رفتن به محتوای اصلی
بانکداری دیجیتالجی‌پی‌مورگان چیس· 7 دقیقه مطالعه· در مالی

اختلال سخت‌افزاری در جی‌پی‌مورگان چیس مبادلات بانکی را در سراسر آمریکا مختل کرد

یک باگ نرم‌افزاری در زیرساخت سخت‌افزاری مستقر در محل بانک جی‌پی‌مورگان چیس، روز دوشنبه به ایجاد اختلالات و تاخیرهای گسترده در تراکنش‌های بین‌بانکی آمریکا منجر شد. این حادثه دسترسی به مانده‌حساب‌ها و شبکه‌های پرداخت نظیربه‌نظیر را برای مشتریان چند بانک بزرگ به طور موقت مختل کرد؛ هرچند چیس سایبری بودن این رخداد را صریحاً رد کرده است.

به قلم مهلا پارسا

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

روز دوشنبه ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، بروز یک نقص نرم‌افزاری در سیستم‌های سخت‌افزاری درون‌سازمانی (On-premise) بانک جی‌پی‌مورگان چیس به زنجیره‌ای از اختلالات در سراسر شبکه بانکی ایالات متحده انجامید. این ایراد فنی دسترسی به خدمات برخط و پردازش تراکنش‌های معمول را برای میلیون‌ها کاربر در چند موسسه مالی عمده دچار وقفه کرد.[1][5]

این اختلال از ساعات ابتدایی صبح آغاز شد و هم‌زمان با افزایش حجم تراکنش‌های کاری در طول روز شتاب گرفت. تا ساعت ۱۴:۲۲ به وقت ساحل شرقی آمریکا، وب‌سایت داون‌دیتکتور (Downdetector) بیش از ۲۰ هزار گزارش نارضایتی از جانب مشتریان چیس ثبت کرد که در ورود به حساب یا بررسی موجودی خود با مشکل مواجه شده بودند.

ایراد محدود به سرورهای این غول مالی نماند و به سرعت بازارهای وابسته را نیز تحت تاثیر قرار داد؛ به طوری که هزاران شکایت تکمیلی از سوی کاربران بانک مرکزی آمریکا (Bank of America)، ولز فارگو (Wells Fargo)، یو‌اس بانک (US Bank)، ترویست (Truist) و کپیتال وان (Capital One) پیرامون ناکامی در ارسال حواله یا تایید سپرده‌ها به ثبت رسید.[1][2]

مدیران جی‌پی‌مورگان چیس به عنوان بزرگ‌ترین بانک آمریکا بر پایه ارزش دارایی‌ها، رسماً تایید کردند که منشا نقص در زیرساخت‌های داخلی خود این بانک قرار دارد و بیانیه‌ای عمومی برای روشن شدن دامنه حادثه منتشر ساختند.[1][2]

سخنگوی بانک چیس در این باره اعلام کرد: «به دلیل یک مسئله فنی، نهایی شدن برخی تراکنش‌ها بیش از حد معمول زمان می‌برد؛ با این وجود مشتریان همچنان به حساب‌ها و وجوه خود دسترسی دارند.»[1][2]

بانک در موضع‌گیری خود تاکید ورزید که واقعه مذکور صرفاً یک نقص عملیاتی و تفکیک‌شده است و پای نقض امنیتی در میان نیست. نمایندگان چیس صریحاً اعلام کردند که اختلال موقت بر اثر باگی نرم‌افزاری در سیستم‌های سخت‌افزاری مستقر در محل پدید آمده و هیچ شواهدی مبنی بر حمله سایبری یا خرابکاری عمدی دیده نمی‌شود.[1][5]

شبکه‌های پرداخت درهم‌تنیده

سرعت انتقال این مشکل، میزان وابستگی ساختار بانکداری دیجیتال امروز را آشکار کرد. هرچند باگ سخت‌افزاری درون سرورهای داخلی چیس مهار شده بود، اما سهم عظیم این بانک از نقدینگی و جابه‌جایی پول سبب شد میلیون‌ها تراکنش مشترک با سایر بانک‌ها در صف پردازش متوقف بمانند.[5]

کاربران بانک‌های رقیب زمانی با افت شدید سرعت و خطاهای سامانه‌ای روبه‌رو می‌شدند که یک سوی تراکنش، حسابی در بانک چیس بود. برای نمونه، حواله پول از مبدا ولز فارگو به مقصدی در چیس متوقف می‌شد و با وجود سلامت سامانه‌های ولز فارگو، پیام خطا برای مشتری صادر می‌گردید.[5]

جو اوانجلیستی، سخنگوی چیس، با تشریح سازوکار سرایت این اختلال تاکید کرد که بانک‌های رقیب با خرابی در سرورهای مستقل خود دست‌به‌گریبان نیستند.[5]

نقص سخت‌افزاری در چیس موجب تاخیر تراکنش برای مشتریان بانک‌های رقیب هنگام جابه‌جایی بین‌بانکی وجوه شد.

اوانجلیستی خاطرنشان کرد: «کندی خدمات سایر بانک‌ها تنها در مواردی رخ داد که طرف مقابل تراکنش آن‌ها در شبکه ما ثبت شده بود.»[5]

شبکه پرداخت آنی زل (Zelle) که روزانه میلیاردها دلار انتقال خرد را پردازش می‌کند، به کانون اصلی تاخیرها تبدیل شد. این پلتفرم تحت مالکیت کنسرسیومی متشکل از بانک‌های بزرگ آمریکا شامل بنک آو آمریکا، کپیتال وان، چیس، پی‌ان‌سی بانک، ترویست، یواس بانک و ولز فارگو اداره می‌شود.[1][2]

شرکت ارلی وارنینگ سرویسز (Early Warning Services) مستقر در آریزونا که مدیریت فنی زل را بر عهده دارد، اعلام کرد هسته شبکه زل در سراسر روز بدون اشکال فعال بوده است. با این حال، انتقال وجوهی که یک حساب چیس در آن دخیل بود تاخیرهای شدیدی را به خود دید و به موجی از شکایات کاربران این اپلیکیشن انجامید.[1]

گستره بحران در خدمات عمومی

دامنه این شوک عملیاتی علاوه بر درگاه‌های پرداخت، شبکه‌های واسط فناوری‌های مالی (Fintech) را هم مختل ساخت. شبکه پلید (Plaid) که پیونددهنده حساب‌های بانکی مشتریان به نرم‌افزارهای بودجه‌بندی، تسهیلات و مدیریت سرمایه‌گذاری است، از اختلال شدید اتصال در حساب‌های چیس خبر داد.

کاربرانی که در پی اتصال حساب جدید چیس یا به‌روزرسانی اطلاعات خود در اپلیکیشن‌های مالی ثالث بودند، با خطاهای مکرر مواجه شدند. مسئولان پلید با تایید سلامت بستر خود، اعلام کردند عدم پاسخگویی سرورهای چیس دلیل قطعی این دسترسی‌ها بوده است.

هرچند بارزترین نشانه‌های حادثه بر بستر نرم‌افزارهای تلفن همراه و وب‌سایت‌ها منعکس شد، آسیب‌ها به فضای مجازی محدود نماند. از کار افتادن پردازشگرهای مرکزی، شعب فیزیکی و پایانه‌های خودپرداز چیس را نیز دچار فلج مقطعی کرد.[5]

کارمندان و مراجعان بانک در ساعت‌های اوج قطعی، از ناتوانی در اجرای عملیات حضوری گزارش دادند. کارمندان شعب در شبکه‌های اجتماعی اظهار کردند که سامانه‌های باجه به دلیل قطع ارتباط با پایگاه داده مرکزی، ساعت‌ها توان خدمت‌رسانی به مشتریان را از دست دادند.

شکنندگی ناشی از تمرکز سیستمی

در طول ساعات کاری روز دوشنبه، کاربران نرم‌افزار موبایلی چیس با پیامی عمومی و بدون جدول زمانی جهت احیای دسترسی به نقدینگی خود مواجه شدند.[1]

در پیام اخطار برنامه آمده بود: «برخی خدمات در دسترس نیستند. در حال رفع مسئله هستیم؛ لطفاً بعداً تلاش فرمایید.»[1]

قطع دسترسی آنی به سرمایه جاری، اصطکاک جدی در فعالیت مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارهای متکی به جریان نقدینگی روزانه رقم زد. با ثبت نزدیک به ۵ هزار شکایت کاربران چیس تا ساعت ۱۴:۰۰ به وقت ساحل شرقی—که ۵۰ درصد آن مستقیماً پیرامون مانده حساب و انتقال وجه بود—فرایند تسویه دستمزدها و پرداخت مطالبات تامین‌کنندگان متوقف ماند.[2]

سایت داون‌دیتکتور هم‌زمان با سرایت اختلال به سامانه‌های مالی، ده‌ها هزار گزارش خرابی ثبت کرد.

تحلیل‌گران بازارهای مالی گوشزد می‌کنند که این رخداد، آسیب‌پذیری تمرکز سامانه‌ها در اقتصاد کلان را برملا ساخت. زمانی که یک نهاد تریلیون‌ها دلار گردش مالی روزانه را در اختیار دارد، یک خطای سخت‌افزاری محدود در آن می‌تواند سهم ملموسی از تجارت ایالات متحده را از حرکت بازدارد.[1][5]

این بحران بانکی در شرایطی پیش آمد که افکار عمومی و بازارها هنوز زیر سایه نگرانی‌های ناشی از پایداری زیرساخت‌های حیاتی بودند؛ چه اینکه قطعی چیس دقیقاً پس از دو حادثه بزرگ فنی رخ داد که روزهای پیش از آن تجارت و هوانوردی بین‌المللی را به چالش کشیده بود.[1]

تلاقی تصادفی حوادث فناورانه

تنها چند روز قبل، قطعی فراگیر خدمات شرکتی مایکروسافت در سراسر جهان خسارت‌آفرین شده بود. آن اختلال که به ترکیب نقص قدیمی، ایراد در اتصالات داخلی و محدودیت ظرفیت سرورها نسبت داده شد، سرویس‌های اوت‌لوک، تیمز و دستیار کوپایلوت را از کار انداخت.[1]

خاموشی مایکروسافت عواقب سنگینی برای میلیون‌ها سازمان در دنیا به همراه داشت و مدارس، بیمارستان‌ها، محاکم قضایی و مراکز پلیس را به کاغذبازی دستی واداشت. هرچند مایکروسافت سامانه‌ها را تا روز شنبه بازیابی و سایبری بودن آن را رد کرد.[1]

هم‌زمان در روز جمعه، فرسودگی یک روتر مخابراتی موجب شد سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) پروازها را موقتاً متوقف کند. این توقف ۴ ساعته تمام پروازهای تجاری آمریکا را زمین‌گیر کرد و هزاران سفر در آستانه تعطیلات آخر هفته معلق یا لغو شدند.[1]

شان دافی، وزیر حمل‌ونقل ایالات متحده، توضیح داد که این انسداد هوایی زمانی آغاز شد که پیمانکار حین تعمیرات دوره‌ای، روتر جدیدی نصب کرد که به ارسال ترافیک مازاد روی سایر روترهای سامانه پایش پرواز منجر گردید.[1]

طرح گرافیکی: این اختلال بانکی پس از توقف پروازهای فدرال در روز جمعه رخ داد، هرچند منابع رسمی تایید کردند این دو رویداد نامرتبط بوده‌اند.

دافی با تایید خطای نگهداری گفت: «پیمانکار در حال اجرای عملیات جایگزینی خطوط مخابراتی قدیمی مسی با کابل‌های نوری بود.»[1]

با وجود هم‌زمانی این وقایع و ایجاد شوک در بازارها، مقامات دولتی و شرکت‌ها اطمینان دادند که باگ بانکی چیس هیچ اتصال فنی با رخدادهای مایکروسافت یا سازمان هوانوردی ندارد و این سلسله حوادث صرفاً یک تقارن زمانی بوده است، نه حمله‌ای هماهنگ یا آسیب‌پذیری سیستمی مشترک.[1]

احیای خدمات و ابعاد نظارتی

با پایان روز کاری، جی‌پی‌مورگان چیس به مشتریان اطمینان داد دارایی‌های آنها دست‌نخورده و ایمن باقی مانده است. بانک وعده داد تا پایان دوشنبه و هم‌زمان با به‌روزرسانی سرورهای مستقر در محل توسط مهندسان، تمام عملیات به روال عادی بازگردد.[1][5]

با این همه، مهار فوری مسئله فنی مانع از بررسی‌های بلندمدت نخواهد شد؛ ناظران فدرال همواره عملکرد موسسات مالی با اهمیت سیستماتیک را در برابر حوادث عملیاتی زیر ذره‌بین قرار می‌دهند تا کفایت چارچوب‌های بازیابی بحران را بسنجند.[5]

دفتر کنترل‌کننده ارز (OCC) و فدرال رزرو، بانک‌های تراز اول را ملزم به حفظ بالاترین استانداردهای تاب‌آوری عملیاتی می‌کنند. یک خرابی سخت‌افزاری که توانسته امواجش را به شبکه بانک‌های رقیب بفرستد، قطعا هدف بازرسی‌های پسارویدادی مراجع مالی فدرال خواهد بود.[5]

دفتر کنترل‌کننده ارز (OCC) و فدرال رزرو، بانک‌های تراز اول را ملزم به حفظ بالاترین استانداردهای تاب‌آوری عملیاتی می‌کنند.

این رخداد برای زیست‌بوم فین‌تک یادآور خطر تمرکز (Concentration Risk) در شبکه پولی امروز است. با تکیه فزاینده نهادهای مالی به شاهراه‌های پردازش مشترک نظیر زل و تجمیع‌کنندگانی مانند پلید، دامنه تخریب ناشی از خرابی سرور یک بازیگر بزرگ بیش از پیش تصاعدی خواهد شد.[5]

در نهایت، رویداد ۱۶ نوامبر نشان داد که گذار بانکداری به عصر دیجیتال خطر عملیاتی را محو نکرده، بلکه تنها فرم آن را دگرگون ساخته است؛ چالشی که با بزرگ‌تر شدن اندازه موسسات، مستلزم ایزوله‌سازی فوری خطاها پیش از مسدود شدن نقدینگی میلیون‌ها کاربر خواهد بود.[5]

نکات کلیدی

  • بروز باگ نرم‌افزاری در سیستم‌های سخت‌افزاری مستقر در محل جی‌پی‌مورگان چیس در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ اختلالات عمده‌ای در بانکداری اینترنتی آمریکا پدید آورد.
  • این نقص مبادلات بین‌بانکی را به تاخیر انداخت و خدمات مشتریان را در بنک آو آمریکا، ولز فارگو و یواس بانک تحت تاثیر قرار داد.
  • شبکه انتقال فردبه‌فرد زل (Zelle) و بستر تجمیع داده پلید (Plaid) در پردازش حساب‌های مرتبط با چیس با افت و قطعی شدید روبه‌رو شدند.
  • بانک چیس تاکید کرد این مسئله یک خطای فنی مجزا بوده و ارتباطی با حوادث اخیر در سامانه‌های مایکروسافت یا اداره هوانوردی فدرال ندارد.
مدیریت جی‌پی‌مورگان چیس 40%مصرف‌کنندگان آسیب‌دیده 30%تحلیل‌گران بازار مالی 30%
مدیریت جی‌پی‌مورگان چیس
بر ماهیت موقتی و تفکیک‌شده این باگ سخت‌افزاری تکیه دارد و هرگونه رخنه امنیتی یا آسیب‌پذیری ساختاری را رد می‌کند.
مصرف‌کنندگان آسیب‌دیده
بر اصطکاک سنگین ناشی از فلج زیرساخت متمرکز تاکید می‌کنند که مانع از دسترسی به‌موقع آن‌ها به نقدینگی ضروری شد.
تحلیل‌گران بازار مالی
حادثه را شاهدی عینی بر خطر تمرکز سرمایه و شکنندگی ساختاری زیرساخت‌های به‌هم‌پیوسته بانکداری مدرن می‌دانند.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • صاحبان کسب‌وکارهای کوچکی که حیات مالی آن‌ها به گردش نقدینگی روزانه وابسته است
  • نهادهای نظارتی و ناظران بانکداری فدرال آمریکا

منابع

پوشش منابع

5 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

مدیریت جی‌پی‌مورگان چیس 40%مصرف‌کنندگان آسیب‌دیده 30%تحلیل‌گران بازار مالی 30%
  1. [1]CBS Newsمدیریت جی‌پی‌مورگان چیس

    Major U.S. banks report widespread service outages

    مطالعه در CBS News →
  2. [2]Al Jazeeraمصرف‌کنندگان آسیب‌دیده

    Thousands report difficulties accessing accounts online at major US banks

    مطالعه در Al Jazeera →
  3. [3]NBC Chicagoمصرف‌کنندگان آسیب‌دیده

    Multiple banks reporting online banking outages across U.S.

    مطالعه در NBC Chicago →
  4. [4]South China Morning Postمصرف‌کنندگان آسیب‌دیده

    Customers at major US banks report difficulty with some online services

    مطالعه در South China Morning Post →
  5. [5]Fast Companyمدیریت جی‌پی‌مورگان چیس

    What's happening with banks today? Chase, Bank of America, Wells Fargo customers report widespread outages

    مطالعه در Fast Company →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار مالی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.