راهپیمایی روحانیون کاتولیک تا پای واتیکان؛ فریاد علیه جنگ غزه و تجارت اسلحه

عصر سه‌شنبه، ۲۲ سپتامبر، پهنه خیابان دلّا کونچیلیازیونه—بلوار عریضی که مستقیم به میدان و کلیسای سن پیترو ختم می‌شود—میزبان قاب همیشگی گردشگران نبود؛ در عوض، صفی آرام و سنگین از حدود ۱۵۰ کشیش، راهبه و اسقف کاتولیک خیابان را تسخیر کرد. آن‌ها در ردای مذهبی و با شاخه‌های زیتون در دست، کفنی سپید و بلند را به دوش می‌کشیدند که نام ۳۰۰ کودک فلسطینی و لبنانی بر آن نقش بسته بود؛ کودکانی که سازمان‌دهندگان می‌گویند حتی پس از اعلام آتش‌بس‌ها جان باخته‌اند.[1][2]

این گردهمایی را شبکه بین‌المللی «کشیش‌ها علیه نسل‌کشی» (Curas contra el Genocidio) سامان داد؛ جریانی که از زمان شکل‌گیری‌اش در اوت ۲۰۲۵ با سرعتی غافلگیرکننده بالیده است. آنچه کارش را تنها به‌صورت یک بیانیه اعتراضی برای پایان خشونت‌ها در اراضی فلسطینی آغاز کرده بود، حالا ائتلافی از بیش از ۲۶۰۰ کشیش، ۲۷ اسقف و سه کاردینال را از ۶۷ کشور جهان در خود جا داده است.[3]

سند بنیان‌گذاری این گروه، با حساسیتی حساب‌شده، هرگونه یهودستیزی را رد کرده و از «احترامی عمیق به سنت یهودیت» سخن می‌گوید، اما هم‌زمان خواستار توقف فوری حملات نظامی است. در مرام‌نامه آن‌ها تصریح شده که این تشکل «نه برای دامن‌زدن به نفرت یا تفرقه، بلکه برای بخشیدن صدایی یکپارچه به خیل ابتکارات فردی پدید آمده که پیش‌تر خواستار دادخواهی و عدالت شده بودند».[3]

راهپیمایان در حفاظت پلیس ایتالیا، درست در مرز خاک واتیکان توقف کردند و بدون آنکه وارد قلمرو این دولت-شهر شوند، به دعا ایستادند. در میان چهره‌های شاخص این جمع، اسقف فرانکو موسکونه از مانفردونیای ایتالیا و شماری از کشیشان پنج قاره به چشم می‌خوردند. حضور روحانیون خرقه‌پوش در سایه مقر پاپ، نشان از اصرار فزاینده بدنه کلیسا دارد تا مقامات ارشد واتیکان را از مدار احتیاط دیپلماتیک خارج کرده و به موضع‌گیری تندتری در برابر جنگ غزه و جنوب لبنان وادارند.[1][2]

اما ایستگاه پایانی این کاروان واتیکان نبود. روحانیون پس از فراغت از دعا، نخست راهی سفارتخانه‌های فلسطین و لبنان شدند و سپس حرکت خود را پیش ساختمان مرکزی شرکت ایتالیایی لئوناردو (Leonardo SpA)، یکی از غول‌های صنایع هوافضا و تسلیحات نظامی اروپا، به پایان رساندند.[2][3]

گزینش این مقصد پایانی، نقد تلخ و هوشمندانه‌ای به مناسبات تجارت اسلحه در اروپا بود؛ گامی که زبان الهیاتی صلح را به معادلات شرکت‌های اسلحه‌سازی گره می‌زد. روحانیون با ترسیم مسیری عینی از کانون معنوی جهان کاتولیک تا پیشخوان فروشندگان ادوات جنگی، نشان دادند که دوره اکتفا به موعظه و دعا به سر آمده و نهادهای بین‌المللی باید دست به اقدامات عملی بزنند.[3][4]

به‌کارگیری واژه «نسل‌کشی» از سوی این روحانیون، هم‌راستا با گزارش‌های کارشناسان حقوق بشر و بازرسان سازمان ملل در سال‌های اخیر است، هرچند این عنوان همچنان در مراجع بین‌المللی با مناقشه‌های حقوقی پردامنه روبه‌روست. در سال ۲۰۲۵، بازرسان کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل، اسرائیل را به ارتکاب نسل‌کشی در غزه متهم کردند؛ اتهامی که تل‌آویو آن را «تحریف‌شده و بی‌پایه» خواند و رد کرد.[1][2]

دولت اسرائیل اتهام نسل‌کشی را قاطعانه تکذیب می‌کند و مدعی است عملیات نظامی‌اش با هدف نابودی شبه‌نظامیان حماس و حزب‌الله انجام می‌شود که در لایه‌های زیرساخت شهری پنهان شده‌اند. مقامات تل‌آویو با اشاره به اینکه ارتش تمام تدابیر را برای کاهش تلفات غیرنظامیان در پیش می‌گیرد، یادآوری می‌کنند که این جنگ واکنشی به حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بوده که حدود ۱۲۰۰ کشته برجای گذاشت.[1][2]

واتیکان در طول این بحران همواره کوشیده روی لبه تیغ دیپلماسی گام بردارد. پاپ فرانسیس پیش‌تر خواستار تحقیق حقوقی برای تعیین انطباق رخدادهای غزه با تعریف نسل‌کشی شده بود، و جانشین او، پاپ لئو چهاردهم، اخیراً پیامی کلی با محوریت طلب «صلحی خلع سلاح‌شده و آرامش‌بخش» صادر کرد.[1][2][3]

با تمام این‌ها، برای کشیش‌ها و راهبه‌هایی که کف خیابان‌های رم را پیموده‌اند، بیانیه‌های دیپلماتیک دیگر التیام‌بخش نیست. این شبکه خواستار آغاز تحقیقات مستقل پیرامون وقایع هفتم اکتبر و لشکرکشی‌های پس از آن است و بر ضرورت پاسخگویی بدون تبعیض همه رهبران سیاسی و نظامی پای می‌فشارد.[3]