سقوط تاریخی فروش کنسول‌ها در آمریکا؛ ضعیف‌ترین آمار ایکس‌باکس و پلی‌استیشن در ۱۳ سال اخیر

در گزارش جدید موسسه پژوهشی سیرکانا (Circana) که در ماه اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، زنگ خطر برای صنعت بازی‌های ویدیویی به صدا درآمده است. آمارها نشان می‌دهد که فروش سخت‌افزارهای گیمینگ در ایالات متحده در ماه اوت با افت ۱۵ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۵۵۹ هزار دستگاه سقوط کرده است. این رقم، ضعیف‌ترین عملکرد بازار در ۱۳ سال گذشته را به تصویر می‌کشد.[2]

مت پیسکاتلا (Mat Piscatella)، تحلیلگر ارشد سیرکانا، با بررسی این داده‌ها اعلام کرد که میزان فروش فیزیکی کنسول‌های سونی و مایکروسافت افول سنگینی را تجربه می‌کند. از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا پایان ماه اوت، فروش سخت‌افزار ایکس‌باکس در مقایسه با سال گذشته ۳۳ درصد کاهش یافته است. این افت شدید، فروش ایکس‌باکس را به کمترین میزان در تاریخ این پلتفرم رسانده است.[1]

وضعیت برای رقیب ژاپنی نیز چندان مساعد نیست. آمار سخت‌افزار پلی‌استیشن در همین بازه زمانی ۲۵ درصد افت نشان می‌دهد که بدترین آمار ثبت‌شده برای این کنسول از سال ۲۰۱۳ محسوب می‌شود. سال ۲۰۱۳ دورانی بود که گیمرها در انتظار عرضه پلی‌استیشن ۴ بودند، اما اکنون هیچ کنسول نسل جدیدی در افق بازار دیده نمی‌شود که این رکود را توجیه کند.[1][2]

عامل اصلی این سقوط تاریخی، نه کاهش تقاضا برای بازی، بلکه افزایش سرسام‌آور قیمت خود کنسول‌ها است. میانگین هزینه‌ای که خریداران در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ برای تهیه یک دستگاه ایکس‌باکس پرداخته‌اند به ۵۲۹ دلار رسیده که نشان‌دهنده افزایشی ۲۶ درصدی است. خریداران پلی‌استیشن نیز به‌طور میانگین ۵۹۷ دلار هزینه کرده‌اند که حاکی از رشدی ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته است.[1]

پیسکاتلا در واکنش به این ارقام تاکید کرد که هر دو قیمت، بالاترین میانگین‌های ثبت‌شده در تاریخ بازار آمریکا محسوب می‌شوند. او هشدار داد که حساسیت کاربران به قیمت‌ها اکنون به یک معضل واقعی تبدیل شده است. به گفته وی، بازار سخت‌افزار کنسول در آمریکا از اوایل دهه ۱۹۸۰ تاکنون در چنین موقعیت لرزان و متزلزلی قرار نداشته است.[3]

اشاره تحلیلگر سیرکانا به فروپاشی تاریخی صنعت بازی در سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ میلادی برمی‌گردد. در آن دوران، درآمد بازار خانگی آمریکا از ۳.۲ میلیارد دلار ناگهان به ۱۰۰ میلیون دلار سقوط کرد. اگرچه شرایط امروز کاملاً متفاوت است، اما فشار تورمی روی سخت‌افزارها باعث شده تا مصرف‌کنندگان عادی از ارتقای سیستم‌های خود منصرف شوند.

ریشه این گرانی بی‌سابقه به بحران جهانی تامین قطعات و تقاضای عظیم برای هوش مصنوعی بازمی‌گردد. توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در دیتاسنترها، ظرفیت تولید تراشه‌های حافظه را بلعیده و قیمت قطعاتی مانند حافظه رم (DRAM) و حافظه ذخیره‌سازی (NAND) را به شدت افزایش داده است. این هزینه‌های تحمیلی، حاشیه سود تولیدکنندگان کنسول را از بین برده است.[1][3]

در نتیجه این فشارها، سونی، مایکروسافت و نینتندو مجبور به اعمال افزایش قیمت‌های متوالی شده‌اند. سونی مدل پلی‌استیشن ۵ پرو را با برچسب قیمتی ۹۰۰ دلاری روانه بازار کرده و مایکروسافت نیز قیمت ایکس‌باکس سری ایکس یک ترابایتی را به ۸۰۰ دلار رسانده است. حتی نینتندو سوییچ ۲ نیز با جهش قیمتی مواجه شده و اکنون با قیمت پایه ۵۰۰ دلار به فروش می‌رسد.[1]

این روند صعودی قیمت‌ها در ششمین سال از عمر کنسول‌های نسل نهم، یک اتفاق بی‌سابقه است. در چرخه‌های قبلی، قیمت کنسول‌ها با گذشت زمان کاهش می‌یافت تا ورود خریداران جدید را تسهیل کند. اما اکنون، گیمرها باید برای خرید سخت‌افزارهایی که سال‌ها از عمر فناوری آن‌ها می‌گذرد، حدود ۲۰۰ دلار بیشتر از قیمت زمان عرضه اولیه بپردازند.[1][2]

با وجود کاهش شدید تعداد کنسول‌های فروخته‌شده، درآمدهای دلاری برخی شرکت‌ها به دلیل همین گرانی‌ها حفظ شده است. به عنوان مثال، درآمد سخت‌افزاری پلی‌استیشن در ماه اوت با وجود افت ۱۱ درصدی در تعداد فروش، ۱۷ درصد رشد سالانه را ثبت کرد. این نشان می‌دهد که مصرف‌کنندگان تعداد کمتری کنسول می‌خرند، اما برای هر دستگاه پول بسیار بیشتری پرداخت می‌کنند.[2]

در این میان، نینتندو سوییچ ۲ با وجود افت ۱۵ درصدی فروش نسبت به سال گذشته، همچنان پرفروش‌ترین کنسول سال ۲۰۲۶ هم از نظر تعداد و هم از نظر درآمد دلاری باقی مانده است. با این حال، حتی موفقیت نسبی این کنسول جدید نیز نتوانسته روند نزولی کلی بازار سخت‌افزار در ایالات متحده را معکوس کند.[2]

تاثیر این رکود تنها به سخت‌افزار محدود نمی‌شود. مجموع هزینه‌کرد صنعت بازی در آمریکا در ماه اوت با کاهشی ۹ درصدی به ۴.۳ میلیارد دلار رسید. در بخش نرم‌افزار و محتوا نیز شاهد افت ۱۰ درصدی بودیم و درآمد این بخش به ۳.۸ میلیارد دلار کاهش یافت که نشان‌دهنده انقباض کلی در بودجه تفریحی خانوارها است.[2]

اکنون تمام نگاه‌ها به فصل تعطیلات پایان سال و عرضه بازی‌های بزرگ دوخته شده است. تحلیلگران امیدوارند که انتشار بازی‌های مورد انتظاری مانند جی‌تی‌ای ۶ (GTA 6) در ماه نوامبر بتواند بخشی از این افت فروش را جبران کند. با این حال، قیمت‌های نجومی کنسول‌ها ممکن است به مانعی جدی برای خریداران مردد تبدیل شود.[1][3]

یک خریدار ارشد بازی در خرده‌فروشی‌ها هشدار داده است که ترکیب کمبود قطعات و افزایش قیمت‌ها، موجودی کنسول‌ها را محدود کرده است. اگر تقاضا برای بازی‌های بزرگ پایان سال به شدت افزایش یابد، احتمالاً شاهد اتمام موجودی کنسول‌ها در بازار خواهیم بود، وضعیتی که می‌تواند بحران فعلی را پیچیده‌تر کند.[3]

متیو بال (Matthew Ball)، مدیر ارشد استراتژی ایکس‌باکس، پیش‌تر تایید کرده بود که تقاضا برای کنسول‌های آن‌ها فراتر از توان تامین است. او تاکید کرد که محدودیت‌های شدیدی در سرعت تولید وجود دارد و این مسئله به دلیل نبود تقاضا نیست، بلکه زنجیره تامین قطعات توان پاسخگویی به نیاز بازار را ندارد.[3]

در نهایت، بازار بازی‌های ویدیویی در یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته است. اگر تولیدکنندگان نتوانند راهی برای کنترل هزینه‌های سخت‌افزاری پیدا کنند، ممکن است شاهد تغییر مسیر دائمی گیمرها به سمت پلتفرم‌های جایگزین مانند رایانه‌های شخصی یا سرویس‌های ابری باشیم که نیازی به خرید کنسول‌های گران‌قیمت ندارند.[1][2]