور، این پیشنهاد را تقویت می‌کند، زیرا بقای بازدارندگی فرانسه را در برابر سامانه‌های پدافند هوایی نوین روسیه تضمین می‌سازد. کرملین بلافاصله به این شلیک واکنش نشان داد و این آزمایش را ادامه سیاست‌های ضدروسی «بن‌بست» نامید. مقامات مسکو اعلام کردند تمایل فزاینده اروپا به نظامی‌گری، مسیرهای تعامل دیپلماتیک را تخریب می‌کند.[1]

برای برنامه‌ریزان دفاعی اروپا، موفقیت این آزمایش یادآور ظرفیت‌های نظامی بومی در سطح قاره است. هم‌زمان با تشدید مناقشات در بروکسل بر سر ضرورت خودمختاری راهبردی، موشک M51.3 نشان می‌دهد که چگونه یک کشور اروپایی می‌تواند یک سازه راهبردی رده‌اول را کاملاً مستقل از فناوری‌ها و ساختارهای فرماندهی ایالات متحده توسعه دهد و به کار گیرد.[1][2]

به‌کارگیری موشک M51.3 تنها بخشی از برنامه کلان نوسازی ساختار بازدارندگی فرانسه است. وزارت نیروهای مسلح این کشور هم‌زمان توسعه موشک کروز هسته‌ای هایپرسونیک نسل بعد را پیش می‌برد که در آینده روی جنگنده‌های ارتقایافته رافال سوار خواهد شد. این زنجیره توسعه تضمین می‌کند که هر دو بال بازدارندگی پاریس به لحاظ فنی با تغییرات نبردهای مدرن همگام بمانند.[2]

انتقال در ناوگان راهبردی

زیردریایی لو ویژیلان یکی از چهار زیردریایی کلاس تریومفان است که ستون فقرات نیروی اقیانوسی راهبردی فرانسه را تشکیل می‌دهند. دکترین هسته‌ای فرانسه مقرر می‌دارد که حداقل یک فروند از این شناورها همواره در حال گشت‌زنی پنهان در اعماق دریا باشد تا توانایی ضربه تلافی‌جویانه در هر شرایطی محفوظ بماند. به مرور و با ورود سایر زیردریایی‌ها به چرخه اورهال، تمام کلاس تریومفان به موشک M51.3 مجهز خواهند شد.[4]

فرایند تعمیرات اساسی این زیردریایی‌ها پروژه‌ای صنعتی با مقیاس وسیع است که میلیون‌ها ساعت کار برای شرکت ناوال گروپ و زنجیره پیمانکاران آن به همراه دارد. علاوه بر بازبینی و تایید مجدد ۱۶ لوله پرتاب عمودی، این عملیات شامل تعویض سوخت رآکتور اتمی و ارتقای سامانه‌های سونار می‌شود؛ پرتاب آزمایشی موشک زنده واپسین مرحله پیش از صدور مجوز نهایی خدمت عملیاتی است.[3][4]

عملیاتی شدن موفق M51.3 پیونددهنده ناوگان فعلی و نسل آینده زیردریایی‌های فرانسه است. وزارت نیروهای مسلح پاریس ساخت زیردریایی‌های موشک‌انداز نسل بعد را آغاز کرده است تا به تدریج جایگزین کلاس تریومفان شوند. این زیرسطحی‌های جدید به گونه‌ای مهندسی می‌شوند که توانایی حمل مدل‌های آتی خانواده موشکی M51 را تا دهه‌های آینده حفظ کنند.[2][4]

تا زمان ورود نسل جدید زیردریایی‌ها به خدمت، بار اصلی بازدارندگی دریایی فرانسه بر دوش شناورهای ارتقایافته کلاس تریومفان و تسلیحات نوسازی‌شده خواهد بود. پرواز موفق این موشک از عرشه لو ویژیلان ثابت کرد که سازه عملیاتی موقت پاریس به آمادگی کامل رسیده و توان پاسخ تلافی‌جویانه نیروی دریایی فرانسه کارآمد، دسترس‌پذیر و پایدار باقی مانده است.[3][4]