رکوردشکنی تاریخی در پاریس؛ تابلوی پنهان «مونه» گران‌ترین اثر هنری حراج‌شده در فرانسه شد

۵۰ میلیون یورو، ۴۵ دقیقه رقابت نفس‌گیر و ۶ خریدار مصمم؛ این ارقامی است که شامگاه ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ تاریخ بازار هنر فرانسه را برای همیشه تغییر داد. تابلوی «زنبق» اثر کلود مونه، نقاش نامدار امپرسیونیست، در حراجی ساتبیز پاریس فراتر از تمام پیش‌بینی‌ها ظاهر شد و با ثبت این رقم خیره‌کننده، عنوان گران‌ترین اثر هنری به فروش‌رسیده در یک حراجی فرانسوی را از آن خود کرد.[1]

این بوم عظیم که در سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۵ خلق شده است، پیش از آغاز حراج با برآورد قیمتی بین ۲۲ تا ۳۰ میلیون یورو ارزش‌گذاری شده بود. با این حال، رقابت تلفنی فشرده میان خریداران باعث شد تا قیمت نهایی به ۵۶.۲ میلیون دلار یا همان ۵۰ میلیون یورو با احتساب کارمزدها برسد. در نهایت، یک مجموعه‌دار خصوصی مستقر در آسیا از طریق «جن هوا»، معاون ساتبیز در آسیا، موفق شد این شاهکار را به دست آورد.[1][2]

توماس بومپارد، مدیر مشترک بخش هنر مدرن و معاصر ساتبیز در فرانسه، درباره این اتفاق تاریخی گفت که شش پیشنهاددهنده، ۴۵ دقیقه رقابت، ۵۰ میلیون یورو و یک رکورد جدید برای فرانسه رقم خورد و در آن شب، پاریس به مونه تعلق داشت. این فروش، رکورد پیشین را که در سال ۲۰۱۰ برای مجسمه‌ای از آمادئو مودیلیانی با قیمت ۴۳.۲ میلیون یورو ثبت شده بود، با اقتدار جابه‌جا کرد.[1]

گنجینه‌ای پنهان در قلب پاریس

جذابیت مضاعف تابلوی «زنبق» در تاریخچه رازآلود آن نهفته است. این اثر با ابعاد ۱.۶۰ متر ارتفاع و ۱.۸۰ متر عرض، بزرگ‌ترین نقاشی از مجموعه ۲۰تایی زنبق‌های مونه به شمار می‌رود. این تابلو هرگز در دوران حیات هنرمند یا پس از آن به طور عمومی به نمایش درنیامده بود و تنها از طریق عکس‌های قدیمی برای متخصصان هنر شناخته می‌شد.[1]

این تابلو دهه‌ها در مالکیت «ژان شلومبرژه»، وارث ثروت نفتی شلومبرژه، قرار داشت و در عمارت خصوصی او در پاریس نگهداری می‌شد. شلومبرژه این اثر را در دهه ۱۹۵۰ میلادی و با راهنمایی «کاتیا گرانوف»، گالری‌دار مشهور پاریسی، مستقیماً از پسر مونه خریداری کرده بود. او برخلاف بسیاری از مجموعه‌داران، تمایلی به امانت دادن آثار خود به نمایشگاه‌ها نداشت.[2]

نقش کاتیا گرانوف در این میان بسیار کلیدی بود. او در دورانی که آثار متأخر مونه چندان مورد توجه منتقدان نبودند، به ارزش هنری آن‌ها پی برد و به احیای شهرت این نقاشی‌ها کمک شایانی کرد. رونمایی از این تابلو در پیش‌نمایش حراج ساتبیز، نخستین رویارویی عمومی با این شاهکار پس از گذشت یک قرن از خلق آن بود که توجه گسترده رسانه‌ها را به خود جلب کرد.[2]

اوج پختگی در سال‌های پایانی

تابلوی «زنبق» نمایانگر اوج جسارت هنری مونه در سال‌های پایانی عمر اوست؛ دورانی که او در باغ خود در «ژیورنی» پناه گرفته بود. در این اثر، مرزهای میان اشیاء و بازتاب‌هایشان در هم می‌شکند و رنگ‌ها با ضخامت و بدون ترکیب قبلی روی بوم قرار گرفته‌اند. مقیاس بزرگ تابلو، بیننده را در فضایی غوطه‌ور می‌کند که شباهت زیادی به نقاشی‌های انتزاعی دهه‌های بعد دارد.[2]

فروش این تابلو تنها شگفتی حراج «مجموعه شلومبرژه» نبود. در این رویداد، ۲۷ اثر هنری به حراج گذاشته شد که تمامی آن‌ها به فروش رسیدند و مجموع درآمدی بالغ بر ۷۴.۴ میلیون یورو را برای ساتبیز به همراه داشتند. از دیگر آثار برجسته مونه در این حراج، تابلوی «بید مجنون» بود که با قیمت ۹.۷ میلیون یورو در محدوده برآورد اولیه به فروش رفت.[1]

همچنین، تابلوی «سن در ورنون، درختان» که پیش از این هرگز در حراجی عرضه نشده بود، به قیمت ۴.۲۵ میلیون یورو فروخته شد که بسیار بالاتر از برآورد ۱.۲ تا ۱.۸ میلیون یورویی آن بود. در کنار آثار مونه، هنرمندان دیگری نیز رکوردهای جدیدی ثبت کردند؛ از جمله تابلوی «چیدن آلوها» اثر پیر بونار که با قیمت ۲.۵ میلیون یورو، گران‌ترین اثر این هنرمند در یک حراجی فرانسوی شد.[1][2]

سایه تورم و حواشی حراج

با وجود ثبت رکورد اسمی گران‌ترین اثر هنری حراج‌شده در فرانسه، اگر نرخ تورم تاریخی را در نظر بگیریم، جایگاه نخست همچنان به تابلوی «عروسی پیرت» اثر پابلو پیکاسو تعلق دارد. این تابلو در سال ۱۹۸۹ در حراجی دروئو پاریس به قیمت ۳۱۴.۹ میلیون فرانک فرانسه فروخته شد که معادل ۴۸ میلیون یورو در آن زمان بود و با احتساب تورم، ارزش امروزی آن به بیش از ۱۰۴ میلیون یورو می‌رسد.

یکی از حواشی جالب این حراجی، خروج ناگهانی سه تابلوی نقاشی اثر «پل سزان» تنها چند ساعت پیش از آغاز مراسم بود. این آثار که به عنوان گنجینه‌های ملی فرانسه شناخته می‌شوند، با توافق مالکان فعلی و مقامات شهر «اکس-آن-پرووانس» از حراج خارج شدند تا با حمایت وزارت فرهنگ فرانسه، امکان خریداری آن‌ها برای موزه «گرانه» در زادگاه این هنرمند فراهم شود.

این رکوردشکنی در آستانه صدمین سالگرد درگذشت کلود مونه در دسامبر ۱۹۲۶، بار دیگر جایگاه دست‌نیافتنی او را در تاریخ هنر تثبیت کرد. در حالی که موزه‌های پاریس با برگزاری نمایشگاه‌های متعدد یاد او را گرامی می‌دارند، بازار هنر نشان داد که عطش برای تصاحب شاهکارهای این هنرمند امپرسیونیست، حتی پس از گذشت یک قرن، همچنان سیری‌ناپذیر است.[1]