هشدار اطلاعاتی آمریکا: پوتین ممکن است اقدامات تحریک‌آمیز در قلمرو ناتو را تأیید کند

برای بیش از دو سال، فرض غالب در واشنگتن این بود که روسیه، درگیر در اوکراین، با احتیاط از تحریک درگیری مستقیم با ناتو اجتناب خواهد کرد. این اجماع اکنون شکسته شده است. ارزیابی‌های جدید اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به طور فزاینده‌ای مایل است اقدامات تحریک‌آمیزی را تأیید کند که می‌تواند مستقیماً به قلمرو ناتو سرایت کند. این دیدگاه تجدیدنظر شده حاکی از آن است که مسکو، به جای اینکه توسط جنگ جاری خود بازداشته شود، ممکن است به دنبال آزمایش دفاع و عزم سیاسی ائتلاف از طریق مجموعه‌ای از اقدامات تشدیدکننده بین پاییز امسال و سال ۲۰۲۹ باشد.[1][2]

انتظار نمی‌رود تحریکات پیش‌بینی‌شده به شکل یک کارزار نظامی متعارف تمام‌عیار باشد. در عوض، مقامات اطلاعاتی ارزیابی می‌کنند که روسیه احتمالاً به «جنگ ترکیبی» متکی خواهد بود – ترکیبی مبهم از حملات سایبری، خرابکاری پنهان، نفوذ پهپادها و سایر اقدامات قابل انکار که برای فعالیت در زیر آستانه درگیری مسلحانه آشکار طراحی شده‌اند. در حالی که احتمال تهاجم زمینی محدود توسط گروه‌های مسلح ناشناس همچنان پایین است، گزارش‌ها نشان می‌دهند که خطر چنین سناریوی شدیدی به طور پیوسته در حال افزایش است، زیرا مسکو به دنبال راه‌های جدیدی برای اعمال فشار بر غرب است.[3][4]

هدف استراتژیک پشت این اقدامات احتمالی، بیشتر روانی و سیاسی است تا سرزمینی. به گفته مقامات آمریکایی که در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند، هدف اصلی آزمایش انسجام ائتلاف ناتو و بررسی مرزهای ماده ۵ (Article 5)، بند دفاع متقابل، است. به طور خاص، مسکو قصد دارد تمایل دولت ترامپ را برای به خطر انداختن یک جنگ قاره‌ای گسترده‌تر بر سر یک نقض کوچک سرزمینی یا حمله به زیرساخت‌های حیاتی در اروپای شرقی بسنجد. کرملین امیدوار است با مجبور کردن متحدان به انتخاب بین پذیرش یک خسارت کوچک و تشدید درگیری به یک جنگ بزرگ، نشان دهد که تضمین دفاع جمعی ناتو توخالی است.[1][6]

این تغییر در ارزیابی‌های اطلاعاتی در خلأ رخ نمی‌دهد؛ بلکه از الگوی قابل تشخیصی از حوادث تشدیدشونده در سراسر قاره پیروی می‌کند. در ماه‌های اخیر، رهبران اروپایی به افزایش گسترده‌تر خرابکاری‌های مشکوک و عملیات‌های سایبری اشاره کرده‌اند. اخیراً یک موشک روسی وارد حریم هوایی لهستان شد و نفوذ پهپادها مکرراً حریم رومانی را نقض کرده است. در اوایل این هفته، کشف یک پهپاد حامل مواد منفجره در فرودگاهی در لایپزیگ آلمان، توسط مقامات آمریکایی منشأ روسی ارزیابی شد، که نگرانی‌ها را در مورد اینکه مسکو از قبل فعالانه در حال بررسی آسیب‌پذیری‌های اروپا است، بیشتر می‌کند.[1][5]

رهبران در امتداد جناح شرقی ناتو این هشدارها را جدی می‌گیرند. وزارتخانه‌های دفاع لیتوانی و لتونی علناً به اطلاعاتی استناد کرده‌اند که نشان می‌دهد روسیه در حال آماده‌سازی تحریکاتی در قلمرو آن‌ها است، که منجر به تلاش‌های فوری برای تقویت حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی شده است. مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز بر استفاده فزاینده از تاکتیک‌های ترکیبی تأکید کرده و خاطرنشان کرده است که هواپیماهای اروپایی – از جمله جت‌های جنگنده ایتالیایی، فنلاندی، سوئدی و هلندی – به طور فزاینده‌ای مجبور شده‌اند پهپادها و هواپیماهای روسی را که بی‌پروا وارد حریم هوایی متحدان می‌شوند، رهگیری کنند.[1][4]

نگرانی فزاینده‌ای در مورد آمادگی نظامی غرب، بر شدت هشدار در واشنگتن می‌افزاید. ارزیابی مجدد اطلاعاتی در زمانی صورت می‌گیرد که ایالات متحده با کمبودهای شدید مهمات حیاتی که برای مقابله با یک بحران ناگهانی در اروپا به آن نیاز دارد، مواجه است. سال‌ها تأمین کمک نظامی به اوکراین، همراه با درگیری اخیر آمریکا با ایران، ذخایر آمریکایی را به شدت کاهش داده است. مقامات موشک‌های دوربرد دقیق (Precision Strike Missiles)، سیستم‌های موشکی تاکتیکی ارتش (ATACMS) و موشک‌های دفاع هوایی کوتاه‌برد استینگر (Stinger) را به عنوان سیستم‌های کلیدی معرفی کرده‌اند که موجودی آن‌ها در حال حاضر تحت فشار شدید قرار دارد.[3][7]

محدودیت‌های لجستیکی یک معضل پیچیده برای برنامه‌ریزان استراتژیک آمریکا ایجاد می‌کند، که باید نیازهای فوری درگیری‌های جاری را با ضرورت حفظ یک موضع بازدارنده معتبر در برابر روسیه و چین متعادل سازند. در حالی که روسیه همچنان متحمل تلفات عظیمی در میدان نبرد اوکراین می‌شود – گزارش‌ها حاکی از تلفات تا ۳۰,۰۰۰ سرباز در ماه است – تجربه رزمی گسترده‌اش قابلیت‌های پهپادی و جنگ الکترونیک آن را تقویت کرده است. این تخصص نامتقارن، عملیات‌های ترکیبی را به ابزاری فزاینده جذاب و مقرون به صرفه برای کرملین تبدیل می‌کند تا بدون نیاز به نیروهای زمینی در مقیاس بزرگ، قدرت خود را به نمایش بگذارد.[1][6]

با وجود هشدارهای شدید، عدم قطعیت‌های قابل توجهی باقی مانده است. جامعه اطلاعاتی اذعان دارد که محاسبات ریسک پوتین سیال است و به شدت تحت تأثیر چشم‌انداز سیاسی متغیر در واشنگتن و آمادگی نامتوازن متحدان اروپایی قرار دارد. هنوز مشخص نیست که آیا مسکو واقعاً خطر یک رویارویی مستقیم را که می‌تواند از کنترل خارج شود، می‌پذیرد یا اینکه موج کنونی تاکتیک‌های ترکیبی سقف جاه‌طلبی‌های تحریک‌آمیز آن را نشان می‌دهد. با این حال، آنچه واضح است این است که دوران فرض مصونیت کامل قلمرو ناتو از سرریز درگیری اوکراین، قطعاً به پایان رسیده است.[2][6]