سونی قید «فیزینت» کوجیما را زد؛ پای بودجه و انحصار در میان است

برای بخش سرگرمی‌های تعاملی سونی، توجیه این معادلات مالی داشت به سرعت غیرممکن می‌شد: یک بازی اکشن مخفی‌کاری منتشرنشده و به‌شدت مورد انتظار، همین حالا هم از برنامه‌های زمانی داخلی عقب مانده بود، بودجه تخصیص‌یافته‌اش را می‌بلعید و در نهایت هم قرار بود سر از پلتفرم‌های رقیب درآورد. اما از نگاه «کوجیما پروداکشنز» (Kojima Productions)، این پروژه یک بازگشت رویایی به ژانر جاسوسی بود که ذاتاً به یک باند پرواز خلاقانه عظیم و حمایت مالی بی‌چون‌وچرای یک عنوان تراز اول (AAA) نیاز داشت. برخورد این دو واقعیت کاملاً ناسازگار در این هفته، به یک شراکت چند دهه‌ای پایان داد؛ پلی‌استیشن ناگهان بودجه بازی فیزینت (Physint) اثر هیدئو کوجیما را قطع کرد و رقیب دیرینه‌اش، ایکس‌باکس، بلافاصله برای نجات این عنوان از لغو شدن وارد میدان شد.[1][2]

این شکاف زمانی علنی شد که سونی اعلام کرد از این همکاری «کنار کشیده است»، و همین موضوع کوجیما را واداشت تا در شبکه‌های اجتماعی شفاف‌سازی کند که پلی‌استیشن در واقع در اواسط ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) اقدام به لغو پروژه کرده بود. بر اساس گزارش بعدی جیسون شرایر در بلومبرگ، این جدایی ناشی از ترکیب قدرتمندی از اضطراب مالی و تغییر استراتژی‌های شرکتی در بالاترین سطوح سونی بود. منابع آگاه از پروژه فاش کردند که فیزینت پیش از این چندین نقطه عطف تولید را از دست داده بود و با وجود اینکه کوجیما قبلاً گفته بود بازی هنوز پنج تا شش سال تا انتشار فاصله دارد، هزینه‌های آن به شدت از بودجه فراتر رفته بود. طولانی بودن این چرخه توسعه باقی‌مانده به این معنی بود که سونی باید صدها میلیون دلار در پروژه‌ای غرق می‌کرد که هیچ بازگشت سرمایه فوری برایش متصور نبود.[1][2][4][5]

اما به نظر می‌رسد نقطه شکست نهایی، مسئله انحصار پلتفرم بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که مدیران پلی‌استیشن تمایلی به سرمایه‌گذاری چنین مبلغ هنگفتی روی یک شاهکار نداشتند که قرار نبود برای همیشه در انحصار سخت‌افزار سونی بماند. کوجیما پروداکشنز به عنوان یک استودیوی مستقل فعالیت می‌کند و حقوق مالکیت معنوی آثارش را برای خود نگه می‌دارد؛ این یعنی عناوین قبلی آن که با بودجه سونی ساخته شده بودند - یعنی Death Stranding و Death Stranding 2 - تنها انحصاری‌های زمانی بودند که در نهایت به رایانه‌های شخصی و کنسول‌های رقیب راه یافتند. برای شرکتی که به طور فزاینده‌ای بر افزایش فروش سخت‌افزار و درآمد اشتراکی از طریق اکوسیستم بسته خود تمرکز دارد، تامین مالی کتابخانه آینده یک رقیب دیگر یک مصالحه قابل قبول نبود.[3][4][5]

این توافق دیگر با کتابچه راهنمای در حال تکامل سونی همخوانی ندارد. در اوایل سال ۲۰۲۶، پلی‌استیشن استراتژی خود را تغییر داد تا بازی‌های داستانی تک‌نفره و پریمیوم خود را کاملاً در انحصار پلی‌استیشن ۵ نگه دارد و از انتشار همزمان روی رایانه‌های شخصی که در سال‌های گذشته به طور خلاصه آزمایش کرده بود، دست کشید. از آنجا که کوجیما پروداکشنز هرگونه پورت آینده فیزینت برای رایانه‌های شخصی را به طور مستقل منتشر می‌کرد، سونی مطلقاً هیچ درآمدی از آن بخش عظیم بازار بازی به دست نمی‌آورد. چشم‌انداز تامین مالی توسعه یک بازی، فقط برای تماشای اینکه خالق آن پاداش یک انتشار پرسود روی رایانه‌های شخصی را درو کند، برای رهبری پلی‌استیشن یک پل مالی بیش از حد طولانی بود.[2][4]

آنچه این ریسک را تشدید می‌کرد، واقعیت تجاری تلخ خروجی‌های اخیر کوجیما بود. اگرچه Death Stranding و دنباله آن مورد تحسین منتقدان قرار گرفتند و از نظر فرهنگی طنین‌انداز شدند، اما هیچ‌کدام انتظارات درآمدی داخلی پلی‌استیشن را برآورده نکردند. فوربس تخمین می‌زند که این دو عنوان به ترتیب حدود ۵ میلیون و ۲٫۵ میلیون نسخه فروخته‌اند - ارقامی قابل احترام برای انتشارهای سطح متوسط، اما کاملاً ناکافی برای پوشش هزینه‌های سرسام‌آور توسعه و بازاریابی مرتبط با یک تولید معتبر از کوجیما. وقتی تولید یک بازی صدها میلیون دلار هزینه دارد، باید مانند یک پدیده جهانی بفروشد تا به سودآوری برسد، و جذابیت خاص آثار اخیر کوجیما نتوانست از این آستانه عبور کند.[3][5]

این صرفه‌جویی ناگهانی، بازتاب انقباضی بسیار گسترده‌تر و شدیدتر در داخل استودیوهای پلی‌استیشن است. به دنبال عرضه فاجعه‌بار و تعطیلی سریع شوتر لایو سرویس Concord، در کنار لغو پرهزینه بازی به‌شدت مورد انتظار The Last of Us Online از استودیوی ناتی داگ (Naughty Dog)، سونی به طور فعال در حال اعمال نقاط عطف تولید سخت‌گیرانه‌تری در کل سبد محصولات خود است. به نظر می‌رسد دوران مؤلفان چک‌سفیدامضا که عمدتاً نسل پلی‌استیشن ۴ را تعریف کرد و به خالقان اجازه داد بدون نظارت مالی دقیق دست به آزمایش بزنند، به نفع چرخه‌های تولید قابل پیش‌بینی و قابل مدیریت، به طور قطعی در حال پایان است.[1][2]

برای ایکس‌باکس، احتیاط مالی سونی یک فرصت تصاحب فوری و بسیار چشمگیر را فراهم کرد. بخش بازی مایکروسافت با یک مدل کسب‌وکار کاملاً متفاوت عمل می‌کند و تمام عناوین فرست‌پارتی خود را به طور همزمان روی کنسول‌های ایکس‌باکس و رایانه‌های شخصی منتشر می‌کند. انتشار چند پلتفرمی فیزینت کاملاً با این استراتژی همسو است و به مایکروسافت اجازه می‌دهد دقیقاً از همان مخاطبان رایانه‌های شخصی که سونی حاضر به رها کردنشان بود، درآمدزایی کند. با ورود به میدان برای تامین مالی این پروژه، ایکس‌باکس یک پیروزی فرهنگی عظیم و یک عنوان بسیار مورد انتظار را برای اکوسیستم خود تضمین می‌کند، بدون اینکه نگران شروط انحصاری باشد که سونی را فراری داد.[4][5]

آشا شارما، مدیرعامل ایکس‌باکس، این تصاحب را به عنوان یک پیروزی خلاقانه بزرگ برای این پلتفرم توصیف کرد و به بلومبرگ گفت که «شرط‌بندی روی کوجیما-سان یک تصمیم راحت است.» شارما بر تمایل مایکروسافت برای حمایت از مالکیت معنوی جاه‌طلبانه و پیشگامانه تاکید کرد و خاطرنشان ساخت که این شرکت در حال حاضر رابطه کاری قدرتمندی با کوجیما در دیگر عنوان مبتنی بر فضای ابری آینده او، یعنی OD، دارد. برای مایکروسافت، این شراکت کمتر درباره فروش کنسول‌های فردی و بیشتر درباره آوردن محتوای برجسته و معتبر به شبکه‌های اشتراکی و رایانه‌های شخصی گسترده‌تر آن است، جایی که پایگاه طرفداران وفادار کوجیما در آن بسیار فعال هستند.[4]

طنز تلخ صنعت بازی در مورد این لغو، آن‌قدر پررنگ است که نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. فراتر رفتن مداوم از بودجه‌ها و از دست دادن برنامه‌های زمانی داخلی، عامل اصلی جدایی پر هرج‌ومرج و بسیار خبرساز کوجیما از کونامی (Konami) در سال ۲۰۱۵ بود که منجر به تاسیس استودیوی مستقل او شد. یک دهه بعد، دقیقاً همان اصطکاک بر سر انضباط مالی و زمان‌بندی‌های تولید، رابطه او را با ناشری که به بازسازی کارنامه‌اش کمک کرده بود، قطع کرد. این چرخه، تنش مداوم بین طراحی بازی‌های رویاپردازانه و واقعیت‌های مالی خشک توسعه مدرن بازی‌های تراز اول (AAA) را برجسته می‌کند.[2]

فیزینت اکنون زیر پرچم ایکس‌باکس به جلو حرکت می‌کند و تضمین می‌کند که جانشین معنوی فرنچایز افسانه‌ای متال گیر سالید (Metal Gear Solid) در نهایت روشنایی روز را خواهد دید. اما این تغییر ناگهانی ناشر، به عنوان یک شاخص واضح از جایگاه صنعت بازی‌های ویدیویی در اواخر سال ۲۰۲۶ عمل می‌کند: حتی مشهورترین و محترم‌ترین خالقان این رسانه نیز دیگر از کشش گرانشی بودجه‌های توسعه در امان نیستند. با ادامه روند سر به فلک کشیدن هزینه ساخت بازی‌های پرفروش، تحمل برای تاخیرها و چک‌های سفیدامضا رسماً به پایان رسیده است.[1][5]