افت قابلیت اطمینان کشتیرانی کانتینری جهان به ۲۹ درصد در پی اختلالات زنجیره‌ای

بحران زنجیره تامین جهانی در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ با افزایش ناگهانی و شدید تقاضای مصرف‌کنندگان که زیرساخت‌های بندری را مسدود کرد، شناخته می‌شد. افت فعلی عملکرد حمل‌ونقل دریایی بازتاب‌دهنده همان پایین‌ترین سطوح دوران همه‌گیری است، اما در یک جنبه حیاتی تفاوت دارد: این وضعیت کاملاً ناشی از اختلالات زنجیره‌ای ژئوپلیتیکی و زیست‌محیطی است و نه شوک تقاضا.

شبکه‌های حمل‌ونقل اقیانوسی زیر بار ترکیبی تغییر مسیر کشتی‌ها در دریای سرخ، رویدادهای شدید جوی در آسیا و اعتصابات کارگری منطقه‌ای در حال گسست هستند و بخش لجستیک را با بدترین عملکرد تحویل به‌موقع در سال‌های اخیر مواجه کرده‌اند.

قابلیت اطمینان زمان‌بندی کشتیرانی کانتینری جهانی برای سومین ماه متوالی در اوت ۲۰۲۶ کاهش یافت و تنها ۲۹ درصد از کشتی‌ها به‌موقع به مقصد رسیدند. بر اساس داده‌های موسسه تحلیل حمل‌ونقل «زِنِتا» (Xeneta)، این رقم نسبت به ۳۳ درصد در ماه ژوئیه، چهار واحد درصد افت داشته است.

این وخامت اوضاع با افزایش شدید میانگین تاخیر کشتی‌ها همراه بود که در سطح جهانی از ۴.۲ روز به ۵.۱ روز رسید. ترکیب افزایش تعداد کشتی‌های تاخیری و طولانی‌تر شدن زمان تاخیرها، چالش‌های مضاعفی را برای فرستندگان کالا در آستانه سه‌ماهه چهارم ایجاد می‌کند.[1][2][3]

مسیر تجاری خاور دور به اروپا در ماه اوت بیشترین آسیب را در میان مسیرهای اصلی متحمل شد. عملکرد تحویل به‌موقع در این مسیر با سقوطی ۱۰ واحد درصدی به تنها ۶ درصد رسید و کشتی‌ها به‌طور میانگین با ۸.۲ روز تاخیر به مقصد رسیدند. موسسه زِنِتا این اختلال را به ترکیبی از مسیرهای طولانی‌تر به دور دماغه امید نیک، تراکم بنادر در شمال اروپا و نیاز به توقف طولانی‌تر در اسکله برای کشتی‌های بزرگ‌تر مرتبط دانسته است.[2][3]

رویدادهای جوی در سراسر آسیا مشکلات ساختاری مسیریابی را تشدید کرد. چهار طوفان متوالی در چین سهم عمده‌ای در تراکم منطقه‌ای داشتند و در هفته پس از طوفان «سودل»، حدود ۱.۱ میلیون واحد معادل بیست فوت (TEU) کانتینر در لنگرگاه‌های بنادر نینگبو، شانگهای و یانتیان متوقف ماندند.[2]

اقدامات کارگری فشار بر شبکه را در قاره آمریکا افزایش داد. یک اعتصاب سه‌روزه راهنمایان کشتی در بنادر آرژانتین باعث شد برخی شرکت‌های حمل‌ونقل محموله‌های خود را از طریق مونته‌ویدئو و ایتاجای تغییر مسیر دهند، که این امر میانگین تاخیرها در ساحل شرقی آمریکای جنوبی را دو برابر کرد و به ۵.۴ روز رساند. قابلیت اطمینان زمان‌بندی در این مسیر منطقه‌ای خاص به ۳۴ درصد کاهش یافت.[1][5]

عملکرد شرکت‌های حمل‌ونقل بازتاب‌دهنده این فشار سیستماتیک بود، به‌طوری که ۱۰ شرکت از ۱۲ شرکت بزرگ کشتیرانی کانتینری جهان از کاهش قابلیت اطمینان خود در ماه اوت خبر دادند. شرکت «مرسک» (Maersk) با ۵۱ درصد تحویل به‌موقع همچنان قوی‌ترین عملکرد را داشت و پس از آن شریکش در ائتلاف جمینای، یعنی «هاپاگ-لوید» (Hapag-Lloyd) با ۴۶ درصد قرار گرفت. هر دو شرکت موفق شدند میانگین تاخیر خود را به ۲.۸ روز محدود کنند. در مقابل، عملکرد شرکت CMA CGM به ۳۳ درصد و شرکت کاسکو (Cosco) به ۲۲ درصد کاهش یافت.[1][3]

سایر شاخص‌های صنعت نیز وضعیت پایه به همان اندازه تیره‌ای را نشان می‌دهند، هرچند به دلیل تفاوت در روش‌های اندازه‌گیری، ارقام مطلق متفاوتی دارند. موسسه «سی-اینتلیجنس» (Sea-Intelligence) گزارش داد که معیار قابلیت اطمینان زمان‌بندی آن در ماه اوت نسبت به ماه قبل ۵.۹ واحد درصد کاهش یافته و به ۴۹.۹ درصد رسیده است. این شرکت تحلیلی اعلام کرد: «در پس‌زمینه تراکم شدید بنادر در آسیا، زمان‌بندی جهانی برای دومین ماه متوالی با افت شدیدی روبه‌رو شده است. این پایین‌ترین سطح از سپتامبر ۲۰۲۲ تاکنون است.»[6]

اپراتورهای پایانه‌ها در حال تطبیق خود با این اصطکاک پایدار هستند. شرکت «دی‌پی ورلد» (DP World) محیط عملیاتی فعلی و کاهش قابلیت اطمینان آن را به عنوان یک «وضعیت عادی جدید» توصیف کرد. برای فرستندگان کالا و خرده‌فروشان، کاهش قابلیت اطمینان زمان‌بندی به معنای افزایش عدم قطعیت در زمان‌های تخمینی رسیدن کالا، برنامه‌ریزی موجودی و تحویل نهایی است.

با در جریان بودن قراردادهای سه‌ماهه چهارم و نزدیک شدن به «هفته طلایی» چین، بخش لجستیک با محیطی با ظرفیت محدود مواجه است که در آن آزمون بزرگ بعدی، ترخیص ۱.۱ میلیون TEU کانتینر انباشته‌شده در لنگرگاه‌های چین خواهد بود.[2][6]