هشدار سازمان مدیریت بحران: احتمال کمبود جدی برق و گاز در زمستان امسال

پایداری شبکه انرژی در فصل زمستان به حفظ ظرفیت تولید نیروگاه‌ها و سلامت زیرساخت‌های انتقال وابسته است؛ شرطی که با توجه به آسیب‌های اخیر به تاسیسات کلیدی، اکنون با تردیدهای جدی مواجه شده است. بدون یک شبکه یکپارچه، توزیع متوازن حرارت و روشنایی در ماه‌های سرد سال ناممکن خواهد بود.[1][2]

حسین ساجدی‌نیا، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، روز شنبه در جمع خبرنگاران تصویری نگران‌کننده از وضعیت زیرساخت‌های خدماتی ارائه داد. وی تاکید کرد که شبکه‌های توزیع و تولید تحت فشارهای بی‌سابقه‌ای قرار دارند و این مسئله نیازمند برنامه‌ریزی‌های اضطراری است.[1]

ساجدی‌نیا در این زمینه به صراحت گفت: «آسیب‌دیدن زیرساخت‌های انرژی در جنگ، احتمال محدودیت در تأمین برق و گاز را در چهار ماه پایانی سال بیش از پیش بالا برده است.» این اظهارات نشان‌دهنده عمق خسارات وارد شده به شریان‌های حیاتی کشور است.[1][2]

به گفته رئیس سازمان مدیریت بحران، این موضوع به صورت مستمر و در جلسات منظم با وزارت نیرو در حال بررسی است. هدف از این نشست‌ها، یافتن راهکارهای جایگزین برای جلوگیری از فروپاشی شبکه در زمان اوج مصرف خانگی است.[1]

ریشه‌های بحران در شبکه انتقال

این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که پیشینه آسیب‌ها به ماه‌های گذشته بازمی‌گردد. مدیرعامل شرکت توانیر پیش‌تر در تیرماه سال جاری از وارد آمدن خسارت به بیش از دو هزار نقطه از شبکه برق کشور خبر داده بود.[2]

آسیب به دو هزار نقطه از شبکه، به معنای کاهش چشمگیر قابلیت اطمینان سیستم در برابر شوک‌های حرارتی و تقاضای ناگهانی است. هر یک از این نقاط آسیب‌دیده می‌تواند به عنوان یک گلوگاه در مسیر انتقال انرژی عمل کند و پایداری کل شبکه را به خطر بیندازد.[2]

در سیستم‌های درهم‌تنیده انرژی، ناترازی در یک بخش به سرعت به بخش‌های دیگر سرایت می‌کند. از آنجا که بخش عمده‌ای از برق کشور توسط نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود، هرگونه افت فشار در شبکه گاز مستقیماً به کاهش تولید برق منجر خواهد شد.[1][2]

وزارت نیرو اکنون با یک معادله چندمجهولی روبه‌رو است؛ از یک سو باید سوخت جایگزین مایع را برای نیروگاه‌ها تامین کند و از سوی دیگر، ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای برای انتقال این سوخت نیز با محدودیت‌های خاص خود مواجه است.[1]

پیامدهای اقتصادی محدودیت انرژی

در صورت عدم تامین به موقع سوخت مایع، نیروگاه‌ها مجبور به کاهش بار تولیدی خود خواهند شد. این کاهش بار، در نهایت به شکل خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در بخش‌های صنعتی و سپس خانگی خود را نشان خواهد داد.[1][2]

تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که در زمان بروز ناترازی، نخستین قربانیان محدودیت‌های انرژی، صنایع بزرگ نظیر فولاد و پتروشیمی هستند. قطع گاز و برق این واحدها، زنجیره تامین مواد اولیه را در کشور مختل کرده و به تورم دامن می‌زند.[1]

با این حال، شرایط امسال به دلیل آسیب‌های فیزیکی ناشی از جنگ، با سال‌های گذشته متفاوت است. سازمان مدیریت بحران تلاش می‌کند تا با هماهنگی بین‌بخشی، از تبدیل شدن این ناترازی فنی به یک بحران گسترده اجتماعی در سرمای زمستان جلوگیری کند.[1][2]

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که بازسازی زیرساخت‌های تخریب‌شده نیازمند زمان و سرمایه‌گذاری کلان است. در کوتاه‌مدت، تنها راهکار عملی برای عبور از ماه‌های سرد، مدیریت تقاضا و اعمال سهمیه‌بندی‌های سخت‌گیرانه در مصرف خواهد بود.[1]

چشم‌انداز ماه‌های پیش‌رو

جلسات منظم وزارت نیرو و سازمان مدیریت بحران نشان‌دهنده درک مشترک از عمق این چالش است. خروجی این جلسات تعیین خواهد کرد که کدام بخش‌ها در اولویت دریافت انرژی قرار می‌گیرند و کدام صنایع باید برای تعطیلات زمستانی آماده شوند.[1]

شهروندان نیز باید خود را برای سناریوهای مختلف آماده کنند. کاهش وابستگی به سیستم‌های گرمایشی پرمصرف و بهینه‌سازی مصرف انرژی در منازل، می‌تواند فشار را بر شبکه سراسری تا حدودی کاهش دهد.[1][2]

در نهایت، عبور موفقیت‌آمیز از زمستان ۱۴۰۵ نیازمند شفافیت در اطلاع‌رسانی و همکاری همه‌جانبه است. پایداری شبکه در گرو آن است که محدودیت‌های احتمالی به صورت عادلانه و با کمترین آسیب به زیرساخت‌های حیاتی کشور اعمال شود.[1]