اختلال گسترده در گوگل کلود دسترسی میلیون‌ها کاربر به نئوبانک رولوت و اپلیکیشن‌های بانکی را قطع کرد

صبح روز سه‌شنبه، ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، یک نقص فنی در زیرساخت‌های ابری گوگل، بخش بزرگی از خدمات دیجیتال در بریتانیا را فلج کرد. این رویداد که دقیقاً از ساعت ۷:۰۸ صبح به وقت محلی آغاز شد، دسترسی میلیون‌ها کاربر به حساب‌های بانکی و سیستم‌های پرداخت را به طور کامل قطع کرد.[1][2]

نئوبانک رولوت، یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های مالی اروپا با میلیون‌ها مشتری فعال، بیشترین آسیب را از این اختلال متحمل شد. کاربران این اپلیکیشن برای ساعت‌ها قادر به ورود به حساب کاربری، انتقال وجه، پرداخت‌های کارتی و حتی برداشت وجه نقد از دستگاه‌های خودپرداز نبودند.[1][4]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، در ساعات اولیه این قطعی، پلتفرم داون‌دیتکتور (Downdetector) بیش از ۱۵۰۰ گزارش خرابی تنها برای رولوت ثبت کرد. این رقم در ادامه روز به بیش از ۴۰۰۰ مورد رسید که نشان‌دهنده گستردگی این بحران در میان کاربران روزمره بود.[4]

علاوه بر رولوت، بانک‌های سنتی و بزرگ بریتانیا از جمله لویدز (Lloyds)، هالیفاکس (Halifax) و اچ‌اس‌بی‌سی (HSBC) نیز با اختلالات جدی مواجه شدند. مشتریان این بانک‌ها در شبکه‌های اجتماعی اعلام کردند که اپلیکیشن‌های موبایلی آن‌ها از دسترس خارج شده و امکان انجام تراکنش‌های ضروری را ندارند.[1][3]

ریشه بحران در مراکز داده

شرکت گوگل در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که دلیل این قطعی گسترده، یک «رویداد مرتبط با برق» در یکی از مناطق پردازش ابری این شرکت در لندن بوده است. این منطقه که با نام فنی europe-west2-b شناخته می‌شود، میزبان زیرساخت‌های حیاتی بسیاری از شرکت‌های اروپایی است.[1][2]

سخنگوی رولوت در واکنش به این اتفاق به رسانه‌ها اعلام کرد: «ما در حال حاضر به دلیل قطعی اخیر گوگل کلود با اختلال در چندین سرویس مواجه هستیم. ما تایید می‌کنیم که پول و داده‌های تمام مشتریان ما کاملاً امن است.»[4]

وی در ادامه افزود: «تیم‌های مهندسی ما از زمان شناسایی مشکل در ساعات اولیه صبح، بی‌وقفه برای رفع آن تلاش کرده‌اند و ما از تمام کسانی که تحت تاثیر این اختلال قرار گرفته‌اند عذرخواهی می‌کنیم.» این پیام تلاش داشت تا از وحشت عمومی جلوگیری کند.[4]

این قطعی تنها به بخش مالی محدود نماند و نهادهای دولتی و عمومی را نیز به شدت درگیر کرد. سیستم پلتفرم ویدئویی ابری (CVP) که برای برگزاری جلسات دادگاه‌ها به صورت از راه دور در انگلستان و ولز استفاده می‌شود، در تمام طول صبح از کار افتاد.[1][3]

از کار افتادن این سیستم باعث شد تا دادرسی ده‌ها متهمی که در بازداشت به سر می‌بردند و باید از طریق ارتباط ویدئویی در دادگاه حاضر می‌شدند، با تاخیرهای طولانی مواجه شود. این موضوع نشان‌دهنده نفوذ عمیق زیرساخت‌های ابری در سیستم قضایی و حقوقی بریتانیا است.[1]

اختلال در خدمات پستی و املاک

شرکت‌های خدمات پستی مانند رویال میل (Royal Mail) و دی‌پی‌دی (DPD) و همچنین وب‌سایت املاک رایت‌موو (Rightmove) نیز در لیست قربانیان این اختلال قرار داشتند. کاربران این پلتفرم‌ها برای پیگیری مرسولات یا جستجوی املاک با پیام‌های خطای سرور مواجه شدند.[2][3]

گستردگی این رویداد باعث شد تا نهادهای نظارتی بریتانیا به سرعت وارد عمل شوند. اداره رفتار مالی (FCA) تایید کرد که در تماس مستقیم با گوگل است و اطلاعات بیشتری درباره دلایل، ابعاد و پیامدهای این قطعی بی‌سابقه درخواست کرده است.[1]

همچنین سازمان تنظیم مقررات احتیاطی بانک مرکزی انگلستان (PRA) نیز گفتگوهایی را با این غول فناوری آغاز کرد. این نهادها به شدت نگران ریسک‌های سیستماتیک ناشی از تمرکز خدمات مالی بر روی تعداد بسیار محدودی از ارائه‌دهندگان خدمات ابری هستند.[1]

تا ساعت ۱ بعدازظهر به وقت لندن، گوگل در صفحه وضعیت خود اعلام کرد که خدمات در حال بازگشت به حالت عادی هستند. با این حال، روند بازیابی کامل برای بسیاری از شرکت‌ها به کندی پیش رفت و مشکلات تا ساعات پایانی روز ادامه داشت.[1]

تاخیر در بازیابی کامل خدمات

تا ساعت ۵ عصر روز سه‌شنبه، وب‌سایت وضعیت رولوت همچنان نشان می‌داد که تنها ۶ سرویس از مجموع ۲۷ سرویس آن به طور کامل فعال شده‌اند. خدماتی مانند پشتیبانی چت و انتقال‌های داخلی کار می‌کردند، اما پرداخت‌های خارجی همچنان مختل بود.[1]

کارشناسان فناوری هشدار می‌دهند که این رویداد، نمونه‌ای بارز از خطرات وابستگی به چند شرکت بزرگ فناوری است. سال گذشته نیز قطعی مشابهی در خدمات ابری آمازون (AWS) باعث از کار افتادن اپلیکیشن‌هایی مانند لیفت، استارباکس و چت‌جی‌پی‌تی شده بود.[3]

این بحران یک روزه به وضوح نشان داد که چگونه یک نقص فنی در یک دیتاسنتر می‌تواند واکنش‌های زنجیره‌ای در اقتصاد ایجاد کند. مشتریانی که بدون پول نقد یا کارت‌های بانکی جایگزین در خیابان‌ها مانده بودند، بیشترین آسیب را از این رویداد دیدند.[2][4]

گوگل که پس از آمازون و مایکروسافت، سومین ارائه‌دهنده بزرگ خدمات ابری در جهان محسوب می‌شود، وعده داده که در روزهای آینده گزارش کاملی از این حادثه منتشر کند. این گزارش می‌تواند به شرکت‌ها در طراحی سیستم‌های پشتیبان و مقاوم‌تر کمک شایانی کند.[3]

در نهایت، این قطعی به سیاست‌گذاران یادآوری کرد که با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در بانکداری دیجیتال، معماری این سیستم‌ها همچنان دارای نقاط شکست متمرکز است. تا زمانی که بانک‌ها زیرساخت‌های چندگانه ابری را پیاده‌سازی نکنند، احتمال تکرار چنین بحران‌هایی در سال‌های آینده وجود خواهد داشت.[2][3]

درس‌هایی برای آینده اقتصاد دیجیتال

بسیاری از تحلیلگران بازار بر این باورند که این رویداد می‌تواند کاتالیزوری برای تغییر قوانین مربوط به تاب‌آوری عملیاتی در بخش مالی باشد. نهادهای قانون‌گذار احتمالاً بانک‌ها را ملزم خواهند کرد تا برنامه‌های خروج اضطراری و انتقال سریع به سرورهای جایگزین را تدوین کنند.[1][3]

برای کاربران روزمره، مهم‌ترین درس این قطعی، ضرورت حفظ تنوع در روش‌های پرداخت بود. داشتن یک کارت بانکی از شبکه‌ای متفاوت یا همراه داشتن مقداری پول نقد، تنها راهکاری بود که در ساعات اوج این بحران توانست گره از کار شهروندان باز کند.[2][4]