پیروزی بوئینگ در قرارداد ۲۰ میلیارد دلاری نیروی دریایی آمریکا برای ساخت جنگنده نسل ششم F/A-XX

نیروی دریایی ایالات متحده قراردادی به ارزش بیش از ۲۰ میلیارد دلار برای طراحی و ساخت جنگنده تهاجمی ناونشین نسل ششم F/A-XX به بوئینگ واگذار کرد. این اطلاعیه رسمی که در ۲۹ سپتامبر صادر شد، به یک رقابت فشرده پایان داد و موقعیت بوئینگ را به عنوان تنها معمار هواپیماهای رزمی سرنشین‌دار نسل آینده آمریکا تثبیت نمود.[1][4]

این قرارداد عظیم، مرحله توسعه تمام‌عیار برنامه «برتری هوایی نسل آینده» (NGAD) نیروی دریایی را پوشش می‌دهد. طبق اعلام وزارت دفاع، این توافق شامل تأمین چندین فروند هواپیمای آزمایشی برای ارزیابی‌های زمینی، آزمون‌های صلاحیت پرواز و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و تسلیحات در سال‌های پیش رو خواهد بود.[1][4]

بوئینگ در مراحل پایانی این رقابت توانست نورثروپ گرومن را کنار بزند. این موفقیت گامی حیاتی برای بخش دفاعی بوئینگ به‌شمار می‌رود؛ بخشی که زیرساخت‌های تولیدی خود را برای پشتیبانی همزمان از چند برنامه عمده هواپیماهای رزمی به‌طور گسترده‌ای توسعه داده است.[1][2][4]

جنگنده F/A-XX طراحی شده است تا از آغاز دهه ۲۰۳۰ جایگزین ناوگان سالخورده F/A-18E/F سوپر هورنت و هواپیماهای جنگ الکترونیک EA-18G گرولر شود. این پلتفرم در کنار جنگنده‌های نسل پنجم F-35C فعالیت خواهد کرد و ستون فقرات دوربرد بال هوایی ناوهای هواپیمابر آینده را تشکیل خواهد داد.[2][3][4]

اگرچه جزئیات فنی دقیق به دلیل قوانین امنیت ملی محرمانه باقی مانده است، نیروی دریایی پلتفرم F/A-XX را پرنده‌ای چندمنظوره می‌داند که رادارگریزی پیشرفته، برد عملیاتی طولانی‌تر و سامانه‌های جنگ الکترونیک نسل جدید را ترکیب می‌کند. مقامات نیروی دریایی انتظار دارند برد این جنگنده حدود ۲۵ درصد بیشتر از F-35C فعلی باشد.[2][3]

یکی از قابلیت‌های محوری این جنگنده جدید، توانایی ایفای نقش فرماندهی برای سامانه‌های بدون سرنشین است. F/A-XX از ابتدا به گونه‌ای طراحی شده که بتواند چندین پهپاد رزمی مشارکتی (CCA) را هدایت کند و پرنده‌های خودران را به‌طور یکپارچه در آرایش تاکتیکی ناوگروه ضربت ادغام سازد.[3][4]

هونگ کائو، سرپرست نیروی دریایی آمریکا، این جنگنده را «جهشی نسلی در برتری هوایی» توصیف کرد که قابلیت‌های بی‌نظیری ارائه خواهد داد. وی تأکید کرد این پرنده تضمین می‌کند هوانوردان نیروی دریایی بتوانند در محیط‌های به‌شدت متخاصم بجنگند، پیروز شوند و به سلامت بازگردند.[1][4]

مایکل پی. دافی، معاون خرید و پشتیبانی وزارت دفاع، در بیانیه رسمی بر این دیدگاه صحه گذاشت و اظهار داشت: «F/A-XX بر حریم هوایی متخاصم مسلط خواهد شد، برد عملیاتی را گسترش خواهد داد و مزیت رزمی قاطعی برای نیروهای رزمی فراهم خواهد آورد.»[1][3]

تمرکز در پایگاه صنعتی دفاعی

پیروزی بوئینگ پیامدهای عمیقی برای کل ساختار پایگاه صنعتی دفاعی آمریکا به همراه دارد. این شرکت در سال ۲۰۲۵ نیز در رقابت موازی نیروی هوایی ایالات متحده برای ساخت جنگنده نسل ششم آن نیرو، که اکنون F-47 نام گرفته، پیروز شده بود.[1][4]

با در اختیار گرفتن قراردادهای نیروی دریایی و نیروی هوایی، بوئینگ عملاً انحصار تولید نسل آینده جنگنده‌های سرنشین‌دار آمریکا را در دست گرفته است. این تمرکز، پنتاگون را برای تضمین چند دهه برتری هوایی آینده خود، به‌شدت به یک پیمانکار اصلی وابسته می‌کند.[1]

استیو پارکر، مدیرعامل بخش دفاع، فضا و امنیت بوئینگ، اعلام کرد این شرکت از ابتدا برای تحویل همزمان دو جنگنده پیشرفته برنامه‌ریزی کرده بود. پارکر در پی اعلام این خبر گفت: «ما آماده و توانمندیم که به‌طور همزمان چند برنامه کلان جنگنده‌های آینده را پیش ببریم.»[4]

عملیات تولید در تأسیسات بوئینگ در سنت لوئیس واقع در میسوری متمرکز خواهد بود. این شرکت در حال احداث یک سایت تولیدی امنیتی در این منطقه است که به عنوان قطب سامانه‌های کاملاً دیجیتال و پیشرفته طراحی و ساخت هوافضای بوئینگ عمل خواهد کرد.[4]

تسریع در بازسازی بال هوایی ناوها

نیروی دریایی با تشدید تهدیدها در منطقه هند-آرام، با فشارهای فزاینده‌ای برای به‌کارگیری سریع F/A-XX روبه‌رو بوده است. طراحان نظامی بارها هشدار داده‌اند که بدنه‌های پروازی نسل قبل فاقد سطح بقاپذیری لازم برای نفوذ به شبکه‌های پدافند هوایی مدرن در دهه آینده هستند.[3]

دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی، پیش‌تر هشدار داده بود که توانایی نیروی دریایی برای مانور بدون چالش با جنگنده‌های کنونی رو به پایان است. کادل اوایل سال جاری اعلام کرد: «اگر ساخت این پرنده را فوراً آغاز نکنیم، تا مدت‌ها به آن دسترسی نخواهیم داشت.»[3]

بودجه برنامه F/A-XX در طول سال گذشته به دلیل بازنگری‌های نیروی دریایی در راهبرد خرید خود دچار نوسان شده بود. مباحثات درونی پنتاگون بر این محور بود که آیا نیروی دریایی به یک بدنه پروازی اختصاصی نیاز دارد یا می‌تواند از توسعه پروژه F-47 نیروی هوایی بهره‌برداری کند.[4]

اعطای این قرارداد ۲۰ میلیارد دلاری پاسخی قطعی به این تردیدها بود و بر تصمیم نیروی دریایی برای ساخت سازه‌ای اختصاصی مهر تأیید زد؛ چراکه این نیرو نیازمند هواپیمایی متناسب با فشارهای سنگین پرتاب با منجنیق و فرود با کابل‌های بازدارنده بر عرشه ناوهای هواپیمابر اتمی است.[4]

با ورود این برنامه به فاز فشرده توسعه تمام‌عیار، زمان‌بندی نخستین پرواز آزمایشی کماکان محرمانه مانده است. با این حال، نیروی دریایی به‌صراحت اعلام کرده تسریع در تحویل این پلتفرم اولویتی قطعی و غیرقابل‌مذاکره برای حفظ توانمندی نبرد هوایی در بلندمدت است.[3]

خروج تدریجی سوپر هورنت از خدمت

ورود F/A-XX به ناوگان موجب تحولی لجستیکی در ناوگروه‌های ضربت نیروی دریایی خواهد شد. سوپر هورنت F/A-18E/F برای بیش از دو دهه تکیه‌گاه اصلی هوانوردی دریایی بوده، اما ساعات پروازی این جنگنده‌ها به‌سرعت در حال اتمام است.[3]

خروج تدریجی سوپر هورنت از چرخه خدمت نیازمند مدیریتی دقیق است تا از هرگونه خلأ عملیاتی در توان ضربتی ناوهای هواپیمابر جلوگیری شود. نیروی دریایی باید سرعت تأمین جنگنده‌های جدید F/A-XX را با نیازهای پشتیبانی و نگهداری ناوگان قدیمی خود هماهنگ سازد.[3]

در همین حال، پروژه F-47 بوئینگ برای نیروی هوایی وارد فاز توسعه مهندسی و تولید شده است. مقامات نیروی هوایی در ماه ژوئیه اعلام کردند پروازهای آزمایشی F-47 ممکن است از سال ۲۰۲۸ آغاز شود؛ معیاری سریع که چالشی پیش روی برنامه موازی نیروی دریایی قرار می‌دهد.[1]

گرچه این قرارداد ۲۰ میلیارد دلاری سرمایه‌گذاری اولیه هنگفتی به‌شمار می‌رود، هزینه کل چرخه عمر برنامه F/A-XX احتمالاً به صدها میلیارد دلار خواهد رسید. اکنون بوئینگ باید ثابت کند که می‌تواند طراحی جاه‌طلبانه این جنگنده نسل ششم را طبق جدول زمانی و در چارچوب بودجه تعیین‌شده به مرحله تولید برساند.[1]