حمله پهپادی به نفتکش‌ها در آب‌های رومانی؛ هفت ناپدید و درخواست بخارست برای تشکیل فرماندهی ناتو

طی ساعات شبانه، دو نفتکش تجاری در پی حملات پهپادی منتسب به روسیه در داخل آب‌های سرزمینی رومانی طعمه حریق شدند و هفت دریانورد ناپدید گشتند. این رخدادها نقطه‌عطفی در تشدید تنش‌ها به شمار می‌روند؛ چرا که برای نخستین بار شناورها مستقیماً در داخل مرزهای دریایی یکی از کشورهای عضو ناتو هدف قرار گرفته‌اند.[1][2]

نفتکش «واین تریدر» (Wine Trader) با پرچم سن‌مارینو، بامداد پنج‌شنبه پس از وقوع آتش‌سوزی در حدود ۱۳ مایلی جنوب شرقی بندر سولینای رومانی، پیام اضطراری مخابره کرد. تیم‌های امداد و نجات وزارت کشور رومانی از جمله با اعزام دو بالگرد بلک‌هاوک توانستند پنج تن از خدمه را نجات دهند.[1]

با این حال، تا عصر روز پنج‌شنبه سرنوشت هفت دریانورد این شناور همچنان نامشخص مانده است. شرایط نامساعد جوی عملیات جست‌وجو را به‌شدت مختل کرده و مانع از آن شده که شناورهای امداد پزشکی بتوانند به‌طور ایمن به کشتی در حال سوختن نزدیک شوند.[1]

وزارت کشور رومانی در بیانیه‌ای درباره عملیات جست‌وجو اعلام کرد: «در حال حاضر، به دلیل امواج بسیار سهمگین، امکان اجرای ایمن عملیات امداد وجود ندارد.»[1]

چند ساعت پیش از این حادثه، نفتکش حمل مواد شیمیایی و نفتی «یارا جی» (Yara J) با پرچم کومور نیز در فاصله تقریبی ۱۰ مایل دریایی از سولینا و در حال لنگراندازی دچار آتش‌سوزی شد. ۱۷ خدمه این کشتی که اتباع سوریه، هند و ایران بودند، توانستند با استفاده از تجهیزات اطفای حریق شناور، شعله‌ها را مهار کنند.[4][5]

تلاش برای تشکیل فرماندهی مشترک

نفتکش یارا جی تلفات جانی نداشت و موتورهای آن پس از مهار آتش بدون مشکل کار کردند. همین امر به شناور اجازه داد تا با اسکورت شناور نجات «اس‌اِی‌آر آپولو» متعلق به مقامات دریایی رومانی، با نیروی محرکه خود به‌سوی بندر کونستانتسا حرکت کند.[4]

مقامات رومانی هرچند ورود پهپادهای روسی به حریم هوایی کشور در طول شب را تأیید کردند، در ابتدا از ارتباط‌دادن صریح این پرتابه‌ها به آتش‌سوزی‌ها خودداری ورزیدند. با این حال، زمان‌بندی و مسیر نقض حریم هوایی دقیقاً با زمان اصابت به شناورهای لنگرانداخته همخوانی دارد.[1][5]

این حملات واکنش فوری دیپلماتیک و نظامی اعضای شرقی ناتو را در پی داشت. رادو-دینل میروتسا، وزیر دفاع رومانی، پیشنهاد داد که بخارست و صوفیه با امضای نامه‌ای مشترک خطاب به رهبری ناتو، رسماً خواستار استقرار یک مقر فرماندهی نظامی اختصاصی برای کشورهای ساحلی دریای سیاه شوند.[3][5]

بر پایه طرح رومانی، فرماندهی و مقر این تشکیلات دریایی جدید به‌صورت دوره‌ای میان اعضای ساحلی ناتو در دریای سیاه یعنی رومانی، بلغارستان و ترکیه جابه‌جا خواهد شد. میروتسا اعلام کرد بخارست آمادگی دارد از سال ۲۰۲۸ مسئولیت این فرماندهی را بر عهده بگیرد و مقر آن را در سواحل خود مستقر سازد.[5]

گسترش تهدیدهای دریایی

تا زمان آماده‌سازی تأسیسات رومانی، بخارست پیشنهاد کرده است که ساختار موقت فرماندهی در سواحل ترکیه در دریای سیاه مستقر شود. افسران نظامی رومانی و بلغارستان در این فرماندهی چرخشی حضور خواهند داشت تا دفاع منطقه‌ای هماهنگ و تبادل اطلاعات امنیتی تضمین شود.[5]

پیگیری برای ایجاد فرماندهی یکپارچه پس از گفت‌وگوی تلفنی فوری میروتسا و دیمیتار استویانوف، وزیر دفاع بلغارستان، صورت گرفت. دو طرف تأکید کردند که تشدید خطرات علیه کشتیرانی تجاری، از جمله پهپادها و مین‌های شناور، دیگر نمی‌تواند صرفاً به‌عنوان مسائلی پراکنده در سطح ملی پیگیری شود.[3][5]

آتش‌سوزی‌های شبانه در آب‌های رومانی از گسترش جغرافیایی کارزاری حکایت دارد که کشتیرانی تجاری را در سرتاسر بخش غربی دریای سیاه هدف گرفته است. طی ۱۰ روز گذشته، دست‌کم پنج کشتی باری دیگر در نزدیکی سواحل رومانی و بلغارستان آسیب دیده‌اند.[1]

حوادث پیشین که دست‌کم ۲۳ کشته یا مفقود برجای گذاشت، درست در خارج از آب‌های سرزمینی ناتو و درون مناطق انحصاری اقتصادی این کشورها رخ دادند. از جمله این شناورها می‌توان به کشتی چلسی ۳ با پرچم مالت و آزوف کونکورد اشاره کرد که دومی پس از اصابت در سواحل بلغارستان غرق شد.[1][4]

تأمین امنیت مسیر دانوب

بلغارستان پیش از این از اتحادیه اروپا و ناتو برای شناسایی مبدأ پهپادهایی که به شناورها در منطقه اقتصادی این کشور حمله کرده بودند، کمک فنی خواسته بود. مقامات صوفیه همچنین با احضار سفیر روسیه تأکید کردند که اخلال در خطوط کشتیرانی منطقه، مستقیماً در راستای اهداف راهبردی مسکو قرار دارد.[4]

آب‌های پیرامون کانال سولینا به یک گلوگاه حیاتی و بسیار شلوغ برای ترانزیت بین‌المللی تبدیل شده‌اند. کشتی‌ها برای ورود به رودخانه دانوب که پس از ناامن شدن بنادر عمیق اوکراین به شریان اصلی صادرات غلات این کشور تبدیل شده است، ناچارند در این محدوده لنگر بیندازند.[1]

تراکم بالا، نفتکش‌های لنگرانداخته را به‌شدت در برابر پرتابه‌های سرگردان یا هدفمند آسیب‌پذیر می‌کند. رومانی که مرزی ۶۱۴ کیلومتری با اوکراین دارد، در سال‌های اخیر بارها نقض حریم هوایی خود توسط پهپادهای روسی را گزارش کرده بود، اما اصابت مستقیم به کشتی‌ها در داخل آب‌های سرزمینی این کشور امری بی‌سابقه است.[1]

فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل‌ونقل تأیید کرده است که خدمه نجات‌یافته تحت مراقبت هستند، اما صنعت دریانوردی همچنان در وضعیت آماده‌باش کامل به سر می‌برد. حملات پیاپی این نگرانی جدی را به وجود آورده است که در صورت نبود امنیت در لنگرگاه‌ها، دوام مسیر صادراتی دانوب با خطری اساسی روبه‌رو شود.[1][4]

آزمون بازدارندگی ناتو

این رخدادها بیش از پیش به‌عنوان آزمونی برای توان بازدارندگی ناتو در جناح جنوب شرقی خود ارزیابی می‌شوند. مقامات ائتلاف پیش‌تر سامانه‌های پایش هوایی و مقابله با پهپاد را در رومانی تقویت کرده بودند، اما قلمرو دریایی در برابر پرتابه‌های کم‌ارتفاع که اهداف ثابت تجاری را نشانه می‌روند، آسیب‌پذیر مانده است.[3][4]

با ادامه عملیات جست‌وجو برای یافتن خدمه مفقود واین تریدر، نگاه‌ها به بروکسل دوخته شده است؛ جایی که انتظار می‌رود سران رومانی و بلغارستان خواستار ارتقای فوری تمهیدات امنیت دریایی شوند. ائتلاف ناتو اکنون تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارد تا پیش از وقوع تلفات بیشتر در بخش تجاری، امنیت آب‌های سرزمینی خود را تضمین کند.[1][3]