حمله موشکی حوثی‌ها به کاخ ریاست‌جمهوری عدن؛ اعضای دولت یمن جان سالم به در بردند

برخلاف حمله سال ۲۰۲۰ به فرودگاه عدن که کابینه یمن را در لحظه ورود هدف قرار داد، حمله روز پنجشنبه مستقیماً قلب سیاسی این کشور را نشانه رفت. شبه‌نظامیان حوثی با شلیک چندین موشک بالستیک، کاخ ریاست‌جمهوری «المعاشیق» در شهر ساحلی عدن را هدف قرار دادند.[1][2]

در این حمله که با شنیده شدن صدای دست‌کم پنج انفجار مهیب همراه بود، دو تن از نیروهای محافظ جان خود را از دست دادند و شش نفر دیگر مجروح شدند. با این حال، هدف اصلی این حمله یعنی اعضای دولت قانونی یمن، از این مهلکه جان سالم به در بردند.[1][4]

خبرگزاری فرانسه به نقل از سه منبع نظامی دولتی تایید کرد که در جریان این حمله، دست‌کم چهار نفر کشته و ده نفر مجروح شده‌اند، هرچند آمارهای رسمی دولت یمن کشته شدن دو محافظ از تیم امنیتی نخست‌وزیر را تایید می‌کند.[5]

نایف صالح البکری، وزیر جوانان و ورزش یمن، ساعاتی پس از این حمله در بیانیه‌ای اطمینان داد که شائع الزندانی، نخست‌وزیر و تمامی وزرای کابینه در سلامت کامل به سر می‌برند. او تاکید کرد که اعضای دولت با وجود این تهدیدات، شهر عدن را ترک نخواهند کرد.[1]

کاخ المعاشیق که در یک شبه‌جزیره محافظت‌شده در عدن واقع شده است، به عنوان پایتخت موقت و مقر اصلی دولت یمن که در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته می‌شود، عمل می‌کند. این حمله نشان‌دهنده توانایی حوثی‌ها در نفوذ به لایه‌های امنیتی پایتخت موقت است.[3]

کاخ المعاشیق پیش از این نیز بارها صحنه درگیری و تنش بوده است. در دسامبر سال ۲۰۲۰، زمانی که دولت تازه تشکیل‌شده یمن وارد فرودگاه عدن شد، حملات مشابهی رخ داد که ده‌ها کشته بر جای گذاشت و پس از آن پهپادهای انتحاری به سمت همین کاخ روانه شدند.[1]

این حمله دومین اقدام نظامی حوثی‌ها علیه زیرساخت‌های عدن در کمتر از ده روز گذشته است. پیش از این در هفتم اکتبر نیز، شلیک موشک‌های بالستیک و پهپادها به فرودگاه عدن، دولت یمن را مجبور به تغییر مسیر پروازهای ورودی و تخلیه هواپیماها کرده بود.[4]

تشدید تنش‌ها و ادعای هدف‌گیری ائتلاف

گروه حوثی‌ها که کنترل پایتخت، صنعا، را در دست دارند، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفتند. رسانه‌های وابسته به این گروه اعلام کردند که هدف آن‌ها نه کابینه یمن، بلکه یک «مرکز عملیات نظامی متعلق به افسران سعودی» در داخل محوطه کاخ بوده است.[6]

در بیانیه رسمی این گروه آمده است که گلوله‌باران مقر عملیات جنگی دشمن سعودی در عدن، در چارچوب معادله اعلام‌شده برای هدف قرار دادن تجمعات نظامی سعودی در هر کجا که باشند، صورت گرفته است. آن‌ها هرگونه حضور نظامی ائتلاف را یک هدف مشروع خواندند.[2]

این حمله موشکی به عدن تنها یک روز پس از آن رخ داد که حوثی‌ها موج جدیدی از حملات فرامرزی را علیه تاسیسات حیاتی در داخل خاک عربستان سعودی آغاز کردند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، روز چهارشنبه از هدف قرار دادن تاسیسات نفتی آرامکو خبر داد.[1]

به گفته سریع، این گروه با استفاده از موشک‌های بالستیک، کروز و پهپادهای انتحاری، پالایشگاه راس تنوره و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف قرار داده است. او این حملات را پاسخی به تجاوزات مستمر سعودی توصیف کرد.[1]

ائتلاف به رهبری عربستان سعودی روز پنجشنبه تایید کرد که حملات اخیر حوثی‌ها، از جمله حمله به فرودگاه ریاض، نشان‌دهنده تهدید فزاینده این گروه مورد حمایت ایران برای امنیت منطقه‌ای و مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی است.[2]

ائتلاف همچنین تاکید کرد که عملیات نظامی برای خنثی کردن این تهدیدات و محافظت از غیرنظامیان مطابق با قوانین بین‌المللی بشردوستانه ادامه خواهد یافت. این بیانیه‌ها نشان‌دهنده احتمال آغاز موج جدیدی از حملات هوایی ائتلاف علیه مواضع حوثی‌ها در صنعا و دیگر مناطق تحت کنترل آن‌هاست.[2]

جبهه‌های نبرد زمینی و محاصره تعز

حمله به کاخ المعاشیق در خلأ رخ نداده است؛ این رویداد همزمان با تشدید درگیری‌های زمینی در استان‌های مرکزی و جنوب غربی یمن به وقوع پیوست. نیروهای دولتی یمن از پنجم اکتبر عملیات تهاجمی گسترده‌ای را برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل حوثی‌ها آغاز کرده‌اند.[4]

کانون اصلی این درگیری‌ها در حال حاضر شهر استراتژیک «تعز» است که سومین شهر بزرگ یمن محسوب می‌شود. حوثی‌ها این شهر را تحت محاصره کامل قرار داده‌اند و به گفته منابع محلی، یکی از خشن‌ترین حملات نظامی خود را بر روی مناطق غیرنظامی آن متمرکز کرده‌اند.[1][3]

کنترل بر استان تعز برای هر دو طرف درگیری حیاتی است، زیرا تسلط بر این منطقه به معنای کنترل بر تنگه استراتژیک باب‌المندب خواهد بود. نیروهای هم‌پیمان دولت یمن اعلام کرده‌اند که در حال دفع حملات حوثی‌ها به فرودگاه ذباب در این استان هستند.[3]

اهمیت استراتژیک تعز تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمی‌شود، بلکه این شهر نمادی از مقاومت در برابر پیشروی حوثی‌ها در جنوب یمن است. سقوط تعز می‌تواند توازن قوا را به شدت به نفع شبه‌نظامیان تغییر دهد و مسیر آن‌ها را برای پیشروی بیشتر به سمت عدن هموار کند.[3]

در جبهه «الاقروض» در جنوب شرق تعز نیز درگیری‌های شدیدی گزارش شده است. منابع نظامی یمن روز پنجشنبه اعلام کردند که در جریان این نبردها، دست‌کم ۸۰ عضو شبه‌نظامیان حوثی کشته یا زخمی شده‌اند و تجهیزات سنگین آن‌ها منهدم شده است.[1]

همزمان با درگیری‌ها در تعز و حمله به عدن، دولت یمن گزارش داد که حوثی‌ها شهر مارب در مرکز یمن را نیز هدف قرار داده‌اند. وزارت اطلاع‌رسانی یمن اعلام کرد که شبه‌نظامیان حوثی با شلیک چندین موشک بالستیک، محله‌های مسکونی مارب را زیر آتش گرفته‌اند.[4][6]

پیامدهای انسانی و واکنش‌های بین‌المللی

محاصره تعز توسط حوثی‌ها از ورود کالاهای اساسی و داروهای حیاتی به این شهر جلوگیری کرده و صدها هزار غیرنظامی را در شرایط بحرانی قرار داده است. هیئت اتحادیه اروپا در یمن با انتشار بیانیه‌ای، نگرانی عمیق خود را از تاثیر این محاصره بر ساکنان تعز ابراز کرد.[4]

در همین حال، ائتلاف عربی به رهبری ریاض در اقدامی پیشگیرانه، روز سه‌شنبه به غیرنظامیان در صنعا هشدار داد تا ایستگاه مرکزی شرکت نفت یمن در منطقه «الصباحه» را تخلیه کنند، که نشان‌دهنده آمادگی برای انجام حملات هوایی تلافی‌جویانه است.[1]

تحلیلگران منطقه‌ای هشدار می‌دهند که هدف قرار دادن مستقیم مقر دولت در عدن، که شبکه الجزیره آن را اولین در نوع خود توصیف کرده است، می‌تواند به یک جنگ داخلی تمام‌عیار جدید منجر شود و پای قدرت‌های منطقه‌ای بیشتری را به میان بکشد.[3]

یوسف ماوری، خبرنگار الجزیره در صنعا، گزارش داد که این سطح از تشدید تنش‌ها نشان‌دهنده ورود جنگ یمن به مرحله‌ای خطرناک‌تر است. او تاکید کرد که ترس فزاینده‌ای در داخل کشور وجود دارد که این درگیری‌ها به سرعت از کنترل خارج شده و تمام دستاوردهای دیپلماتیک سال‌های اخیر را نابود کند.[3]

با وجود خسارات جانی در میان نیروهای محافظ، بقای اعضای کابینه یمن در این حمله موشکی، از فروپاشی ساختار سیاسی دولت قانونی در این مقطع حساس جلوگیری کرد. با این حال، این رویداد شکنندگی امنیت در پایتخت موقت را به وضوح نمایان ساخت.[2]