نسرین ستوده برنده جایزه حقوق بشر «واتسلاو هاول» شورای اروپا شد

برای دستگاه قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی، او یک مجرم امنیتی است که با اقداماتش علیه امنیت ملی اقدام کرده و مستحق سال‌ها حبس و محرومیت اجتماعی است. اما در نگاه نهادهای بین‌المللی و فعالان مدنی، او نماد ایستادگی، شجاعت و دفاع بی‌وقفه از حقوق بشر در برابر یک سیستم سرکوبگر است. این تضاد عمیق در تعریف «عدالت»، روز دوشنبه بار دیگر در استراسبورگ فرانسه به نمایش درآمد؛ جایی که مجمع پارلمانی شورای اروپا، جایزه معتبر حقوق بشر «واتسلاو هاول» سال ۲۰۲۶ را به نسرین ستوده اهدا کرد.[1][4]

مهراوه خندان، دختر نسرین ستوده، به نمایندگی از مادرش در این مراسم حضور یافت و جایزه را دریافت کرد. ستوده که به دلیل ممنوع‌الخروجی و محدودیت‌های قضایی امکان حضور در این مراسم را نداشت، در یک پیام ویدیویی از برگزارکنندگان تشکر کرد. او در این پیام با تاکید بر اینکه «مبارزه خشونت‌پرهیز هنوز جایگزین دیگری ندارد»، ابراز امیدواری کرد که روزی خورشید آزادی بر ایران نیز بتابد.[2][3]

جایزه واتسلاو هاول هر ساله به افراد یا نهادهایی اهدا می‌شود که سهمی استثنایی در دفاع از حقوق بشر در اروپا یا فراتر از آن داشته‌اند. شورای اروپا در بیانیه خود، دلیل انتخاب ستوده را مبارزات طولانی او علیه مجازات اعدام، دفاع از حقوق زنان و مخالفت با حجاب اجباری عنوان کرده است. این نهاد بین‌المللی از مقاومت او به‌رغم بازداشت‌های مکرر و احکام سنگین زندان تقدیر کرد.[1][4]

اعطای این جایزه در شرایطی صورت می‌گیرد که فشارهای داخلی بر فعالان مدنی و زنان در ایران همچنان ادامه دارد. به باور ناظران، تقدیر از چهره‌هایی چون نسرین ستوده، به معنای به رسمیت شناختن رنج‌ها و ایستادگی‌های جامعه مدنی ایران است. این رویداد نشان می‌دهد که تلاش‌های مسالمت‌آمیز برای احقاق حقوق بنیادین، حتی در تاریک‌ترین شرایط، از چشم جامعه جهانی پنهان نمی‌ماند و پژواک آن از دیوارهای زندان‌ها فراتر می‌رود.[3][5]

نسرین ستوده در طول فعالیت حرفه‌ای خود وکالت بسیاری از فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و معترضان به حجاب اجباری را بر عهده داشته است. او به دلیل همین فعالیت‌ها بارها بازداشت و به حبس‌های طولانی‌مدت محکوم شده است. دریافت این جایزه، که به نام اولین رئیس‌جمهور جمهوری چک و یکی از نمادهای مبارزه مسالمت‌آمیز با استبداد نام‌گذاری شده، پیامی روشن از همبستگی بین‌المللی با مدافعان حقوق بشر در ایران به شمار می‌رود.[2][4]

در مراسم اهدای این جایزه در استراسبورگ، حاضران با تشویق‌های ممتد از شجاعت این وکیل ایرانی قدردانی کردند. این رویداد، فراتر از یک تقدیر فردی، به عنوان صدای رسای زنانی تلقی می‌شود که در سال‌های اخیر برای دستیابی به حقوق برابر و آزادی‌های اساسی در ایران تلاش کرده‌اند و هزینه‌های سنگینی پرداخته‌اند.[1][5]

با وجود تمام محدودیت‌ها، پیام ویدیویی ستوده نشان داد که اراده او برای ادامه مسیر تغییر نکرده است. تاکید او بر «مبارزه خشونت‌پرهیز» در شرایطی که منطقه خاورمیانه درگیر تنش‌ها و درگیری‌های فزاینده است، یادآور اهمیت روش‌های مدنی و مسالمت‌آمیز در ایجاد تغییرات پایدار اجتماعی و سیاسی است.[2][3]

جامعه بین‌المللی با اهدای جایزه واتسلاو هاول به نسرین ستوده، بار دیگر نشان داد که مسئله حقوق بشر در ایران همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی نهادهای حقوقی و سیاسی در سطح جهان است. این حمایت‌ها می‌تواند پشتوانه‌ای معنوی برای کسانی باشد که در داخل کشور برای تحقق عدالت و آزادی تلاش می‌کنند.[4][5]