حمله جنگنده آمریکایی به کشتی باری «اوشن مولیکا» در دریای عمان و توقف سامانه رانش آن

روز شنبه ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، یک فروند جنگنده ارتش ایالات متحده با شلیک مهمات هدایت‌شونده دقیق، بخش انتهایی کشتی باری «اوشن مولیکا» را در آب‌های دریای عمان هدف قرار داد. این حمله نظامی باعث شد تا سامانه پیشران این شناور تجاری که با پرچم پاناما تردد می‌کرد، به‌طور کامل از کار بیفتد و کشتی در دریا متوقف شود.[1][2]

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) یک روز پس از این رویداد با انتشار بیانیه‌ای رسمی، مسئولیت این عملیات را بر عهده گرفت. طبق این بیانیه، کشتی یادشده که با نام «آریکا سان» نیز ثبت شده است، پیش از هدف قرار گرفتن یکی از بنادر ایران را ترک کرده بود. سنتکام تأکید کرد که این حمله پس از بی‌توجهی مکرر خدمه به هشدارهای صادرشده انجام گرفت.[2]

در جریان این برخورد نظامی، هیچ‌یک از خدمه حاضر در کشتی آسیبی ندیدند و تلفات جانی گزارش نشده است. با این حال، از کار افتادن کامل موتور و سیستم رانش، شناور را در وضعیت اضطراری قرار داده است. هنوز اطلاعات مستقلی درباره تابعیت خدمه، نوع محموله و مالک اصلی این کشتی باری منتشر نشده است.[1][3]

این عملیات بخشی از زنجیره اقدامات سخت‌گیرانه‌ای است که واشینگتن از اواسط ماه ژوئیه برای اعمال محاصره دریایی علیه بنادر ایران به اجرا گذاشته است. ارتش آمریکا اعلام کرده است که هدف از این محاصره، جلوگیری از تردد کشتی‌های تجاری مرتبط با شبکه حمل‌ونقل دریایی ایران است. این رویکرد اکنون از مرحله هشدار رادیویی به شلیک مستقیم ارتقا یافته است.[4]

سنتکام در بیانیه خود درباره جزئیات این عملیات نظامی تصریح کرد: «جنگنده نظامی آمریکا با مهمات دقیق به پاشنه کشتی ام/وی اوشن مولیکا ضربه زد و بدون آسیب رساندن به خدمه، نیروی محرکه آن را کاملاً از کار انداخت.» این نهاد نظامی افزود که شناور مذکور در تلاش بود تا با نقض محاصره، از آب‌های منطقه‌ای عبور کند.[2][5]

آمارهای منتشرشده از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا نشان می‌دهد که در سه ماه گذشته، نظارت بر این آبراه استراتژیک به شدت افزایش یافته است. بر اساس این داده‌ها، نیروهای آمریکایی تاکنون چهار کشتی تجاری را از کار انداخته و ۱۳۵ شناور دیگر را مجبور به تغییر مسیر کرده‌اند. همچنین ادعا شده است که ۱۰ نفتکش مرتبط با سپاه پاسداران در این مدت منهدم شده‌اند.[2][4]

هم‌زمان با توقف «اوشن مولیکا»، گزارش‌های دیگری از ناامنی در مسیرهای مجاور منتشر شد که بر پیچیدگی وضعیت افزود. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اواخر روز شنبه اعلام کرد که یک نفتکش در حال خروج از تنگه هرمز، هدف اصابت پرتابه‌ای ناشناس قرار گرفته است. این برخورد به آتش‌سوزی در عرشه نفتکش منجر شد، اما خدمه آن سالم ماندند.[5]

در رویدادی موازی، نیروی دریایی سپاه پاسداران ایران نیز اعلام کرد که یک سوپرتانکر حامل نفت خام در تلاش برای خروج از تنگه هرمز با یک مین دریایی برخورد کرده است. طبق این گزارش، شناور یادشده پیش از وقوع انفجاری مهیب، وارد یک منطقه پرخطر تعیین‌شده شده بود. ارتباط دقیق میان این حوادث پراکنده هنوز توسط منابع مستقل تأیید نشده است.[4][5]

تشدید این برخوردها تأثیر مستقیمی بر حجم ترافیک دریایی در یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان گذاشته است. داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد که تعداد شناورهای عبوری از تنگه هرمز به پایین‌ترین سطح خود در بیش از دو ماه اخیر سقوط کرده است. پیش از آغاز این درگیری‌ها، حدود یک‌پنجم نفت مصرفی جهان از این گذرگاه باریک عبور می‌کرد.[1][5]

شرکت‌های بیمه دریایی اکنون با دقت بیشتری ریسک تردد در دریای عمان و خلیج فارس را ارزیابی می‌کنند. هدف قرار گرفتن مستقیم یک کشتی باری، حتی بدون محموله نفتی، نشان می‌دهد که دامنه خطرات تنها به نفتکش‌ها محدود نمی‌شود. این مسئله می‌تواند به افزایش حق بیمه جنگی برای تمامی شناورهای تجاری در این منطقه منجر شود.[1]

مقامات آمریکایی به تمامی دریانوردان در خلیج عمان و مسیرهای منتهی به تنگه هرمز هشدار داده‌اند که اطلاعیه‌های دریانوردی را به دقت دنبال کنند. سنتکام از کشتی‌های تجاری خواسته است تا ارتباط رادیویی خود را با نیروهای دریایی آمریکا حفظ کرده و از دستورالعمل‌های مربوط به محاصره پیروی کنند تا از هدف قرار گرفتن در امان بمانند.[2][4]

در مقابل، تهران نیز تلاش کرده است تا کنترل خود را بر آبراه‌های مجاور اعمال کند و از کشتی‌ها می‌خواهد تنها از مسیرهای تأییدشده عبور کنند. این تقابل اراده‌ها باعث شده تا بسیاری از شناورهای تجاری برای کاهش خطرات، مسیرهای جایگزین و نزدیک‌تر به سواحل جنوبی خلیج فارس و دریای عمان را انتخاب کنند.[5]

با تداوم این وضعیت، زنجیره تأمین جهانی با چالش‌های لجستیکی جدیدی روبه‌رو است. هرگونه اختلال طولانی‌مدت در حرکت کشتی‌های باری و نفتکش‌ها، نه‌تنها هزینه حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد، بلکه می‌تواند نوسانات قیمتی تازه‌ای را به بازارهای جهانی انرژی و کالا تحمیل کند.[1][4]

در نهایت، سرنوشت کشتی «اوشن مولیکا» و خدمه سرگردان آن در دریای عمان به عنوان یک گره کور در این تقابل باقی مانده است. تا زمانی که یک نهاد امدادی یا شرکت مالک برای یدک‌کشی این شناور فلج‌شده اقدام نکند، این کشتی متوقف‌شده نشانه‌ای آشکار از انسداد مسیرهای تجاری در آب‌های منطقه خواهد بود.[2][3]