اصابت دو پرتابه به یک نفتکش در خلیج فارس؛ خدمه در سلامت کامل هستند

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) در تازه‌ترین هشدار امنیتی خود اعلام کرد که یک فروند نفتکش در آب‌های شمال خلیج فارس هدف حمله قرار گرفته است. این سازمان در بیانیه رسمی خود تأکید کرد: «یک نفتکش که در حال حرکت به سمت جنوب شرقی در خلیج فارس بود، از سمت چپ مورد اصابت دو پرتابه ناشناس قرار گرفته است.»[1]

این حادثه در ساعت ۲۳:۴۷ به وقت هماهنگ جهانی (UTC) روز یکشنبه اول نوامبر ۲۰۲۶، معادل ساعت ۰۳:۱۷ بامداد دوشنبه به وقت تهران رخ داده است. موقعیت دقیق این حمله در فاصله ۷۲ مایل دریایی، برابر با حدود ۱۳۳ کیلومتر، در شرق بندر «رأس‌الخفجی» عربستان سعودی ثبت شده است.[2][3]

گزارش‌های اولیه حاکی از آن است که پرتابه‌ها به بدنه این نفتکش برخورد کرده‌اند، اما خوشبختانه فاجعه انسانی رخ نداده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا با انتشار به‌روزرسانی‌های تکمیلی تأکید کرده است که تمامی خدمه کشتی در سلامت کامل به سر می‌برند و هیچ‌گونه تلفات جانی گزارش نشده است.[1][2]

علاوه بر تأیید سلامت خدمه، ارزیابی‌های اولیه نشان می‌دهد که این حمله به نشت نفت یا آلودگی‌های زیست‌محیطی در آب‌های خلیج فارس منجر نشده است. مقامات دریایی به تمامی کشتی‌های عبوری از این منطقه توصیه کرده‌اند که با احتیاط کامل تردد کنند و هرگونه تحرک مشکوک را فوراً گزارش دهند.[1][3]

گسترش دامنه ناامنی به شمال خلیج فارس

موقعیت جغرافیایی این حمله از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است، زیرا نشان می‌دهد دامنه ناامنی‌ها از تنگه هرمز به مناطق شمالی‌تر کشیده شده است. وقوع حادثه در نزدیکی مسیرهای اصلی صادرات نفت عربستان سعودی و کویت، زنگ خطری جدی برای امنیت انرژی در این منطقه به شمار می‌رود.[3]

داده‌های سامانه‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد که نفتکشی با نام «لارگو اتم» (LARGO ATOM) با شماره شناسایی ۶۳۶۰۲۴۱۹۸، پس از ترک بندر مینا الاحمدی کویت به مقصد جبل‌علی امارات، در همین زمان با کاهش شدید سرعت مواجه شده است. با این حال، ارتباط قطعی این کشتی با حادثه هنوز رسماً تأیید نشده است.[2]

کارشناسان بازار انرژی هشدار می‌دهند که کشیده شدن حملات به آب‌هایی که پیش‌تر امن‌تر تلقی می‌شدند، می‌تواند تبعات اقتصادی فوری و گسترده‌ای داشته باشد. این وضعیت احتمالاً به افزایش چشمگیر حق بیمه‌های ریسک جنگ و همچنین بالا رفتن نرخ حمل‌ونقل دریایی در سراسر خلیج فارس منجر خواهد شد.[3]

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی مؤسسات ردیابی دریایی، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از طریق این آبراه به بازارهای جهانی منتقل می‌شود. هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این مسیر، می‌تواند زنجیره تأمین انرژی در آسیا و اروپا را با بحران جدی مواجه کند.[3]

زنجیره حوادث دریایی و ادعاهای متقابل

حمله به این نفتکش در شرق عربستان، تنها یکی از مجموعه حوادثی است که در روزهای اخیر امنیت دریانوردی در خاورمیانه را مختل کرده است. گزارش‌های امنیتی نشان می‌دهد که تنها در سه روز گذشته، دست‌کم ۱۰ حادثه مشابه در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان به ثبت رسیده است.[2][3]

در یکی از مهم‌ترین تحولات مرتبط، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز یکشنبه اعلام کرد که دو نفتکش به دلیل استفاده از مسیرهای غیرمجاز در تنگه هرمز با مین‌های دریایی برخورد کرده‌اند. رسانه‌های داخلی ایران نیز وقوع انفجار در این شناورهای متخلف را که سامانه‌های ردیابی خود را خاموش کرده بودند، تأیید کردند.[2][3]

مقامات ایرانی تأکید دارند که برخورد با شناورهای متخلف در راستای اعمال حاکمیت و حفظ امنیت تنگه هرمز انجام می‌شود. با این حال، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا هنوز منشأ پرتابه‌های شلیک‌شده به نفتکش در نزدیکی عربستان را مشخص نکرده و ارتباطی میان این دو رویداد برقرار نساخته است.[1][2]

در کنار این حوادث بزرگ، گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن شناورهای کوچکتر و یدک‌کش‌های پشتیبانی نیز در رسانه‌ها منتشر شده است. تصاویر ماهواره‌ای از نشت محدود نفت از برخی شناورهای آسیب‌دیده در نزدیکی سواحل عمان حکایت دارند که نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی این درگیری‌ها را به شدت افزایش داده است.[2]

تلاش‌های دیپلماتیک در سایه تنش‌های نظامی

هم‌زمان با تشدید حوادث دریایی، تحرکات دیپلماتیک فشرده‌ای برای جلوگیری از گسترش بحران در جریان است. مذاکره‌کنندگان ایرانی و میانجی‌گران قطری در دوحه در حال بررسی طرح‌هایی هستند که به گفته تهران، می‌تواند در صورت تأمین شروط ایران، امنیت کامل را ظرف دو روز به تنگه هرمز بازگرداند.[3]

علاوه بر مذاکرات دوحه، تهران در روزهای اخیر میزبان مقامات ارشد امنیتی از عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه بوده است. این نشست‌های چندجانبه با هدف هم‌گرایی منطقه‌ای و یافتن راهکارهایی برای حفظ ثبات در آبراه‌های حیاتی خاورمیانه، به ویژه خلیج فارس، برگزار شده است.[3]

با وجود این تنش‌ها، بازارهای جهانی نفت تا حدودی واکنش ملایمی نشان داده‌اند. در حالی که نگرانی‌ها از اختلال در عرضه وجود دارد، قیمت قراردادهای آتی نفت برنت در معاملات روز دوشنبه با کاهش مواجه شد که نشان‌دهنده امیدواری معامله‌گران به نتیجه‌بخش بودن تلاش‌های دیپلماتیک است.[3]

کارشناسان بیمه دریایی در لندن اعلام کرده‌اند که در پی حوادث ۴۸ ساعت گذشته، نرخ بیمه خطر جنگ برای نفتکش‌های عبوری از خلیج فارس بین ۰.۵ تا ۱.۵ درصد افزایش یافته است. این رقم برای یک نفتکش غول‌پیکر به معنای صدها هزار دلار هزینه اضافی در هر سفر دریایی است.[3]

مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس نگران‌اند که هرگونه تغییر در معادلات قدرت جهانی، به تشدید پیش‌بینی‌نشده درگیری‌ها در منطقه منجر شود. آن‌ها تأکید دارند که حفظ امنیت خطوط کشتیرانی نیازمند همکاری همه‌جانبه کشورهای منطقه و پرهیز از اقدامات تحریک‌آمیز یک‌جانبه است.[3]

در نهایت، تا زمانی که نتایج قطعی مذاکرات دیپلماتیک مشخص نشود، شرکت‌های کشتیرانی مجبور به اتخاذ تدابیر امنیتی سخت‌گیرانه‌تری هستند. نهادهای ناظر بین‌المللی از تمامی ناوگان‌های تجاری خواسته‌اند تا با بالاترین سطح هوشیاری در خلیج فارس تردد کنند و منتظر دستورالعمل‌های بعدی بمانند.[1][2]