هشدار اطلاعاتی آمریکا درباره زیرساخت‌های مخابراتی چین، فروش ۲۴.۳ میلیارد دلاری اف-۳۵ به عربستان را پیچیده کرد؛ ترکیه جایگزین پیشنهاد می‌دهد

دولت بایدن تاکید داشته است که فروش ۲۴.۳ میلیارد دلاری ۴۸ فروند جنگنده پنهان‌کار اف-۳۵ به عربستان سعودی، به عنوان یکی از ارکان اصلی همکاری‌های امنیتی منطقه‌ای پیش خواهد رفت. با این حال، ارزیابی جدیدی که توسط آژانس اطلاعات دفاعی (DIA) منتشر شده، این اطمینان‌خاطر را مستقیما نقض می‌کند و هشدار می‌دهد که ادغام عمیق زیرساخت‌های مخابراتی چین در شبکه‌های ریاض، خطر غیرقابل‌قبولی در زمینه افشای داده‌های حساس جنگ الکترونیک و حسگرهای این هواپیما به پکن ایجاد می‌کند.[2][4][6]

این هشدار اطلاعاتی بلافاصله اجماع سیاسی در واشنگتن را دچار شکاف کرده است. راجا کریشنامورتی، عضو ارشد کمیته منتخب مجلس نمایندگان در امور رقابت راهبردی میان ایالات متحده و حزب کمونیست چین، در تاریخ ۱۷ سپتامبر مخالفت رسمی خود را با این انتقال اعلام کرد. دفتر کریشنامورتی به نگرانی‌های مشخص آژانس اطلاعات دفاعی در خصوص نشت داده‌ها اشاره کرد، هرچند در بیانیه مطبوعاتی و گزارش‌های پس از آن، نقل‌قول مستقیمی از این نماینده یا متن ارزیابی طبقه‌بندی‌شده ارائه نشد.[5]

آسیب‌پذیری اصلی در «سیستم اطلاعات لجستیک خودکار» (ALIS) جنگنده اف-۳۵ و جانشین آن، یعنی «شبکه یکپارچه داده‌های عملیاتی» (ODIN) نهفته است. این سیستم‌ها برای مدیریت تعمیر و نگهداری، برنامه‌ریزی ماموریت و کتابخانه‌های تهدید، به انتقال مداوم داده‌ها با پهنای باند بالا نیاز دارند. مقامات اطلاعاتی ایالات متحده نگرانند که هدایت این داده‌های تله‌متری طبقه‌بندی‌شده از طریق شبکه‌های سعودی که با قطعات شرکت‌های هوآوی و زد‌تی‌ئی (ZTE) ساخته شده‌اند، به سرویس‌های اطلاعاتی چین اجازه دهد تا سطح مقطع راداری و انتشارات الکترونیکی اف-۳۵ را نقشه‌برداری کنند.[3][4]

در شرایطی که فروش تسلیحات آمریکایی با موانع احتمالی در کنگره مواجه است، رقبای منطقه‌ای برای پر کردن این خلاء وارد عمل شده‌اند. در تاریخ ۲۵ سپتامبر، مقامات دفاعی ترکیه به طور رسمی جنگنده نسل پنجم بومی خود به نام «کان» (KAAN) را به عنوان جایگزین مستقیم اف-۳۵ به ریاض پیشنهاد دادند. ترکیه که خود در سال ۲۰۱۹ پس از خرید سیستم‌های پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسی از برنامه اف-۳۵ اخراج شده بود، جنگنده کان را به عنوان پلتفرمی عاری از محدودیت‌های کاربری و الزامات امنیت داده واشنگتن معرفی کرده است.[1]

پیشنهاد ترکیه بر پایه روابط موجود در صنایع دفاعی میان آنکارا و ریاض استوار است. جنگنده کان که نخستین پرواز خود را در اوایل سال ۲۰۲۴ انجام داد، به گونه‌ای طراحی شده است که با ویژگی‌های پنهان‌کاری و قابلیت‌های هم‌جوشی حسگرهای اف-۳۵ برابری کند، اگرچه در حال حاضر به موتورهای اف۱۱۰ ساخت آمریکا متکی است. ترکیه با پیشنهاد کان، قصد دارد هزینه‌های هنگفت توسعه برنامه جنگنده بومی خود را جبران کرده و در عین حال، خود را به عنوان تامین‌کننده اصلی تسلیحات برای کشورهای حاشیه خلیج فارس تثبیت کند.[1]

دوراهی راهبردی پنتاگون فراتر از یک معامله تسلیحاتی واحد است. مخالفت با فروش اف-۳۵، برتری تکنولوژیک فوری این هواپیما را حفظ می‌کند، اما می‌تواند چرخش عربستان سعودی به سمت تامین‌کنندگان دفاعی غیرآمریکایی را تسریع کرده و دهه‌ها قابلیت همکاری متقابل میان نیروی هوایی سلطنتی سعودی و فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) را تضعیف کند. در مقابل، تایید این فروش بدون الزام ریاض به جایگزینی زیرساخت‌های مخابراتی چینی خود، این رویه را پایه‌گذاری می‌کند که فناوری‌های آمریکایی می‌توانند در محیط‌های دیجیتال آسیب‌پذیر نیز عمل کنند.[2][3][6]

دولت اکنون با یک دوره ۳۰ روزه بررسی قانونی توسط کنگره برای این فروش نظامی خارجی مواجه است. قانون‌گذارانی که با کریشنامورتی هم‌سو هستند، در حال تدوین قطعنامه‌های مشترک مخالفت بوده و از وزارت امور خارجه می‌خواهند پیش از تحویل هرگونه بدنه اف-۳۵، تعهدات الزام‌آوری از ریاض برای کنار گذاشتن تدریجی شبکه‌های ۵جی (5G) چینی دریافت کند.[4][5]

نتیجه این تقابل، معماری آینده پدافند هوایی خلیج فارس را تعیین خواهد کرد. اگر ایالات متحده بر یک قرنطینه دیجیتال سخت‌گیرانه پافشاری کند که ریاض از اجرای آن سر باز زند، دولت سعودی نشان داده است که تمایل دارد جنگنده کان یا حتی پلتفرم‌های چینی مانند اف‌سی-۳۱ (FC-31) را مورد ارزیابی قرار دهد؛ موضوعی که توازن قدرت هوافضا در خاورمیانه را به طور بنیادین تغییر خواهد داد.[1][2]