ایالات متحده «بند غروب آفتاب» توافقنامه تجاری USMCA را فعال کرد؛ آغاز شمارش معکوس ۱۰ ساله برای انقضا

ایالات متحده رسماً از اعطای تمدید ۱۶ ساله کامل به توافقنامه ایالات متحده-مکزیک-کانادا (USMCA) خودداری کرده و ساختار تجارت آمریکای شمالی را به طور اساسی تغییر داده است. واشنگتن با خودداری از تأیید این پیمان در اولین بازبینی مشترک اجباری، رسماً «بند غروب آفتاب» توافقنامه را فعال کرده است. این اقدام بلوک تجاری سه‌جانبه به ارزش ۱.۹۳ تریلیون دلار را یک شبه از بین نمی‌برد. در عوض، یک شمارش معکوس ساختاریافته ۱۰ ساله را فعال می‌کند که می‌تواند منجر به انقضای توافق در ۱ ژوئیه ۲۰۳۶ شود، مگر اینکه هر سه کشور بر سر اصلاحات گسترده به توافق برسند.[1][2]

فعال شدن بند غروب آفتاب، پایان دوران «ثبات و عدم توجه» در تجارت آمریکای شمالی را نشان می‌دهد. بر اساس قوانینی که هنگام جایگزینی نفتا (NAFTA) با USMCA در سال ۲۰۲۰ وضع شد، سه کشور عضو موظفند هر شش سال یک بار برای ارزیابی عملکرد پیمان تشکیل جلسه دهند. توافق اجماعی افق معاهده را تا سال ۲۰۴۲ تمدید می‌کند. از آنجا که ایالات متحده از ارائه این تأیید خودداری کرده است، توافق اکنون از یک چارچوب پایدار و بلندمدت به وضعیت مذاکره مجدد دائمی تغییر یافته و نیازمند بازبینی‌های سالانه توسط کمیسیون تجارت آزاد برای ده سال آینده است.

به نظر می‌رسد قربانی ژئوپلیتیکی فوری این اقدام رویه‌ای، کانادا باشد. در حالی که ایالات متحده این پنجره ۱۰ ساله مذاکره مجدد را آغاز می‌کند، واشنگتن به شدت به سمت مذاکرات دوجانبه با مکزیک متمایل شده و عملاً اتاوا را از مهم‌ترین بحث‌های اولیه کنار گذاشته است. جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، پیش از این سومین دور مذاکرات دوجانبه انحصاری با مقامات مکزیکی را برای هفته ۲۰ ژوئیه در مکزیکوسیتی برنامه‌ریزی کرده است. این تمرکز دو جانبه یک واقعیت تلخ را برجسته می‌کند: مهم‌ترین شکایات تجاری ایالات متحده عمدتاً در مرز جنوبی متمرکز شده‌اند و کانادا را مجبور می‌کند تا پیامدهای این وضعیت را از حاشیه مدیریت کند.[1][2]

تصمیم واشنگتن برای فعال کردن بند غروب آفتاب عمدتاً ناشی از بخش خودروسازی و پویایی‌های در حال تغییر تولید جهانی است. مذاکره‌کنندگان آمریکایی خواستار بازنگری اساسی در قوانین مبدأ USMCA هستند. در حال حاضر، خودروهای سواری باید ۷۵ درصد محتوای آمریکای شمالی داشته باشند تا واجد شرایط معافیت از تعرفه باشند. ایالات متحده اکنون در تلاش است تا این آستانه را به ۸۲ درصد افزایش دهد، در حالی که همزمان یک الزام بسیار بحث‌برانگیز را مطرح کرده است که ۵۰ درصد از محتوای یک خودرو باید به طور خاص در داخل ایالات متحده تولید شده باشد.[1][2]

فراتر از تولید خودرو، ایالات متحده از شمارش معکوس غروب آفتاب استفاده می‌کند تا مکزیک را در مورد «مثلث‌سازی تجاری» چین تحت فشار قرار دهد. مقامات آمریکایی نگرانی فزاینده‌ای را در مورد هجوم فولاد و آلومینیوم چینی که از طریق بنادر اقیانوس آرام مکزیک، مانند مانزانیو (Manzanillo)، وارد آمریکای شمالی می‌شوند، ابراز کرده‌اند. بخش عمده‌ای از این مواد در مراکز صنعتی مانند نوئوو لئون (Nuevo León) فرآوری می‌شوند و سپس بدون تعرفه از مرز ایالات متحده عبور می‌کنند. واشنگتن با گروگان گرفتن بقای کل USMCA در یک ساعت ۱۰ ساله، از مکزیک می‌خواهد که الزامات سختگیرانه «ذوب و ریخته‌گری شده» (melted and poured) و مکانیسم‌های قوی ضد دور زدن را برای جلوگیری از سوءاستفاده شرکت‌های چینی از منطقه تجارت آزاد اجرا کند.

برای کانادا، ماهیت دوجانبه این خواسته‌های اولیه یک معضل استراتژیک پیچیده ایجاد می‌کند. در حالی که اتاوا نیز برخی از نگرانی‌های واشنگتن در مورد ظرفیت مازاد چین را دارد—و اخیراً با تعرفه‌های ایالات متحده بر خودروهای الکتریکی چینی همسو شده است—زنجیره تأمین خودروی کانادا به شدت با غرب میانه ایالات متحده یکپارچه شده است. الزامی که ۵۰ درصد محتوای خاص ایالات متحده را طلب کند، تولیدکنندگان قطعات کانادایی در انتاریو را به شدت مختل خواهد کرد. با این حال، از آنجا که ایالات متحده در حال حاضر مذاکرات خود را با مکزیک بر سر ترانشیپمنت فولاد و محتوای ارزش کارگری در اولویت قرار داده است، مقامات تجاری کانادا برای به دست آوردن جایگاهی در میز مذاکره اصلی با مشکل مواجه هستند.[2]

تمایز قائل شدن بین بند غروب آفتاب و خروج کامل از توافق بسیار حیاتی است. ماده ۳۴.۶ USMCA به هر عضوی اجازه می‌دهد تا با تنها شش ماه اطلاع قبلی به طور کامل از توافق خارج شود—یک گزینه هسته‌ای که بلافاصله زنجیره‌های تأمین قاره‌ای را در هم می‌شکند. ایالات متحده این بند فسخ را فعال نکرده است. واشنگتن با استفاده از ماده ۳۴.۷—بند غروب آفتاب—به جای تخریب، به دنبال اهرم فشار است. شمارش معکوس ۱۰ ساله طراحی شده است تا فشار مداوم و فزاینده‌ای را بر مکزیک و کانادا برای دادن امتیاز اعمال کند، بدون اینکه هرج و مرج اقتصادی فوری ناشی از افزایش ناگهانی تعرفه‌ها را به دنبال داشته باشد.[1]

با این وجود، فعال‌سازی بند غروب آفتاب چالش‌های عملیاتی عمیقی را برای بخش خصوصی ایجاد می‌کند. مدیران زنجیره تأمین و استراتژیست‌های شرکت‌ها اکنون باید تحت سایه عدم قطعیت طولانی‌مدت سیاست‌ها فعالیت کنند. سرمایه‌گذاری‌های عمده در ظرفیت تولید، که معمولاً به افق استهلاک ۱۰ تا ۱۵ ساله نیاز دارند، اکنون ذاتاً پرخطرتر هستند. یک کارخانه‌ای که امروز در مکزیک برای خدمت به بازار ایالات متحده ساخته می‌شود، با این احتمال مشخص روبرو است که قوانین حاکم بر صادرات آن می‌تواند قبل از سوددهی کامل تأسیسات، به شدت تغییر کند—یا به طور کامل ناپدید شود.[3]

شرکت‌های لجستیک و انطباق (Compliance) در حال حاضر به مشتریان خود توصیه می‌کنند که فرض ثابت بودن قوانین تجاری آمریکای شمالی را کنار بگذارند. از شرکت‌ها خواسته می‌شود که سطوح تأمین‌کنندگان خود را تا سطح مواد خام ممیزی کنند و اطمینان حاصل کنند که می‌توانند مبدأ دقیق هر جزء را اثبات کنند. به ویژه خودروسازان، در حال ذخیره‌سازی قطعات منطبق با USMCA و مدل‌سازی سناریوهایی هستند که در آن ممکن است به سادگی تصمیم بگیرند تعرفه‌های استاندارد «ملت‌های دارای بیشترین مزیت» سازمان تجارت جهانی را بپردازند، به جای اینکه تلاش کنند با الزامات ارزش منطقه‌ای که به طور فزاینده‌ای پیچیده می‌شوند، مطابقت داشته باشند.[3]

بازارهای مالی نیز به واقعیت جدید بازبینی‌های سالانه USMCA واکنش نشان می‌دهند. تحلیلگران ارزهای خارجی نوسانات بیشتری را برای پزوی مکزیک و دلار کانادا پیش‌بینی می‌کنند، زیرا ارزش‌گذاری ارزها به شدت به موفقیت یا شکست درک شده هر جلسه سالانه کمیسیون تجارت آزاد گره خورده است. به خزانه‌داری شرکت‌ها توصیه می‌شود که استراتژی‌های جامع پوشش ریسک (hedging) را برای محافظت در برابر نوسانات ناگهانی ارز ناشی از لفاظی‌های مذاکراتی در طول دهه آینده اجرا کنند.

از نظر تاریخی، گنجاندن بند غروب آفتاب بحث‌برانگیزترین عنصر مذاکرات مجدد نفتا در سال ۲۰۱۸ بود. طرفداران تجارت آزاد استدلال می‌کردند که توافق‌نامه‌های تجارت آزاد برای تقویت سرمایه‌گذاری به دائمی بودن نیاز دارند و هشدار می‌دادند که یک ساعت در حال شمارش معکوس، رشد اقتصادی را مسموم خواهد کرد. با این حال، معماران USMCA استدلال می‌کردند که دائمی بودن منجر به رضایت خاطر می‌شود و اشاره می‌کردند که چگونه نفتا اصلی نتوانست با اقتصاد دیجیتال یا ظهور چین سازگار شود. تحولات امروز نشان می‌دهد که دیدگاه معماران دقیقاً همانطور که در نظر گرفته شده بود در حال اجرا است: توافق تحت تهدید زوال خود مجبور به تکامل می‌شود.

در حالی که شمارش معکوس به سمت سال ۲۰۳۶ آغاز می‌شود، تمرکز فوری بر مسیر دوجانبه ایالات متحده و مکزیک باقی خواهد ماند. اگر واشنگتن و مکزیکوسیتی بتوانند در مورد قوانین خودرو و ترانشیپمنت فولاد به توافق برسند، ایالات متحده ممکن است در نهایت به قالب سه‌جانبه بازگردد تا به سهمیه‌های لبنی کانادا و مالیات خدمات دیجیتال بپردازد. تا آن زمان، USMCA در حالت تعلیق وجود دارد—زنده و فعال، اما تحت فشار تاریخ انقضایی که بر سیاست اقتصادی آمریکای شمالی در آینده قابل پیش‌بینی حاکم خواهد بود.[1]