حمله موشکی و پهپادی حوثی‌ها به ریاض؛ آتش‌سوزی در مخازن سوخت آرامکو و اختلال در پروازها

بامداد روز شنبه، ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، آتش‌سوزی گسترده‌ای در یکی از مخازن سوخت شرکت نفتی آرامکو در مجاورت فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض به وقوع پیوست و ستون غلیظی از دود سیاه آسمان پایتخت عربستان سعودی را پوشاند. این حادثه که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت، در پی موج جدیدی از حملات موشکی و پهپادی رخ داد که شبه‌نظامیان حوثی یمن مسئولیت آن را بر عهده گرفتند. تصاویر منتشر شده توسط خبرگزاری رویترز نشان می‌دهد که شعله‌های آتش از پشت مخازنی که نشان تجاری آرامکو بر روی آن‌ها نقش بسته، زبانه می‌کشد و تیم‌های آتش‌نشانی در حال تلاش برای مهار حریق در این تأسیسات حساس هستند.[1][2]

ساعاتی پس از انتشار تصاویر آتش‌سوزی، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، در یک بیانیه ویدیویی که در شبکه تلگرام نیز منتشر شد، اعلام کرد که این گروه دو عملیات نظامی موفق را با استفاده از شمار زیادی موشک بالستیک، کروز و پهپادهای انتحاری به انجام رسانده است. وی تصریح کرد که هدف اول این عملیات «اهداف حساس» در ریاض و هدف دوم تأسیسات نفتی آرامکو در شهر ساحلی ینبع در حاشیه دریای سرخ بوده است. سریع تأکید کرد که این حملات در واکنش مستقیم به حملات هوایی ائتلاف به رهبری عربستان به صنعا، پایتخت یمن، صورت گرفته و تا زمان پایان یافتن محاصره همه‌جانبه یمن با شدت بیشتری ادامه خواهد یافت.[3]

در واکنش به این رویدادها و ادعاهای مطرح شده، سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی، با انتشار بیانیه‌ای تأیید کرد که پدافند هوایی پادشاهی سعودی یک فروند موشک بالستیک شلیک‌شده به سمت ریاض را در سحرگاه روز شنبه با موفقیت رهگیری و در آسمان منهدم کرده است. او همچنین افزود که تلاش‌های همزمان حوثی‌ها برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی در شهرهای بیش، طائف، فرسان و ینبع نیز توسط سامانه‌های دفاع موشکی خنثی شده است. مقامات سعودی این حملات را اقداماتی «تروریستی» خوانده و تأکید کردند که ترکش‌های ناشی از انهدام موشک‌ها عامل اصلی خسارات محدود در اطراف فرودگاه بوده است.[4]

تأثیر فوری و ملموس این درگیری‌ها در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد کاملاً مشهود بود و روند عادی سفرها را مختل کرد. وب‌سایت معتبر ردیابی پروازها، فلایت‌رادار۲۴ (FlightRadar24)، در گزارش روز شنبه خود اعلام کرد که این فرودگاه با اختلالات عمده‌ای مواجه شده و شاخص اختلال آن به عدد ۵.۰، یعنی بالاترین سطح ممکن در مقیاس این وب‌سایت، رسیده است. این شاخص نشان‌دهنده بروز مشکلات اساسی، تأخیرهای طولانی‌مدت در پروازهای ورودی و خروجی، و لغو متعدد برنامه‌های پروازی است که هزاران مسافر را در پایان هفته سرگردان کرد و نگرانی‌ها را درباره امنیت خطوط هوایی تجاری در حریم هوایی عربستان افزایش داد.[2][4]

ساکنان پایتخت عربستان شب پرالتهابی را پشت سر گذاشتند. اندکی پیش از ساعت ۳:۰۰ بامداد، پیامک‌های هشدار زودهنگام از سوی سازمان دفاع مدنی به تلفن‌های همراه شهروندان در ریاض و استان الخرج ارسال شد که به آن‌ها توصیه می‌کرد به دلیل وجود یک «تهدید هوایی متخاصم» فوراً به فضاهای امن و سرپوشیده پناه ببرند و از تجمع در مناطق باز خودداری کنند. خبرنگاران خبرگزاری فرانسه مستقر در ریاض گزارش دادند که صدای حداقل دو انفجار مهیب را به وضوح شنیده‌اند که باعث لرزش شیشه‌های ساختمان‌ها در محله‌های شمالی شهر شده است. سازمان دفاع مدنی سرانجام حدود نیم ساعت بعد و با روشن شدن هوا، وضعیت هشدار را لغو کرد.[3][4]

این تشدید بی‌سابقه تنش‌ها در حالی رخ می‌دهد که درگیری‌ها در منطقه خاورمیانه ابعاد تازه‌ای به خود گرفته و امنیت آبراه‌های بین‌المللی را تهدید می‌کند. حوثی‌ها که کنترل بخش‌های پرجمعیت شمال یمن را در دست دارند، از زمان اعلام محاصره دریایی علیه ریاض در ژوئیه ۲۰۲۶، حملات خود را به سمت خاک عربستان سعودی و کشتی‌های تجاری مرتبط با این کشور در دریای سرخ به شدت افزایش داده‌اند. این اقدامات تهاجمی، مسیرهای اصلی صادرات نفت خلیج فارس از جمله تنگه باب‌المندب را با خطرات جدی مواجه کرده و در شرایطی که بازارهای جهانی انرژی تحت فشارهای مضاعف قرار دارند، نگرانی‌ها را از بروز یک شوک قیمتی جدید در بازار نفت خام تشدید کرده است.[3]

جامعه بین‌المللی به سرعت و با قاطعیت نسبت به این تحولات میدانی ابراز نگرانی کرد. شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور بیانیه‌ای رسمی، تداوم حملات حوثی‌ها به پادشاهی عربستان سعودی، به ویژه هدف قرار دادن عامدانه زیرساخت‌های غیرنظامی و تأسیسات انرژی را «با شدیدترین لحن ممکن» محکوم کرد. در این بیانیه تأکید شده است که چنین اقداماتی نه تنها جان غیرنظامیان از جمله زنان و کودکان را به خطر می‌اندازد، بلکه با ایجاد اختلال در زنجیره تأمین انرژی، تهدیدی مستقیم برای ثبات اقتصاد جهانی به شمار می‌رود و چشم‌انداز دستیابی به یک صلح پایدار در یمن را تیره‌تر از گذشته می‌سازد.[3]

در عرصه دیپلماتیک و نظامی نیز تحرکاتی برای مهار بحران و جلوگیری از گسترش دامنه جنگ در جریان است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در پیام‌هایی از مقامات جمهوری اسلامی ایران خواسته است تا با استفاده از نفوذ خود، برای توقف حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های انرژی عربستان مداخله کنند. این درخواست با توجه به امضای «توافق دفاعی مشترک مکه» در اوت ۲۰۲۶ میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، اهمیت استراتژیک مضاعفی پیدا کرده است. فعال شدن این دیپلماسی نظامی نشان می‌دهد که در صورت تداوم حملات به شریان‌های اقتصادی ریاض، کشورهای منطقه ممکن است بر اساس تعهدات دفاعی خود مجبور به مداخله مستقیم شوند تا از گسترش دامنه جنگ و آسیب به شریان‌های اقتصادی جلوگیری کنند.[5]