افشای اسناد محرمانه روسیه: ثبت ۴۰۰ هزار کشته نظامی در جنگ اوکراین
نفوذ گسترده هکرها به پایگاه داده سازمان آمار دولتی روسیه (روستات)، گواهیهای فوت داخلی را فاش کرده که رسماً نزدیک به ۴۰۰ هزار کشته را مستقیماً به تهاجم نظامی علیه اوکراین مرتبط میکند. این مدارک افشاشده تلفات این درگیری را از سطح برآوردهای اطلاعاتی غربی به دادههای مدون و ثبتشده درون حاکمیت منتقل میسازد.
به قلم حامد فخری
این خبر را به اشتراک بگذارید
گواهیهای فوت محرمانهای که از سازمان آمار دولتی روسیه (روستات) به دست آمده نشان میدهد حدود ۴۰۰ هزار مورد مرگ نظامیان این کشور به شکلی مشخص و صریح به جنگ اوکراین مربوط بوده است. این دادههای داخلی که در جریان یک حمله سایبری سنگین علیه روستات استخراج شدهاند، آمار تلفات جنگ را از محاسبات و ارزیابیهای دستگاههای اطلاعاتی غربی، به اسناد مدون و رسمی ثبتشده درون خود روسیه تغییر میدهد.[1][2]
بین ۲۹ اکتبر تا ۱ نوامبر، گروه سایبری بلاروسی مخالف دولت با نام «سایبر پارتیزانز» (Cyber Partisans) در همکاری با گروه هکری اوکراینی «سایلنت کرو» (Silent Crow)، شبکههای داخلی روستات را هک کردند. این مجموعهها توانستند حدود ۲۳ ترابایت داده، از جمله بیش از ۱۱ میلیون گواهی فوت ثبتشده از اوایل سال ۲۰۲۱ تا اواخر اوت ۲۰۲۶ را استخراج کنند.[1][4][5]
این پایگاه داده نخستین تصویر جامع و مستند از بهای انسانی این تهاجم را از زاویه ساختار داخلی حکومت روسیه آشکار میکند. وزارت دفاع روسیه از سپتامبر ۲۰۲۲ بدین سو هیچ آمار رسمی از تلفات میدانی منتشر نکرده و پیوسته برآوردهای مستقل و ارزیابیهای نهادهای غربی را تبلیغات سیاسی غیرقابلاعتماد خوانده است.[4]
یانیس کلوگه، مدیر بخش روسیه و اوراسیا در اندیشکده آلمانی مطالعات بینالملل و امنیت، به روزنامه مسکو تایمز گفت: «این افشاگری، مهمترین نشت اطلاعاتی در حوزه تلفات نیروهای مسلح روسیه به شمار میرود.» کلوگه تأکید کرد که ارقام فاششده نشان میدهد مرحله کنونی جنگ تا چه میزان فرسایشی و مرگبار بوده است.[4]
روستات پذیرفت که زیرساختهای فناوری اطلاعات این نهاد در بازه زمانی اعلامشده هدف حملات سایبری هدفمند قرار گرفته که در مقاطعی دسترسی به برخی سامانهها را موقتاً قطع کرد. با این حال، این سازمان فدرال مدعی شد که به هیچیک از پایگاههای داده محرمانه آسیبی نرسیده و هیچ اطلاعات جمعیتی حساسی در اختیار افراد غیرمجاز قرار نگرفته است.[1][2]
روششناسی ارزیابی و آمارهای تلفات
دو گروه هکری برای بررسی و محاسبه کشتههای ناشی از جنگ از میان ۱۱ میلیون گواهی فوت، روشهای آماری متفاوتی را به کار گرفتند. سایبر پارتیزانز با مبنا قرار دادن کدهای ویژه «ردهبندی بینالمللی بیماریها» (ICD) و جستوجوی عبارات متنی آشکار نظیر «اصابت ترکش»، «توپخانه» یا «حمله پهپادی»، رقم ۳۹۳ هزار و ۸۸۱ کشته مرتبط مستقیم با عملیات جنگی را استخراج کرد.[1][2][5]
در مقابل، گروه سایلنت کرو رقم بزرگتری معادل ۴۵۰ هزار و ۱۰۰ کشته را منتشر کرد؛ زیرا موارد مرگومیر غیرنظامی و غیررزمی نیروهای مسلح را نیز لحاظ کرده بود. در مجموعه دادههای آنان، ۱۴ هزار و ۱۶۰ نظامی جانباخته بر اثر بیماری، تصادف جادهای یا خودکشی و همچنین ۱۳ هزار و ۶۷۱ نفر که مرگشان در سرزمینهای اشغالی اوکراین ولی بدون ذکر دقیق علت ثبت شده بود، گنجانده شدهاند.[2][4][5]
این اسناد فاششده حاکی از آن است که جنگ اوکراین از سال ۲۰۲۲ به این سو، به چهارمین علت شایع مرگ در سراسر روسیه بدل شده است. این آمار نشان میدهد که تهاجم کنونی مرگبارترین منازعه نظامی روسیه پس از جنگ جهانی دوم بوده و تلفات آن با فاصله بسیار زیادی فراتر از حدود ۱۳ هزار کشته اتحاد شوروی در جریان ۹ سال جنگ در افغانستان است.[4]
رسانههای مستقل و روزنامهنگاران حوزه تحلیل داده، نمونههایی از پایگاه داده فاششده را با فهرستهای موجودِ تلفاتِ تأییدشده بر اساس منابع باز مقایسه کردهاند. به گزارش بلومبرگ، کل شاخص مرگومیر مندرج در این پایگاه داده با آمارهای رسمی منتشرشده پیشین از سوی روستات برای سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ همخوانی دارد و میزان اختلاف آنها تنها میان ۰.۱ تا ۰.۲ درصد است.[1]
دادهها علاوه بر این، جغرافیای خونینترین درگیریها را مشخص میکنند؛ به طوری که ۷۲ درصد از کل مرگهای ناشی از جنگ در استان تحت اشغال دونتسک به ثبت رسیده است. تنها در همان منطقه، در جریان نبرد فرسایشی و ۱۰ ماهه برای کنترل شهر باخموت، بیش از ۲۰ هزار نظامی روس جان باختهاند.[4]
دگرگونی هرم سنی و شکافهای منطقهای
تحلیل گواهیهای فوت بیانگر تحولی چشمگیر در ساختار سنی و جمعیتی ارتش روسیه همزمان با طولانی شدن جنگ است. در ماههای آغازین تهاجم در سال ۲۰۲۲، علل مرتبط با جنگ کمتر از ۱ درصد از علل مرگ مردان ۵۰ تا ۵۹ ساله روس را شامل میشد.[1]
اما تا نیمه اول سال ۲۰۲۵، این نسبت با جهشی قابلتوجه به بیش از ۱۶ درصد از کل مرگومیرهای مردان در این بازه سنی افزایش یافت. این دادهها حاکی است با فرسایش و تلفات نیروهای آموزشدیده اولیه، ارتش روسیه برای حفظ تراکم نیروها در خطوط مقدم بیش از پیش بر سربازگیری افراد مسنتر و نیروهای ذخیره بسیجشده تکیه کرده است.[1]
نابرابریهای منطقهای نیز به وضوح در آمار تلفات منعکس است، به نحوی که نواحی کمتر برخوردار سهم سنگینتری از کشتهها را متحمل شدهاند. در شماری از استانهای سیبری، تا اواسط سال ۲۰۲۴ تقریباً یکسوم از کل موارد مرگ مردان ۱۸ تا ۴۹ ساله مستقیماً به جنگ اوکراین مرتبط بوده است.[1]
در نقطه مقابل، ساکنان مرفهترین و تأثیرگذارترین شهرهای روسیه از کانون تلفات سنگین دور نگه داشته شدهاند. در مسکو و سنپترزبورگ، تلفات مرتبط با جنگ تنها حدود یک مورد از هر ده مرگ مردان در همان رده سنی ۱۸ تا ۴۹ سال را تشکیل داده است.[1]
فشارهای مالی و دموگرافیک ناشی از جبران این حجم از تلفات، بحران مضاعفی را بر بازار کار و منابع مالی دولت روسیه تحمیل کرده است. تحلیلگران اقتصادی با دقت روند کاهش جمعیت مردان در سنین اشتغال را بررسی میکنند؛ روندی که معضل کمبود نیروی انسانی در بدنه اقتصاد داخلی روسیه را تشدید خواهد کرد.[1]
انطباق با آمار پروژههای مستقل
پیش از درز این اطلاعات از روستات، مستندترین آمار عمومی کشتهها به پروژه مشترک رسانههای مستقل مدیازونا (Mediazona) و بخش روسی بیبیسی تعلق داشت. این پروژه با تکیه بر آگهیهای ترحیم، بررسی آرامستانها و اسناد رسمی انحصار وراثت، تا اوایل نوامبر ۲۰۲۶ نام ۲۸۵ هزار و ۸۸۱ سرباز جانباخته روس را ثبت و تأیید کرده بود.[1][5]
روزنامهنگارانی که آن پروژه متکی بر منابع باز را هدایت میکنند، بارها تصریح کرده بودند که ارقام تأییدشده بر اساس اسامی تنها بخشی از آمار واقعی تلفات را نشان میدهد. اطلاعات جدید روستات درستی این فرضیه را نشان میدهد و نشان میدهد رقم واقعی جانباختگان حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار نفر بیش از آمارهای علنی شناساییشده است.[5]
ارقام فاششده همچنین با برآوردهای اخیر دستگاههای اطلاعاتی اوکراین و کشورهای غربی مبنی بر شتاب گرفتن میزان تلفات روزانه در جبههها همخوانی دارد. گزارشهای نهادهای اطلاعاتی اروپایی که بلومبرگ به آنها استناد کرده است نشان میدهد در اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۵۴ هزار نیروی نظامی روس کشته یا به شدت زخمی شدهاند که بالاترین نرخ ماهانه در طول جنگ است.[1]
بهای خاکی پیشرویهای ارتش روسیه زمانی برجستهتر میشود که آمار کشتهها در کنار میزان اراضی تصرفشده سنجیده شود. طبق آمارهای پروژه نقشهبرداری اوکراینی «دیپاستیت» (DeepState)، روسیه از فوریه ۲۰۲۲ تاکنون حدود ۷۳ هزار کیلومتر مربع از خاک اوکراین را به کنترل خود درآورده است.[2]
با مبنا قرار دادن برآورد حداکثری سایلنت کرو مبنی بر ۴۵۰ هزار و ۱۰۰ کشته، مسکو برای هر کیلومتر مربع زمین تصرفشده، تقریباً ۶ سرباز را قربانی کرده است. این نسبت با فرسایشی شدن خطوط درگیری و تکیه فرماندهان روس بر حملات مکرر پیادهنظام برای درهم شکستن پدافند اوکراین، با گذشت زمان وخیمتر شده است.[2][5]
خلأهای آماری و پیامدهای راهبردی
با وجود ابعاد بیسابقه این نشت اطلاعاتی، رقم ۴۰۰ هزار کشته احتمالاً بهای واقعی تلفات انسانی ارتش روسیه را کمتر از آنچه هست برآورد میکند. سامانه «جمعیتشناسی» روستات صرفاً مرگهای قطعی صادرشده با برگه فوت را در خود جای میدهد و به ناچار شکافهای عمدهای در تصویر کلان تلفات بر جای میگذارد.[1][4]
سربازانی که در زمره مفقودان جنگی طبقهبندی شدهاند یا بقایای پیکرشان هرگز از میدان نبرد انتقال نیافته، در این آمار ثبت نشدهاند. افزون بر این، این پایگاه داده پوششی بر مرگ نزدیک به ۲۷ هزار جنگجوی خارجی جذبشده در ارتش روسیه ندارد، چرا که تلفات آنها بهندرت در شبکه ثبت احوال غیرنظامی روسیه گنجانده میشود.[4]
تأخیرهای اداری در صدور مدارک نیز از عوامل نامشخص ماندن آمار ماههای متأخر است؛ این یعنی تلفات حاصل از درگیریهای سنگین پایان تابستان و پاییز ۲۰۲۶ هنوز به شکل کامل در آمار منعکس نشده و ممکن است هزاران مورد مرگ ناشی از پیشرویهای اخیر تا چند ماه دیگر وارد سامانه روستات نشود.[1]
افشای این دادههای محرمانه چالشی سیاسی و راهبردی برای کرملین به بار میآورد؛ نهادی که افکار عمومی داخل روسیه را نسبت به هزینه واقعی نبرد مدیریت کرده است. حجم عظیم گواهیهای فوت صادرشده، روایت رسانههای دولتی را که این درگیری را یک «عملیات نظامی ویژه» محدود و کمهزینه بازنمایی میکردند، علناً باطل میکند.[1][4]
افشای این دادههای محرمانه چالشی سیاسی و راهبردی برای کرملین به بار میآورد؛ نهادی که افکار عمومی داخل روسیه را نسبت به هزینه واقعی نبرد مدیریت کرده است.
در شرایطی که جنگ وارد پنجمین سال خود میشود، تصدیق رسمی از دست رفتن بیش از ۴۰۰ هزار نیرو، طراحان نظامی روسیه را با پرسش دشواری درباره تداوم راهبرد کنونی مواجه خواهد کرد. الزام برای جایگزینی چنین تلفات گستردهای، خطر اجرای دورهای تازهای از فراخوان عمومی و اجباری را با وجود تبعات اجتماعی آن افزایش میدهد.[1]
این رخداد به سیاستگذاران بینالمللی نیز معیاری روشن برای سنجش اثربخشی تحریمهای اقتصادی غرب و کمکهای تسلیحاتی به کییف میدهد. آگاهی از ابعاد واقعی تلفات نیروهای مسلح روسیه، به کشورهای حامی اوکراین امکان میدهد توانایی مسکو برای پایداری در یک جنگ فرسایشی و با شدت بالا در اروپا را با خطای کمتری بسنجند.[1][3]
نکات کلیدی
- نفوذ سایبری گسترده به سامانه روستات به استخراج ۱۱ میلیون پرونده مرگ از سال ۲۰۲۱ تا اوت ۲۰۲۶ انجامید.
- تحلیلگران هکری بین ۳۹۳ هزار و ۸۸۱ تا ۴۵۰ هزار و ۱۰۰ مورد فوت را مرتبط با جنگ اوکراین شناسایی کردند.
- آمار نشاندهنده چرخش سنی در تلفات است؛ سهم مردان ۵۰ تا ۵۹ ساله از تلفات نبرد از کمتر از ۱ درصد در سال ۲۰۲۲ به بیش از ۱۶ درصد در ۲۰۲۵ جهش یافته است.
- دادههای مستند دولتی برآورد نهادهای مستقل مبنی بر فراتر بودن چشمگیر تلفات از آمارهای عمومی رسمی را تأیید میکند.
آنچه نمیدانیم
- شمار دقیق سربازان روسی که به عنوان مفقودالاثر ثبت شدهاند و به دلیل صادر نشدن گواهی فوت، از این دادهها خارج ماندهاند.
- تعداد تلفات مزدوران و نیروهای خارجی که توسط ارتش روسیه به خدمت گرفته شدهاند، زیرا مرگ آنها معمولاً در سامانههای ثبت احوال غیرنظامی درج نمیشود.
- اینکه آیا افشای این ابعاد از تلفات، مقامات کرملین را به تغییر رویکرد در شیوه سربازگیری و فراخوان عمومی وادار خواهد کرد یا خیر.
روند رویداد
فوریه ۲۰۲۲
روسیه تهاجم سراسری خود به خاک اوکراین را آغاز کرد.
سپتامبر ۲۰۲۲
وزارت دفاع روسیه آخرین بیانیه عمومی رسمی درباره آمار تلفات ارتش را صادر کرد.
۲۹ اکتبر - ۱ نوامبر ۲۰۲۶
گروههای هکری سایبر پارتیزانز و سایلنت کرو شبکههای روستات را نقض کرده و ۲۳ ترابایت داده را بیرون کشیدند.
۷ نوامبر ۲۰۲۶
این گروهها گزارش حاصل از تحلیل گواهیهای فوت را منتشر کردند که حدود ۴۰۰ هزار کشته جنگی را نشان داد.
- جمعیتشناسان مستقل
- صحت دادههای افشاشده را از طریق انطباق با روندهای تاریخی مرگومیر بررسی میکنند و پیامدهای درازمدت حذف نیروی کار بر اقتصاد روسیه را میسنجند.
- دستگاه اطلاعاتی و هکرهای اوکراین
- بر ابعاد سنگین تلفات انسانی روسیه تکیه دارند تا ناپایداری راهبرد جنگی مسکو و بهای گزاف دستاوردهای ارضی محدود آن را نشان دهند.
- نهادهای رسمی روسیه
- هرگونه دسترسی غیرمجاز به پایگاههای اطلاعاتی محرمانه را رد کرده و دادههای مربوط به تلفات نظامی را در زمره اسرار محرمانه دولتی حفظ میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- خانوادههای نظامیان مفقودالاثر روس
- نیروهای رزمی خارجی استخدامشده توسط روسیه
منابع
[1]Bloombergجمعیتشناسان مستقلHacked Records Show 400,000 Russians Killed in War on Ukraine
مطالعه در Bloomberg →
[2]The Kyiv Independentدستگاه اطلاعاتی و هکرهای اوکراینHackers claim leaked Russian data reveals up to 450,000 war-related deaths in Ukraine
مطالعه در The Kyiv Independent →
[3]bne IntelliNewsنهادهای رسمی روسیهLeaked Rosstat records put Russia's war dead at 450,000
مطالعه در bne IntelliNews →
[4]The Moscow Timesجمعیتشناسان مستقلOfficial Data Shows 450,000 Russians Killed in War, Death Rate Accelerating – Rosstat Leaks
مطالعه در The Moscow Times →
[5]Ukrainska Pravdaدستگاه اطلاعاتی و هکرهای اوکراینHackers claim nearly 400,000 Russians killed in war after Rosstat hack
مطالعه در Ukrainska Pravda →
بیشتر در اخبار و سیاست
مشاهده همه →دور زدن تحریمها
افشای دور زدن تحریمهای آمریکا توسط میانمار با جعل سوخت هواپیمای ایران به جای گازوئیل
5 منبع
بازیابی داراییها
مصادره عینی اموال چگونه ثروتهای غارتشده ملی را بدون محکومیت مقامات پس میگیرد
5 منبع
صلاحیت برونمرزی
اعلام جرم آمریکا علیه نیکولاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس به اتهام شکنجه
3 منبع
دیپلماسی گروگانها
پناه دادن محرمانه آمریکا و لبنان به ژنرال تحت تعقیب سوری در ازای اطلاعات آستین تایس
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار اخبار و سیاست با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





