نسخه جدید لنست: هنر و فرهنگ باید به نسخه پزشکان در سراسر جهان اضافه شود

وقتی سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۹ آن گزارش معروفش را منتشر کرد و بیش از ۹۰۰ مطالعه (بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹) درباره فواید هنر برای سلامتی را زیر و رو کرد، جامعه پزشکی بیشتر با نگاهی عاقل اندر سفیه به آن نگریست؛ یک کار آکادمیک جذاب اما حاشیه‌ای. چیزی شبیه به یک ایده شیک برای لابی بیمارستان، نه جایگزینی برای داروخانه. اما مجموعه جهانی جدید «لنست» درباره هنر و سلامت که در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در مرکز هنرهای نمایشی اسکرابال در نیویورک رونمایی شد، یک تفاوت سازش‌ناپذیر دارد: این بار قرار نیست هنر را فقط تحسین کنیم، بلکه قرار است آن را به عنوان یک جزء اساسی از مراقبت‌های بهداشتی جهانی ادغام، تامین مالی و حتی تجویز کنیم.[3][6]

این مجموعه که با همکاری «آزمایشگاه هنر و سلامت جمیل» و سازمان جهانی بهداشت تهیه شده، مشارکت فرهنگی را از حاشیه پزشکی به متن آن می‌کشاند. این ابتکار از چهار بخش مجزا تشکیل شده است؛ از جمله یک یادداشت سیاست‌گذاری از دکتر میشل باچله، کمیسر عالی سابق حقوق بشر سازمان ملل، و یک مقاله تصویری با ۳۲ نمونه از شیوه‌های پیوند هنر و سلامت در سراسر جهان. اما بار فکری و سنگینیِ این پروژه روی دوش دو مقاله کلیدی است که یک چارچوب جهانی و همه‌جانبه را برای بهداشت عمومی ترسیم می‌کنند.[3][6]

مقاله اول با عنوان «هنر به عنوان یک منبع سلامت جهانی: اولویت‌های کلیدی برای تحقیقات آینده»، شواهدی را کنار هم می‌چیند که نشان می‌دهد موسیقی، رقص، هنرهای تجسمی و تئاتر در تمام طول عمر انسان به سلامت جسم و روان او کمک می‌کنند. این مقاله با عبور از خط پایه سال ۲۰۱۹ سازمان جهانی بهداشت، استدلال می‌کند که دهه‌ها مطالعه پراکنده، حالا این حوزه را به یک نقطه عطف رسانده است. نویسندگان با قاطعیت می‌گویند که جامعه پزشکی دیگر نیازی به برنامه‌های آزمایشی ندارد؛ بلکه نیازمند یک ادغام استراتژیک و سیستماتیک است که در آن، مشارکت هنری مستقیما در دل سیاست‌های بهداشتی جا خوش کند.[5][6]

مقاله دوم، «تدوین نقشه‌راه برای پیشبرد عمل، تحقیق و سیاست در هنر و سلامت»، این شواهد را به یک برنامه اقدام عملی تبدیل می‌کند. این مقاله با ارائه توصیه‌های سیاستی مشخص، خواستار دسترسی عادلانه به مشارکت هنری و گنجاندن رسمی آن در استراتژی‌های پیشگیری در سطح جامعه است. این چارچوب پیشنهاد می‌کند که مشارکت هنری باید به عنوان یک رفتار تقویت‌کننده سلامتی شناخته شود؛ چیزی در حد و اندازه فعالیت بدنی، رژیم غذایی و خواب. دسته‌بندی جذابی که شاید بالاخره به یک تمرین گروه کر، همان وزن و اعتبار پزشکیِ دویدن روی تردمیل را بدهد.[1][6]

پروفسور آگوستین ایبانز از موسسه جهانی سلامت مغز در کالج ترینیتی دوبلین و یکی از نویسندگان هر دو مقاله کلیدی، می‌گوید: «این یک لحظه تاریخی برای پزشکی است. برای اولین بار، مشارکت هنری و فرهنگی در یک چارچوب پزشکی جهانی که شامل ارتقای سلامت، پیشگیری، درمان و مراقبت است، گرد هم آمده‌اند. ما داریم از نگاه به هنر به عنوان یک مکمل اختیاری، به سمت به رسمیت شناختن مشارکت فرهنگی به عنوان بخشی از نحوه درک، محافظت و بهبود سلامت انسان حرکت می‌کنیم.»[3][6]

این نقشه‌راه بر ایجاد مسیرهای محلی قوی‌تری تاکید دارد که بیماران را به برنامه‌های هنری در خارج از دیوارهای سرد بیمارستان متصل می‌کند؛ آن هم در کنار مداخلات هنری مبتنی بر شواهد در خود مراقبت‌های بالینی. این یعنی فعالیت‌های فرهنگی ساختاریافته می‌توانند به طور روتین مکمل درمان‌های مرسوم برای بیماری‌های مختلف باشند؛ از زوال عقل گرفته تا بیماری‌های قلبی و عروقی، به شرطی که ریشه در فرهنگ داشته باشند و با شرایط بومی سازگار شوند.[1][6]

ایبانز با تاکید بر ماهیت کل‌نگر این چارچوب جدید خاطرنشان کرد: «سلامتی از تعامل محیط‌های بیولوژیکی، روانی، اجتماعی و فرهنگی نشأت می‌گیرد. هنر و فرهنگ بخشی از این فرآیندها هستند. چالش کنونی ما، ایجاد شواهد، سیاست‌ها و سیستم‌های بهداشتی است که این واقعیت را به رسمیت بشناسند.»[3][6]

مراسم رونمایی که از ساعت ۱:۳۰ تا ۵:۳۰ بعدازظهر در پلاک ۵۶۶ خیابان لاگواردیا و در جریان هفته «هنر شفابخش» مجمع عمومی سازمان ملل (که از ۱۹ تا ۲۶ سپتامبر برگزار شد) برپا بود، نشان از یک جاه‌طلبی سیاسی حساب‌شده دارد. برگزارکنندگان قصد دارند این مجموعه نه تنها توسط پزشکان و دانشگاهیان، بلکه توسط نهادهای دولتی خوانده شود؛ همان نهادهایی که قدرت دارند مشارکت هنری را در بودجه‌های ملی بهداشت بگنجانند.[6]

آزمون فوری برای این چارچوب ۲۰۲۶ این خواهد بود که آیا وزارتخانه‌های بهداشت در بودجه‌های سالانه پیش رو، ردیف‌های بودجه خاصی را برای «تجویز فرهنگی» اختصاص می‌دهند یا خیر. در حالی که محققان اصرار دارند کارهای آکادمیک باید در دنیای واقعی هم به درد بخورند، این نقشه‌راه می‌طلبد که نهادهای بهداشتی و فرهنگی دست از کار کردن در جزیره‌های دورافتاده خود بردارند و سیاست‌گذاران هم حمایت‌های لفظی و شعاری از هنر را با سرمایه‌گذاری‌های واقعی و بین‌بخشی جایگزین کنند.[2][6]