آزمایش موشک‌های کروز راهبردی زیردریایی‌پایه کره شمالی در سواحل شرقی

کره شمالی در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ دو نوع موشک کروز راهبردی زیردریایی‌پایه را در سواحل شرقی خود با موفقیت آزمایش کرد. این پرتاب‌ها که بامداد پنجشنبه به تایید رسانه‌های دولتی این کشور رسید، تازه‌ترین اقدام پیونگ‌یانگ برای نمایش توان بقای ضربه دوم هسته‌ای در میانه انجماد طولانی‌مدت دیپلماسی منطقه‌ای محسوب می‌شود.[1][2]

این موشک‌ها به سمت دریای ژاپن که سئول آن را دریای شرق می‌نامد شلیک شدند. ستاد مشترک ارتش کره جنوبی مسیر پرتابه‌ها را رصد کرده و گزارش داده است که یکی از آن‌ها از سامانه پرتاب عمودی و دیگری از یک لوله اژدرافکن استاندارد شلیک شده است.[5][6]

خبرگزاری رسمی کره شمالی گزارش داد این آزمایش‌ها با هدف ارزیابی میزان آمادگی سامانه‌های رزمی زیرسطحی کشور طراحی شده بودند. این خبرگزاری تصاویری منتشر کرده که نشان می‌دهد موشک‌ها احتمالا از زیردریایی «قهرمان کیم گون اوک»، یک فروند زیردریایی ارتقایافته کلاس رومئو که در سپتامبر ۲۰۲۳ رونمایی شد، شلیک شده‌اند.[1][5]

توسعه توانمندی‌های ناوگان دریایی

در صورت تایید از سوی نهادهای اطلاعاتی غربی، پرتاب‌های روز چهارشنبه نخستین باری خواهد بود که کره شمالی رسما تسلیحاتی را از زیردریایی کیم گون اوک آزمایش می‌کند. آزمایش‌های زیرسطحی پیشین پیونگ‌یانگ عمدتا از روی یک سکوی آزمایشی ۲۰۰۰ تنی کوچک‌تر مجهز به تنها یک لوله پرتاب انجام می‌شد.[5]

برآورد می‌شود زیردریایی کیم گون اوک به دست‌کم ده لوله پرتاب عمودی مجهز باشد. تحلیلگران بر این باورند که این شناور نقشی محوری در دستور کیم جونگ اون برای ساخت یک بازدارندگی هسته‌ای دریامحور و قابل اتکا دارد، هرچند کارشناسان غربی همواره کارایی عملیاتی آن را زیر سوال برده‌اند.[5]

گفته می‌شود یکی از موشک‌های آزمایش‌شده از نوع «پولهواسال-۳-۳۱» بوده است؛ یک موشک کروز راهبردی با برد تخمینی ۲۰۰۰ کیلومتر. کره شمالی اوایل امسال نسخه زمین‌پایه این سامانه را نیز آزمایش کرده بود که نشان‌دهنده تلاش پیونگ‌یانگ برای تنوع‌بخشی به سازوکارهای پرتاب تسلیحات است.[1]

خبرگزاری دولتی کره شمالی در بخش خبری روز پنجشنبه خود اعلام کرد: «این آزمایش با هدف بررسی قابلیت اطمینان بازدارنده‌های جنگی و ارتقای مهارت نیروی دریایی در اجرای ماموریت‌های راهبردی انجام شد.» این رسانه مدعی شد پرتاب‌ها هیچ‌گونه پیامد منفی برای امنیت کشورهای همسایه به همراه نداشته است.[1]

هشدارهای امنیتی در منطقه

دستیابی به موشک‌های کروز پرتاب‌شونده از زیردریایی چالشی ساختاری برای ساختار دفاع موشکی منطقه ایجاد می‌کند. برخلاف موشک‌های بالستیک که مسیر سهمی‌شکل قابل پیش‌بینی دارند، موشک‌های کروز در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند و می‌توانند با مانورهای پیاپی از شناسایی راداری بگریزند.[5]

مقامات نظامی کره جنوبی نگرانی عمیق خود را از پیشرفت توان دریایی پیونگ‌یانگ ابراز کرده‌اند. امکان شلیک تسلیحات راهبردی از سکوهای غوطه‌ور، سامانه‌های هشدار سریع را ناکارآمد می‌کند، چراکه زیردریایی‌ها از نظر تئوریک می‌توانند پیش از شلیک، در نزدیکی سواحل شبه‌جزیره کره مستقر شوند.[3][5]

آزمایش‌های ۱۴ اکتبر در بستر تیره‌تر شدن روابط دو کره روی داد. تنش‌ها از ۲۱ سپتامبر و پس از انفجار یک مین در منطقه غیرنظامی که منجر به مجروح شدن سه سرباز کره جنوبی شد، به شدت افزایش یافته است؛ رویدادی که سئول نیروهای پیونگ‌یانگ را مسئول آن می‌داند.[1]

در پاسخ به تداوم توسعه تسلیحاتی پیونگ‌یانگ، کره جنوبی برنامه‌های مدرنیزاسیون نظامی خود را شتاب بخشیده است. هفته گذشته، لی جه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، شخصا بر نخستین آزمایش یک موشک هایپرسونیک بومی نظارت کرد؛ حضوری علنی که از سوی یک رئیس‌جمهور مستقر کم‌سابقه به شمار می‌رود.[1]

رقابت تسلیحاتی تلافی‌جویانه

رویارویی موشکی متقابل، گویای تعمیق یک معمای امنیتی ساختاری در شمال شرق آسیا است. در شرایطی که دیپلماسی واشنگتن و پیونگ‌یانگ در بن‌بست کامل به سر می‌برد، هر دو کره سرمایه‌گذاری سنگینی روی توان ضربه دقیق با هدف پیش‌دستی یا پاسخ متقابل به حمله احتمالی انجام داده‌اند.[1][5]

کره شمالی در طول سال ۲۰۲۶ سلسله نمایش‌های تسلیحاتی مداومی را به اجرا گذاشته است. در ۳ اکتبر، این کشور یک موشک هایپرسونیک میان‌برد را شلیک کرد؛ اقدامی که ستاد مشترک ارتش کره جنوبی آن را نمایش آشکار قدرت با هدف تهدید رقبای منطقه‌ای توصیف کرد.[1]

با وجود تکرار این آزمایش‌ها، تحلیلگران دفاعی نسبت به بزرگ‌نمایی تهدید فوری ناوگان دریایی کره شمالی هشدار می‌دهند. بهره‌برداری رزمی از ناوگانی از زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک مستلزم اختفای صوتی پیشرفته، استقامت طولانی‌مدت زیر آب و لینک‌های فرماندهی و کنترل امن است؛ فناوری‌هایی که پیونگ‌یانگ همچنان در تسلط بر آن‌ها با چالش مواجه است.[5]

زیردریایی کیم گون اوک با وجود بهینه‌سازی‌های سنگین، بر پایه طراحی دیزل-الکتریک دوران شوروی ساخته شده که به تولید صدای زیاد در زیر آب مشهور است. تجهیزات جنگ ضدزیردریایی آمریکا و ژاپن در شرایط درگیری واقعی به احتمال زیاد به آسانی این شناور را رهگیری خواهند کرد که این مسئله بقای عملیاتی آن را به شدت محدود می‌کند.[3][5]

پیامدهای راهبردی

با این حال، الحاق موشک‌های کروز راهبردی به ناوگان زیردریایی کره شمالی محاسبات راهبردی واشنگتن را پیچیده‌تر می‌کند. حتی یک توان بازدارندگی دریایی محدود نیز برنامه‌ریزان نظامی را ناگزیر می‌سازد منابع قابل توجهی را به گشت‌های ضدزیردریایی در دریای ژاپن اختصاص دهند.[5]

این آزمایش‌ها در عین حال مصرف سیاسی داخلی برای حکومت کیم دارند. پیونگ‌یانگ با نمایش پی‌درپی ادوات نظامی نوین، قدرت خود را به جامعه داخلی عرضه می‌کند و هم‌زمان می‌کوشد برای هرگونه مذاکره احتمالی آتی پیرامون کاهش تحریم‌ها، اهرم فشار بسازد.[1][5]

انتظار می‌رود سئول و واشنگتن در گفتگوهای دفاعی دوجانبه پیش‌رو پیامدهای آزمایش موشک‌های کروز زیردریایی‌پایه را بررسی کنند. هر دو کشور متعهد شده‌اند موضع بازدارندگی مشترک خود را، از جمله با استقرار چرخشی دارایی‌های راهبردی آمریکا در شبه‌جزیره، تقویت کنند.[3]

در حال حاضر، شبه‌جزیره کره در چرخه فزاینده تنش نظامی گرفتار مانده است. تا زمانی که گشایشی دیپلماتیک حاصل نشود، کره شمالی به بهینه‌سازی سامانه‌های پرتاب زیرسطحی خود و گسترش مرزهای توانمندی فناوری نظامی‌اش ادامه خواهد داد.[1][5]

شورای امنیت سازمان ملل متحد بارها برنامه‌های موشک بالستیک کره شمالی را محکوم کرده است، اما قطعنامه‌ها در قبال موشک‌های کروز وضوح کمتری دارند. این منطقه خاکستری حقوقی به پیونگ‌یانگ اجازه داده است سامانه‌های کم‌ارتفاع را با تبعات دیپلماتیک به مراتب کمتری نسبت به پرتاب موشک‌های قاره‌پیما آزمایش کند.[1][5]

با تداوم چرخه آزمایش‌های تسلیحاتی در سال ۲۰۲۶، نهادهای اطلاعاتی واشنگتن و سئول کارخانه کشتی‌سازی شینپو را به دقت رصد می‌کنند. تصاویر ماهواره‌ای ماه‌های اخیر حاکی از افزایش فعالیت‌ها در این تاسیسات است که نشان می‌دهد کار روی تغییرات ساختاری جدید در ناوگان زیردریایی‌ها از هم‌اکنون آغاز شده است.[4][5]