هشدار سندیکای صنعت برق درباره خاموشی‌های زمستانی به دلیل ناترازی گاز

محمدهادی فقیه‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای صنعت برق ایران، نسبت به وقوع قطعی‌های برنامه‌ریزی‌شده برق در زمستان پیش رو هشدار داد. او تاکید کرد که این خاموشی‌ها به دلیل کمبود شدید گاز طبیعی و ناتوانی در تامین سوخت نیروگاه‌ها رخ خواهد داد.[1][2]

بحران تامین انرژی در ماه‌های سرد سال، ریشه در ناترازی مزمن تولید و مصرف گاز دارد که امسال ابعاد گسترده‌تری یافته است. این کمبود، فشار مضاعفی بر ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌های حرارتی وارد می‌کند و آن‌ها را در آستانه توقف تولید قرار می‌دهد.[1][2]

فقیه‌زاده در یک نشست خبری با اشاره به ریشه‌های این بحران تصریح کرد: «از سال‌های قبل وارث یک ناترازی هستیم و احتمال خاموشی در زمستان به سبب کمبود گاز وجود دارد.» او خاموش شدن برخی نیروگاه‌ها را یک احتمال واقعی دانست که نیازمند چاره‌اندیشی فوری است.[1]

آمارها نشان می‌دهد که وضعیت تامین گاز در سال جاری با افت قابل‌توجهی همراه بوده است. مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران به تازگی از کاهش ۱۴ درصدی تحویل گاز به شبکه سراسری در نیمه نخست سال خورشیدی خبر داد.[3]

این افت ۱۴ درصدی در عرضه گاز، مستقیما توان تولید برق کشور را هدف قرار می‌دهد. نیروگاه‌های حرارتی به عنوان مصرف‌کنندگان عمده گاز طبیعی، در صورت قطع سهمیه خود چاره‌ای جز استفاده از سوخت‌های جایگزین با ظرفیت ذخیره‌سازی محدود نخواهند داشت.[3]

علاوه بر چالش‌های فیزیکی تامین سوخت، صنعت برق با یک بحران مالی عمیق نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند. مطالبات انباشته بخش خصوصی صنعت برق از دولت، با احتساب نرخ کنونی ارز، از مرز ۵۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.[1]

این حجم عظیم از بدهی‌های پرداخت‌نشده، توانایی شرکت‌های خصوصی را برای سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌ها و تعمیرات دوره‌ای نیروگاه‌ها به شدت کاهش داده است. در نتیجه، شبکه توزیع برق با زیرساخت‌هایی فرسوده به استقبال زمستان می‌رود.[1]

بررسی داده‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد که ناترازی انرژی در ایران پدیده‌ای نوظهور نیست. پیش از رویدادهای اخیر، شبکه گاز کشور در روزهای اوج مصرف با کسری روزانه حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب دست به گریبان بود.[1]

در بخش برق نیز، برآوردها حاکی از آن است که ایران در سال ۱۴۰۳ با کسری تراز حدود ۲۰ هزار مگاوات مواجه بوده است. در همان سال، صنایع کشور بیش از ۱۵۰ روز محدودیت در دریافت گاز را تجربه کردند تا مصرف خانگی تامین شود.[1]

کشیده شدن دامنه خاموشی‌ها از فصل تابستان به زمستان، نشان‌دهنده تغییر فاز بحران انرژی در ایران است. در گذشته، قطعی برق عمدتا به دلیل استفاده از سیستم‌های سرمایشی در تابستان رخ می‌داد، اما اکنون کمبود سوخت عامل اصلی این پدیده است.[1][2]

دولت اکنون بر سر یک دوراهی دشوار قرار گرفته است. تصمیم‌گیران باید میان اعمال خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در بخش خانگی و تجاری، یا سوزاندن سوخت به‌شدت آلاینده مازوت در نیروگاه‌های نزدیک به کلان‌شهرها، یکی را انتخاب کنند.[1]