ژاپن با احداث مرکز تولید ایزوتوپ‌های درمانی در فوکوشیما به قطب درمان سرطان تبدیل می‌شود

وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن (METI) در اواخر اکتبر ۲۰۲۶، با اعطای یارانه دولتی به شرکت فناوری‌های پیشرفته «نوواکسل» (NovAccel) برای احداث یک مرکز بزرگ تولید ایزوتوپ‌های پزشکی موافقت کرد. این تاسیسات قرار است در شهر نامیه واقع در استان فوکوشیما ساخته شود و به یکی از بزرگ‌ترین قطب‌های تولید «اکتینیم-۲۲۵» در جهان تبدیل گردد.[1][2]

اکتینیم-۲۲۵ (Ac-225) یک ایزوتوپ رادیواکتیو بسیار کمیاب است که در نسل جدید درمان‌های سرطان کاربرد حیاتی دارد. تصمیم دولت ژاپن برای حمایت از این پروژه، گامی استراتژیک برای رفع کمبود شدید این ماده در سطح جهانی محسوب می‌شود. این اقدام می‌تواند روند تجاری‌سازی داروهای جدید ضدسرطان را تسریع کند.[1][3]

شهر نامیه که پیش از این به دلیل فاجعه هسته‌ای سال ۲۰۱۱ فوکوشیما شناخته می‌شد، اکنون میزبان فناوری‌های نوین هسته‌ای با هدف نجات جان انسان‌ها خواهد بود. این تغییر کاربری نمادین، بخشی از برنامه جامع دولت ژاپن برای بازسازی اقتصادی و ایجاد اشتغال در مناطق آسیب‌دیده از سونامی است.[2][3]

شرکت نوواکسل که مقر آن در استان ایباراکی قرار دارد، قصد دارد از فناوری انحصاری خود موسوم به «شتاب‌دهنده ابررسانای فشرده» برای تولید این ایزوتوپ استفاده کند. این فناوری به گونه‌ای طراحی شده است که بازدهی تولید را به شکل چشمگیری افزایش داده و فضای کمتری را اشغال می‌کند.[1][3]

تحولی در درمان هدفمند سرطان

اهمیت اکتینیم-۲۲۵ در روشی نهفته است که به آن «درمان هدفمند آلفا» (TAT) می‌گویند. در این روش، ایزوتوپ‌های رادیواکتیو به مولکول‌هایی متصل می‌شوند که مستقیماً به سلول‌های سرطانی حمله می‌کنند. این رویکرد به پزشکان اجازه می‌دهد تا تومورها را با دقت بسیار بالایی هدف قرار دهند.[1][2]

برخلاف پرتودرمانی‌های سنتی که به بافت‌های سالم اطراف تومور نیز آسیب می‌رسانند، درمان هدفمند آلفا تشعشعات بسیار قدرتمندی را در بردی بسیار کوتاه آزاد می‌کند. این ویژگی باعث می‌شود که سلول‌های سرطانی به طور کامل نابود شوند، در حالی که سلول‌های سالم مجاور کمترین آسیب را می‌بینند.[2][3]

با پیشرفت برنامه‌های توسعه بالینی توسط شرکت‌های داروسازی، تقاضای جهانی برای اکتینیم-۲۲۵ به شدت افزایش یافته است. با این حال، ظرفیت محدود تولید در سطح جهان به یک مانع بزرگ بر سر راه توسعه و تجاری‌سازی آینده این درمان‌های نوآورانه تبدیل شده است.[1][3]

کمبود فعلی این ایزوتوپ به حدی است که بسیاری از تحقیقات دارویی و کارآزمایی‌های بالینی با کندی مواجه شده‌اند. تاسیسات جدید در فوکوشیما با هدف شکستن این گلوگاه طراحی شده است و می‌تواند زنجیره تامین پایداری را برای شرکت‌های داروسازی در سراسر جهان تضمین کند.[2][3]

فناوری شتاب‌دهنده ابررسانا

پلتفرم اختصاصی شرکت نوواکسل که با نام RiSA شناخته می‌شود، هسته اصلی این تاسیسات جدید را تشکیل می‌دهد. این سیستم یک شتاب‌دهنده الکترونی ابررسانای فشرده است که برای تولید کارآمد و مقیاس‌پذیر ایزوتوپ‌های پزشکی مهندسی شده است.[1][2]

تولید اکتینیم-۲۲۵ به روش‌های سنتی بسیار دشوار و پرهزینه است، اما فناوری RiSA با استفاده از واکنش‌های فوتوهسته‌ای، این فرآیند را بهینه‌سازی می‌کند. این نوآوری به ژاپن اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به راکتورهای هسته‌ای بزرگ، حجم قابل توجهی از این ایزوتوپ حیاتی را با خلوص بالا تولید کند.[3]

شرکت نوواکسل پیش از این اولین تاسیسات خود را در شهر هیروشیما راه‌اندازی کرده بود. اکنون با تکیه بر تجربیات به دست آمده، مرکز فوکوشیما در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر و با هدف تامین نیازهای تجاری بازارهای بین‌المللی رادیوداروها ساخته خواهد شد.[1][2]

ساتورو یاماشیتا، مدیرعامل نوواکسل، با اشاره به اهمیت این پروژه می‌گوید: «ماموریت ما تسریع آینده‌ای است که در آن سرطان به طور معمول درمان می‌شود.» او معتقد است که تامین پایدار اکتینیم-۲۲۵ پیش‌شرط اصلی برای تحقق این چشم‌انداز پزشکی است.[3]

بازسازی اقتصادی فوکوشیما

انتخاب شهر نامیه برای احداث این مرکز تصادفی نیست. این پروژه تحت چارچوب «برنامه ترویج نوآوری ساحلی فوکوشیما» مورد حمایت قرار گرفته است. هدف این برنامه، بازگرداندن استقلال اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در مناطقی است که پس از سال ۲۰۱۱ تخلیه شده بودند.[2][3]

سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته پزشکی، راهبردی هوشمندانه از سوی دولت ژاپن برای تغییر چهره فوکوشیما است. تبدیل یک منطقه آسیب‌دیده از تشعشعات هسته‌ای به قطب تولید رادیوداروهای نجات‌بخش، پیامی قدرتمند از تاب‌آوری و نوآوری را به جهان مخابره می‌کند.[1][2]

یارانه‌های اعطا شده توسط وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن، ریسک سرمایه‌گذاری اولیه را برای شرکت‌های فناوری عمیق کاهش می‌دهد. این حمایت‌های دولتی برای پروژه‌هایی که نیازمند زیرساخت‌های پیچیده و گران‌قیمت هستند، حیاتی به شمار می‌رود.[1][3]

انتظار می‌رود احداث و بهره‌برداری از این مرکز، متخصصان، مهندسان و پژوهشگران متعددی را به شهر نامیه جذب کند. این جریان ورود نیروی کار متخصص می‌تواند به احیای بافت جمعیتی و رونق کسب‌وکارهای محلی در این منطقه کمک شایانی نماید.[2][3]

چشم‌انداز بازار جهانی رادیوداروها

بازار جهانی رادیوداروها در حال تجربه یک رشد بی‌سابقه است. با اثبات اثربخشی درمان‌های هدفمند آلفا در کارآزمایی‌های بالینی، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ داروسازی در این حوزه به شدت افزایش یافته است و رقابت برای تضمین زنجیره تامین مواد اولیه بالا گرفته است.[1][2]

ژاپن با حمایت از پروژه‌هایی نظیر تاسیسات نوواکسل، در تلاش است تا جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر کلیدی در زنجیره تامین جهانی پزشکی هسته‌ای تثبیت کند. این کشور قصد دارد از وابستگی به واردات ایزوتوپ‌های پزشکی کاسته و به یک صادرکننده عمده تبدیل شود.[2][3]

علاوه بر ژاپن، شرکت نوواکسل اخیراً فعالیت‌های خود را در ایالات متحده نیز گسترش داده است تا بتواند شبکه توزیع جهانی خود را تقویت کند. هماهنگی میان مراکز تولید در ژاپن و شبکه‌های توزیع بین‌المللی، کلید موفقیت در بازار رقابتی رادیوداروها خواهد بود.[3]

در نهایت، موفقیت این پروژه می‌تواند مسیر را برای توسعه سایر ایزوتوپ‌های درمانی کمیاب نیز هموار کند. تاسیسات نامیه با زیرساخت‌های پیشرفته خود، پتانسیل آن را دارد که در آینده به یک پلتفرم چندمنظوره برای تولید طیف وسیعی از مواد رادیواکتیو پزشکی تبدیل شود.[1][3]