صدور حکم اعدام برای سه تن دیگر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در دادگاه انقلاب تهران
دادگاه انقلاب تهران سه تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به نامهای حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری را در یک پرونده مشترک به اعدام محکوم کرد. این احکام در شرایطی صادر شده است که نهادهای حقوق بشری نسبت به روند دادرسی و افزایش صدور احکام اعدام برای معترضان هشدار میدهند.
به قلم آریا کاویانی
این خبر را به اشتراک بگذارید
شعبه رسیدگیکننده در دادگاه انقلاب تهران، سه تن از معترضان بازداشتشده در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ را به اعدام محکوم کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری در یک پرونده مشترک محاکمه و با این حکم سنگین روبهرو شدهاند.[1][2]
این احکام در شرایطی صادر شده است که روند رسیدگی به پروندههای امنیتی در دادگاههای انقلاب همواره با انتقادهای گستردهای همراه بوده است. منابع حقوق بشری تاکید دارند که متهمان در این پروندهها غالباً از حق دسترسی به وکیل انتخابی در مرحله تحقیقات مقدماتی محروم هستند.[2]
صدور حکم اعدام برای این سه جوان، موج جدیدی از نگرانیها را در میان فعالان مدنی و خانوادههای زندانیان سیاسی ایجاد کرده است. اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ که در شهرهای مختلف ایران شکل گرفت، با بازداشت گسترده شهروندان و برخوردهای قضایی و امنیتی شدیدی همراه بود.[1]
روند دادرسی و اتهامات
جزئیات دقیق اتهامات انتسابی به حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری هنوز به صورت رسمی از سوی قوه قضاییه منتشر نشده است. با این حال، رویه معمول در دادگاههای انقلاب نشان میدهد که اتهاماتی نظیر «محاربه»، «افساد فیالارض» یا «بغی» مبنای صدور چنین احکامی قرار میگیرد.[1][2]
گزارشهای نهادهای ناظر بر وضعیت حقوق بشر حاکی از آن است که این سه نفر ماهها در بازداشت موقت و تحت بازجوییهای فشرده قرار داشتهاند. فعالان حقوق بشر بارها نسبت به اخذ اعترافات اجباری تحت فشارهای روانی و جسمی در دوران بازداشت انفرادی هشدار دادهاند.[2]
دادگاههای انقلاب در ایران که پس از سال ۱۳۵۷ تاسیس شدند، صلاحیت رسیدگی به جرایم امنیتی و سیاسی را دارند. حقوقدانان مستقل معتقدند که ساختار این دادگاهها و نحوه انشای آرای آنها، با استانداردهای دادرسی عادلانه و اصول مصرح در میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی همخوانی ندارد.[1]
خانوادههای متهمان در پروندههای مشابه معمولاً تحت فشارهای امنیتی قرار میگیرند تا از اطلاعرسانی درباره وضعیت عزیزان خود خودداری کنند. این سکوت اجباری باعث میشود تا روند دادرسی در فضایی غیرشفاف و به دور از نظارت افکار عمومی و رسانههای مستقل طی شود.[2]
واکنش نهادهای حقوق بشری
سازمانهای مدافع حقوق بشر صدور احکام اعدام برای معترضان را ابزاری برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه ارزیابی میکنند. به گفته این نهادها، استفاده از مجازات مرگ علیه کسانی که در تجمعات اعتراضی شرکت داشتهاند، نقض آشکار حق حیات و آزادی بیان است.[2]
در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از تایید احکام اعدام سایر بازداشتشدگان اعتراضات در دیوان عالی کشور منتشر شده است. این روند نشاندهنده اراده دستگاه قضایی برای اجرای سریع احکام و برخورد قاطع با هرگونه مخالفت سیاسی و مدنی در سطح خیابانها است.[1]
فعالان مدنی خواستار لغو فوری این احکام و برگزاری دادگاههای علنی با حضور هیئت منصفه و وکلای مستقل هستند. آنها تاکید دارند که شفافیت در دادرسی، حداقل حقی است که باید برای متهمانی که با مجازاتهای غیرقابل بازگشت روبهرو هستند، تضمین شود.[2]
از سوی دیگر، مقامات قضایی جمهوری اسلامی همواره اتهامات مربوط به نقض حقوق متهمان را رد کرده و مدعیاند که احکام صادره بر اساس مستندات قانونی و شرعی است. آنها معترضان بازداشتشده را به برهم زدن امنیت ملی و تخریب اموال عمومی متهم میکنند.[1]
پیامدهای اجتماعی و سیاسی
صدور و اجرای احکام اعدام برای معترضان، شکاف میان حاکمیت و بخشهای معترض جامعه را عمیقتر میکند. ناظران سیاسی بر این باورند که رویکردهای قهری نه تنها به حل بحرانهای ریشهای کمک نمیکند، بلکه زمینهساز انباشت خشم و نارضایتیهای بیشتر در آینده خواهد شد.[1][2]
تجربه اعتراضات سالهای گذشته نشان داده است که احکام سنگین قضایی نتوانستهاند مانع از بروز موجهای بعدی اعتراضات شوند. جامعهشناسان هشدار میدهند که نادیده گرفتن مطالبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی شهروندان، چرخه خشونت و تقابل را در کشور بازتولید میکند.[2]
در سطح بینالمللی نیز، افزایش صدور احکام اعدام در ایران با واکنشهای تند نهادهای جهانی و کشورهای غربی مواجه شده است. گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، بارها خواستار توقف اجرای مجازات اعدام، بهویژه برای جرایم مرتبط با اعتراضات مسالمتآمیز شده است.[1]
با این وجود، جمهوری اسلامی قطعنامههای حقوق بشری سازمان ملل را دارای انگیزههای سیاسی دانسته و از پذیرش توصیههای بینالمللی برای اصلاح رویههای قضایی خود امتناع میورزد. این تقابل، انزوای دیپلماتیک تهران را در مجامع حقوق بشری تشدید کرده است.[2]
وضعیت سایر بازداشتشدگان
علاوه بر حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری، دهها تن دیگر از معترضان دیماه ۱۴۰۴ همچنان در وضعیت بلاتکلیفی در زندانهای مختلف کشور به سر میبرند. بسیاری از آنها با اتهامات سنگین امنیتی مواجهاند و در انتظار برگزاری دادگاه هستند.[1][2]
گزارشها حاکی از آن است که تراکم جمعیت در زندانها و شرایط نامناسب بهداشتی و درمانی، سلامت جسمی و روانی بازداشتشدگان را به خطر انداخته است. خانوادههای زندانیان بارها نسبت به عدم دسترسی عزیزانشان به خدمات پزشکی مناسب ابراز نگرانی کردهاند.[2]
در برخی موارد، زندانیان سیاسی در اعتراض به شرایط نگهداری و روند ناعادلانه دادرسی دست به اعتصاب غذا زدهاند. این اقدامات اعتراضی، اگرچه توجه افکار عمومی را جلب میکند، اما با بیاعتنایی مسئولان زندان و مقامات قضایی همراه میشود.[1]
کمپینهای مردمی و کارزارهای مجازی برای لغو احکام اعدام و آزادی زندانیان سیاسی در شبکههای اجتماعی شکل گرفته است. هشتگهای مرتبط با نام این سه جوان محکوم به اعدام، توسط هزاران کاربر بازنشر شده تا صدای دادخواهی آنها به گوش جهانیان برسد.[2]
چشمانداز پیشرو
پرونده حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری اکنون در مرحله تجدیدنظرخواهی یا فرجامخواهی در دیوان عالی کشور قرار دارد. وکلای تسخیری یا انتخابی آنها امیدوارند بتوانند با ارائه لوایح دفاعی، قضات دیوان را به نقض این احکام سنگین مجاب کنند.[1]
با این حال، سابقه تایید سریع احکام اعدام در پروندههای امنیتی مشابه، امیدها را برای تغییر رای در دیوان عالی کمرنگ کرده است. در بسیاری از موارد، دیوان عالی بدون توجه به ایرادات شکلی و ماهوی پرونده، احکام دادگاههای بدوی را عینا تایید میکند.[1][2]
اجرای احکام اعدام در ایران غالباً به صورت ناگهانی و بدون اطلاع قبلی به خانوادهها و وکلای محکومان انجام میشود. این رویه، اضطراب و فشار روانی مضاعفی را بر خانوادههایی که عزیزانشان زیر حکم اعدام قرار دارند، تحمیل میکند.[2]
اجرای احکام اعدام در ایران غالباً به صورت ناگهانی و بدون اطلاع قبلی به خانوادهها و وکلای محکومان انجام میشود.
جامعه مدنی ایران در شرایطی دشوار به تلاشهای خود برای توقف ماشین اعدام ادامه میدهد. فعالان حقوق بشر تاکید دارند که لغو مجازات اعدام نیازمند یک اراده ملی و همبستگی گسترده در تمامی سطوح جامعه است تا بتوان هزینههای صدور چنین احکامی را برای حاکمیت افزایش داد.[1]
در نهایت، سرنوشت این سه جوان معترض به تصمیمات عالیترین مراجع قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی گره خورده است. افکار عمومی در انتظار است تا ببیند آیا دستگاه قضایی رویه سختگیرانه خود را تعدیل خواهد کرد یا همچنان بر اجرای احکام اعدام پافشاری میکند.[2]
- نهادهای حقوق بشری
- معتقدند که دادگاههای انقلاب فاقد استانداردهای دادرسی عادلانه بوده و احکام اعدام برای سرکوب اعتراضات صادر میشوند.
- قوه قضاییه
- تاکید دارد که احکام صادره بر اساس قوانین شرعی و برای حفظ امنیت ملی و مقابله با برهمزنندگان نظم عمومی است.
- خانوادهها و وکلای متهمان
- خواستار شفافیت در روند دادرسی، دسترسی به وکیل انتخابی و لغو احکام سنگین و غیرقابل بازگشت هستند.
منابع
[1]Iran Internationalخانوادهها و وکلای متهمانسه تن دیگر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه به اعدام محکوم شدند
مطالعه در Iran International →
[2]HRANAنهادهای حقوق بشریسه تن دیگر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شدند
مطالعه در HRANA →
بیشتر در حقوق و قضا
مشاهده همه →حقوق بینالملل
قضات فرانسوی پرونده جنایات جنگی حمله اسرائیل به بیروت را گشودند
5 منبع
سیاستگذاری مواد مخدر
چگونه جایگزینی صنعتی و افول کشاورزی، بازار جهانی مواد مخدر را دگرگون کرد؟
2 منبع
دکترین حقوقی
انتقال سوءنیت در حقوق کیفری؛ تسری قصد مجرمانه به قربانی ناخواسته بدون اثبات بیاحتیاطی
8 منبع
حقوق دفاعی
اصل برائت و بار اثبات در نظام دادرسی کیفری چگونه از حقوق متهم محافظت میکنند؟
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار حقوق و قضا با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





