حمله به نفتکش‌ها در تنگه هرمز با پرتابه‌های ناشناس؛ آتش‌سوزی مهار شد

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا روز جمعه در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که دو دستگاه نفتکش تجاری در منطقه حساس تنگه هرمز هدف اصابت پرتابه‌های ناشناس قرار گرفته‌اند. این حادثه امنیتی در شرایطی رخ داده است که تنش‌های نظامی در آبراه‌های کلیدی خاورمیانه به بالاترین سطح خود در ماه‌های اخیر رسیده است.[1]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده و تایید نهادهای ناظر دریایی، یکی از این نفتکش‌ها در فاصله چهار مایلی شرق سواحل کشور عمان و در حال خروج از خلیج فارس هدف قرار گرفته است. این حمله غیرمنتظره منجر به وقوع یک آتش‌سوزی جزئی در عرشه این شناور تجاری شد.[2][3]

مقامات سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا تایید کرده‌اند که حریق ایجاد شده در عرشه کشتی به سرعت و با مهارت توسط خدمه مهار شده است. خوشبختانه در این حادثه هیچ‌گونه آسیب جانی به خدمه کشتی وارد نشده و تاکنون گزارشی مبنی بر نشت مواد نفتی یا آسیب به محیط زیست دریایی نیز ثبت نشده است.[3]

تداوم صادرات انرژی با وجود بحران

با وجود استمرار این حملات و خطرات امنیتی، داده‌های شرکت‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد که جریان صادرات انرژی از این منطقه متوقف نشده است. شرکت کپلر در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده که حجم صادرات انرژی از خاورمیانه به سطح پیش از آغاز درگیری‌های اخیر بسیار نزدیک شده است.[2]

خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی تحلیلی تایید کرده است که شمار محموله‌های گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) خارج‌شده از تنگه هرمز در ماه سپتامبر به بالاترین سطح ماهانه خود از زمان آغاز جنگ رسیده است. این موضوع نشان‌دهنده تطبیق سریع شرکت‌های بزرگ کشتیرانی با شرایط جدید و پرخطر منطقه است.[5]

کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها برای عبور امن از این آبراه جنگ‌زده به روش‌های متفاوتی روی آورده‌اند. خاموش کردن سامانه‌های ردیابی خودکار، انتقال محموله از کشتی به کشتی در آب‌های آزاد و در برخی موارد همراهی ناوگان نظامی از جمله راهکارهایی است که برای کاهش خطرات احتمالی به کار گرفته می‌شود.

روزنامه نیویورک‌تایمز به نقل از یک مقام امنیتی غربی گزارش داده است که نیروهای نظامی مستقر در منطقه هر هفته ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز شلیک می‌کنند. با این حال، بخش عمده‌ای از این پرتابه‌ها به دلیل نقص فنی یا رهگیری، در اصابت به اهداف خود ناکام می‌مانند.

واکنش‌های منطقه‌ای و آرایش نظامی

خبرگزاری آناتولی نیز اصابت مهمات با منشاء نامشخص به این نفتکش را تایید کرده و به پوشش ابعاد آن پرداخته است. تاکنون هیچ گروهی به طور رسمی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته و مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در حال بررسی دقیق ابعاد و منشاء این حادثه هستند.[4]

این حملات دریایی در حالی صورت می‌گیرد که ایالات متحده در حال تقویت بی‌سابقه حضور نظامی خود در منطقه است. گزارش‌های موثق حاکی از اعزام سومین ناو هواپیمابر و حدود نه هزار نیروی نظامی جدید آمریکایی به خاورمیانه برای محافظت از جریان آزاد کشتیرانی و بازدارندگی در برابر حملات بیشتر است.

در همین ارتباط، مقامات ارشد سازمان ملل متحد نسبت به پیامدهای فاجعه‌بار اختلال طولانی‌مدت در عبور و مرور از تنگه هرمز هشدار داده‌اند. آن‌ها تاکید کرده‌اند که هرگونه توقف در صادرات انرژی و کودهای شیمیایی از این مسیر می‌تواند به یک بحران جهانی امنیت غذایی و افزایش شدید قیمت‌ها منجر شود.

چشم‌انداز امنیت دریانوردی و اقتصاد جهانی

کارشناسان برجسته حوزه حمل‌ونقل دریایی معتقدند که تداوم این وضعیت ناپایدار، هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل را برای شرکت‌ها به شدت افزایش خواهد داد. با این وجود، تقاضای بالای بازارهای جهانی برای نفت و گاز خاورمیانه، این شرکت‌ها را به پذیرش خطرات و ادامه فعالیت وادار کرده است.

در هفته‌های اخیر، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس توانسته‌اند با استفاده بیشتر از مسیرهای جایگزین و توسعه اسکله‌های صادراتی در خارج از تنگه هرمز، جریان فروش نفت خود را مدیریت کنند. این استراتژی هوشمندانه به آن‌ها کمک کرده تا از میزان آسیب‌پذیری خود در برابر حملات احتمالی در این تنگه باریک بکاهند.

از سوی دیگر، تحریم‌های جدید و فلج‌کننده ایالات متحده بخش‌های مهمی از اقتصاد و زیرساخت‌های حمل‌ونقل ایران را هدف قرار داده است. وزیر خزانه‌داری آمریکا به تازگی اعلام کرده که بارگیری نفت خام ایران در ماه سپتامبر به دلیل این فشارهای همه‌جانبه و نظارت‌های دقیق به صفر رسیده است.

با توجه به این شرایط پیچیده، تنگه هرمز همچنان به عنوان یکی از حساس‌ترین و حیاتی‌ترین نقاط ژئوپلیتیک جهان باقی مانده است. هرگونه تغییر در موازنه قدرت یا بروز یک درگیری ناخواسته در این آبراه می‌تواند تبعات گسترده و غیرقابل جبرانی برای اقتصاد جهانی و ثبات بازارهای انرژی به همراه داشته باشد.

در نهایت، جامعه بین‌المللی و نهادهای ناظر با دقت و نگرانی تحولات این منطقه استراتژیک را زیر نظر دارند. حفظ امنیت دریانوردی در تنگه هرمز نیازمند همکاری‌های چندجانبه، دیپلماسی فعال و پرهیز از اقداماتی است که می‌تواند به تشدید درگیری‌ها و به خطر افتادن جان دریانوردان بی‌گناه منجر شود.

انتظار می‌رود در روزهای آینده، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا و سایر نهادهای امنیتی، دستورالعمل‌های جدیدی را برای تردد ایمن‌تر کشتی‌ها در این منطقه صادر کنند. تا آن زمان، عبور از تنگه هرمز همچنان با بالاترین سطح هشدار امنیتی و احتیاط‌های ویژه از سوی کاپیتان‌ها و شرکت‌های کشتیرانی انجام خواهد شد.