هشدار قالیباف به کشورهای منطقه درباره هوش مصنوعی و اعلام تشکیل نهاد مدیریت داده خلیج فارس

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ در پیامی صریح به دولت‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های منطقه هشدار داد. او تاکید کرد که همکاری با شرکت‌های داده و هوش مصنوعی که در تهاجم نقش دارند، با واکنش ایران روبه‌رو خواهد شد.[1][2]

این هشدار که به زبان انگلیسی در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، مستقیما کشورهای حاشیه خلیج فارس را خطاب قرار داده است. قالیباف در پیام خود تصریح کرد که تخصیص امکانات به این شرکت‌ها به منزله شراکت در جنایات جنگی تلقی می‌شود.[2][3]

رئیس قوه مقننه ایران در بخش دیگری از پیام خود، از یک ابتکار عمل جدید منطقه‌ای پرده برداشت. او بدون ارائه جزئیات دقیق، اعلام کرد که «نهاد مدیریت داده خلیج فارس» در راه است و به زودی تشکیل خواهد شد.[1][2]

ورود به کارزار فناوری منطقه

اعلام تشکیل این نهاد جدید نشان می‌دهد که تهران قصد دارد در حوزه حکمرانی داده‌ها و هوش مصنوعی در منطقه نقش فعال‌تری ایفا کند. کشورهای عربی خلیج فارس در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های کلانی در بخش هوش مصنوعی انجام داده‌اند.[1][3]

قالیباف در پیام خود به صراحت از شرکت‌هایی نام برد که به گفته او به «تهاجم و کشتار کودکان» کمک می‌کنند. اشاره او به استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در درگیری‌های نظامی اخیر در خاورمیانه است.[1][2]

رسانه‌ها این موضع‌گیری را واکنشی به گسترش حضور شرکت‌های فناوری غربی و اسرائیلی در زیرساخت‌های دیجیتال کشورهای همسایه ارزیابی می‌کنند. ایران نگران است که این همکاری‌ها به تسلط اطلاعاتی رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای منجر شود.[3]

پیامدهای اقتصادی و امنیتی

تهدید به واکنش در برابر همکاری با شرکت‌های خاص، می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فناوری منطقه را افزایش دهد. صندوق‌های ثروت ملی در کشورهای عربی اکنون با فشارهای سیاسی مضاعفی در انتخاب شرکای تجاری خود مواجه هستند.[1][3]

هنوز مشخص نیست که «نهاد مدیریت داده خلیج فارس» دقیقا چه ساختار و وظایفی خواهد داشت. آیا این یک نهاد داخلی ایرانی برای رصد داده‌های منطقه است یا تلاشی برای ایجاد یک ائتلاف سایبری با کشورهای همسو محسوب می‌شود.[1]

کارشناسان معتقدند که عملی کردن چنین تهدیدهایی در فضای پیچیده اقتصاد دیجیتال چالش‌برانگیز است. با این حال، نفس این هشدار نشان‌دهنده تغییر رویکرد امنیتی ایران از حوزه‌های سنتی نظامی به سمت فضای سایبری و هوش مصنوعی است.[3]

واکنش‌ها و چشم‌انداز آینده

تاکنون مقامات رسمی کشورهای حاشیه خلیج فارس واکنش مستقیمی به این اظهارات نشان نداده‌اند. این کشورها در تلاشند تا با حفظ توازن در روابط خارجی خود، برنامه‌های بلندپروازانه توسعه فناوری را پیش ببرند.[1]

پیام قالیباف در زمانی منتشر می‌شود که رقابت جهانی بر سر کنترل زیرساخت‌های هوش مصنوعی به شدت بالا گرفته است. خاورمیانه به دلیل برخورداری از منابع مالی عظیم و انرژی ارزان، به یکی از کانون‌های اصلی این رقابت تبدیل شده است.[2][3]

انتظار می‌رود در روزهای آینده، جزئیات بیشتری درباره ماهیت و اهداف نهاد مدیریت داده خلیج فارس از سوی مقامات ایرانی منتشر شود. این نهاد می‌تواند به عنوان بازوی اجرایی سیاست‌های جدید سایبری ایران عمل کند.[1][2]