سپاه پاسداران دومین پهپاد زیردریایی آمریکا را در تنگه هرمز توقیف کرد

تقابل‌های اطلاعاتی در خلیج فارس اکنون از سطح آب به اعماق دریا منتقل شده است؛ جایی که توانمندی‌های جنگ الکترونیک سرنوشت ماموریت‌های پنهان را تعیین می‌کند. در همین راستا، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز یکشنبه، ۵ مهر ۱۴۰۵ (۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶)، اعلام کرد که با استفاده از اشراف اطلاعاتی و سیستم‌های اخلالگر الکترونیک، دومین پهپاد زیردریایی پیشرفته متعلق به ارتش ایالات متحده را در آب‌های استراتژیک تنگه هرمز توقیف کرده است. این شناور بدون‌سرنشین که از نوع «ریموس ۶۰۰» (Remus 600) معرفی شده، به گفته مقامات ایرانی در حال انجام ماموریت‌های جاسوسی در این آبراه حیاتی بوده است.[1][2]

بر اساس بیانیه رسمی منتشر شده، این عملیات از طریق یک اقدام هماهنگ و پیچیده جنگ الکترونیک انجام شده است که نشان‌دهنده لایه‌های دفاعی جدید در برابر نفوذ زیرسطحی است. سپاه پاسداران تاکید کرده است که این زیردریایی هوشمند به صورت کاملاً سالم به غنیمت گرفته شده و اکنون در اختیار متخصصان دفاعی ایران قرار دارد تا داده‌های فنی و اطلاعات طبقه‌بندی‌شده آن استخراج و بازیابی شود.[1][3]

این دومین بار در ماه جاری میلادی است که ایران از توقیف تجهیزات زیرسطحی آمریکا خبر می‌دهد. پیش از این و در تاریخ ۱۷ شهریور (۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، سپاه پاسداران اعلام کرده بود که یک پهپاد زیردریایی دیگر از نوع «دایو-ال‌دی» (Dive-LD) ساخت شرکت آندوریل را در ورودی تنگه هرمز به دام انداخته است. در آن زمان، فرماندهی مرکزی آمریکا مدعی شد که شناور مذکور از روز قبل دچار نقص فنی شده بود، اما تصاویر منتشر شده از سوی رسانه‌های ایرانی نشان‌دهنده به غنیمت گرفتن یک سیستم کاملاً سالم بود که ارزش هر واحد آن حدود ۲.۵ میلیون دلار برآورد می‌شود.[1]

توقیف پهپاد «ریموس ۶۰۰» که یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های پایش زیرسطحی، نقشه‌برداری از بستر دریا و شناسایی مین به شمار می‌رود، نشان‌دهنده تغییر فاز درگیری‌هاست. این شناورها معمولاً برای بررسی زیرساخت‌های حیاتی مانند کابل‌ها و خطوط لوله و همچنین جمع‌آوری داده‌های حساس استفاده می‌شوند. دستیابی به چنین فناوری‌هایی می‌تواند به مهندسی معکوس و ارتقای توانمندی‌های بومی ایران در حوزه سیستم‌های بدون‌سرنشین زیرسطحی کمک شایانی کند؛ همان‌طور که پیشتر در مورد پهپادهای هوایی نظیر آرکیو-۱۷۰ اتفاق افتاد.[2]

در بیانیه سپاه پاسداران با اشاره به آیه ۲۱ سوره فتح، بار دیگر بر اعمال محدودیت‌های تردد دریایی در این منطقه تاکید شده است. این نیرو در بیانیه خود تصریح کرده است: «تنگه هرمز مسدود است و ما با تحرکات خطرناک و تردد غیرمجاز از طریق تنگه هرمز با قاطعیت و بدون وقفه مقابله می‌کنیم». این موضع‌گیری در حالی مطرح می‌شود که تنش‌ها در خاورمیانه همچنان در سطح بالایی قرار دارد و مسیرهای تجارت انرژی تحت تاثیر این تقابل‌ها قرار گرفته‌اند.[1][2][3]

رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی این رویداد را به عنوان یک پیروزی تبلیغاتی و اطلاعاتی برای تهران ارزیابی کرده‌اند که برتری تکنولوژیک آمریکا را در منطقه به چالش می‌کشد. در حالی که ایالات متحده تلاش می‌کند با اعمال فشارهای اقتصادی و حضور نظامی، مسیرهای کشتیرانی را باز نگه دارد، تسلط فیزیکی و الکترونیکی ایران بر تنگه هرمز، معادلات امنیتی خلیج فارس را پیچیده‌تر کرده است.[2][3]

ناظران نظامی معتقدند که تمرکز بر جنگ‌افزارهای هیبریدی و سیستم‌های خودمختار، آینده نبردهای دریایی را شکل خواهد داد. با توجه به اینکه عمق متوسط خلیج فارس حدود ۵۰ متر است، استفاده از زیردریایی‌های کوچک و هوشمند که قابلیت پنهان شدن از دید سونارها را دارند، به یک مزیت استراتژیک تبدیل شده است. اکنون باید دید واکنش رسمی پنتاگون به از دست رفتن دومین سیستم پیشرفته زیرسطحی خود در کمتر از یک ماه چه خواهد بود و این مسئله چگونه بر آرایش نیروهای آمریکایی در منطقه تاثیر خواهد گذاشت.

در نهایت، این زنجیره از حوادث نشان می‌دهد که معماری امنیت دریایی در خلیج فارس در حال گذار از تقابل شناورهای سطحی به نبرد الگوریتم‌ها و سنسورها در اعماق آب است. هر سیستم خودمختاری که به دست نیروی رقیب می‌افتد، نه تنها یک ابزار اطلاعاتی از دست رفته است، بلکه به یک کلاس درس مهندسی برای طرف مقابل تبدیل می‌شود که می‌تواند توازن قوا را در بلندمدت تغییر دهد.