SteamOS در برابر Windows 11: توازن عملکرد و عمر باتری در سیستم‌عامل‌های کنسول‌های دستی بازی

شما همین الان ۷۰۰ دلار برای یک کامپیوتر دستی بازی رده بالا هزینه کرده‌اید. آن را در یک پرواز طولانی روشن می‌کنید و آماده‌اید تا به سراغ بازی‌های عقب‌افتاده‌تان بروید. آیا می‌توانید چهار ساعت بازی کنید، یا دستگاه جایی بر فراز دنور خاموش می‌شود؟ پاسخ دیگر به اندازه فیزیکی باتری یا سیلیکون داخل شاسی بستگی ندارد. پاسخ کاملاً به سیستم‌عاملی بستگی دارد که زیر پوست دستگاه در حال اجراست.

سال‌ها، بازار کامپیوترهای دستی به شدت بر اساس سخت‌افزار تقسیم شده بود. یا یک Steam Deck می‌خریدید و راحت در باغ محصور لینوکس Valve زندگی می‌کردید، یا یک Asus ROG Ally یا Lenovo Legion Go می‌خریدید و با Windows 11 دست و پنجه نرم می‌کردید. سخت‌افزار، نرم‌افزار را دیکته می‌کرد و مصرف‌کنندگان مجبور بودند مصالحه‌های هر اکوسیستمی را که خریده بودند، بپذیرند.[4]

آن دوران تابستان امسال به پایان رسید. با گسترش SteamOS توسط Valve برای پشتیبانی رسمی از دستگاه‌های شخص ثالث، انحصار سخت‌افزاری شکسته شده است. اکنون، گیمرها روی سیلیکون‌های یکسان با یک انتخاب صرفاً نرم‌افزاری روبرو هستند: Windows 11 مایکروسافت یا SteamOS شرکت Valve.[1][5]

این مصالحه نهایی بین سازگاری مطلق بازی و بهره‌وری شبیه به کنسول است. و بارزترین تفاوت بین این دو سیستم‌عامل نه در حداکثر نرخ فریم، بلکه در مصرف برق خام دستگاه نهفته است.[7]

وقتی یک دستگاه دستی را در یک عنوان AAA سنگین و متکی به پردازنده گرافیکی مانند Cyberpunk 2077 به حداکثر توان خود می‌رسانید، اختلاف باتری محسوس است اما انقلابی نیست. روی یک باتری استاندارد ۵۵.۵ وات‌ساعت، Windows 11 تقریباً ۱ ساعت و ۳۱ دقیقه دوام می‌آورد. SteamOS همان سخت‌افزار دقیق را تا ۱ ساعت و ۵۴ دقیقه می‌کشد – یک افزایش قابل احترام ۲۵ درصدی.[7]

اما اگر یک بازی مستقل کم‌تقاضا مانند Hades را اجرا کنید، این شکاف به یک دره تبدیل می‌شود. Windows 11 فقط کمی کمتر از دو ساعت زمان اجرا را مدیریت می‌کند. SteamOS روی همان باتری، به طرز شگفت‌انگیزی ۴ ساعت و ۱۷ دقیقه کار می‌کند.[7]

این تفاوت عظیم ۱۱۸ درصدی، واقعیت تلخ اجرای Windows 11 روی یک دستگاه دستی را آشکار می‌کند. سیستم‌عامل مایکروسافت یک غول دسکتاپ است که دائماً تله‌متری پس‌زمینه را اجرا می‌کند، فایل‌ها را فهرست‌بندی می‌کند و به‌روزرسانی‌ها را بررسی می‌کند. در یک بازی AAA، پردازنده گرافیکی چنان انرژی زیادی مصرف می‌کند که سربار سیستم‌عامل در حد یک خطای گرد کردن است. اما در یک بازی مستقل، سربار سیستم‌عامل به عامل اصلی تخلیه باتری تبدیل می‌شود.[7]

سپس ویژگی تعلیق و از سرگیری (Suspend-and-Resume) وجود دارد. در یک Nintendo Switch، دکمه پاور را می‌زنید، صفحه سیاه می‌شود و بازی فوراً متوقف می‌شود. دوباره آن را بزنید، و دقیقاً همان جایی هستید که رها کرده بودید. SteamOS این قابلیت را بی‌عیب و نقص تکرار می‌کند و با کامپیوتر دستی مانند یک کنسول اختصاصی رفتار می‌کند.[1]

در مقابل، Windows 11 حالت خواب را به عنوان یک پیشنهاد در نظر می‌گیرد. گیمرهای دستگاه‌های دستی به طور معمول دستگاه‌های خود را از کوله‌پشتی بیرون می‌آورند و متوجه می‌شوند که دستگاه داغ شده و باتری‌اش تمام شده است، زیرا یک فرآیند پس‌زمینه ویندوز سیستم را بیدار کرده تا یک وصله امنیتی جزئی نصب کند یا همگام‌سازی ایمیل را بررسی کند.[7]

پس چرا کسی باید Windows را انتخاب کند؟ پاسخ در پارادوکس لایه ترجمه و دیوار مستحکم نرم‌افزار ضدتقلب در سطح هسته نهفته است.[7]

SteamOS بر پایه لینوکس ساخته شده است. برای اجرای بازی‌های Windows، از یک لایه سازگاری به نام Proton استفاده می‌کند که فراخوانی‌های API دایرکت‌ایکس (DirectX) را در زمان واقعی به Vulkan ترجمه می‌کند. از نظر تاریخی، لایه‌های ترجمه جریمه‌های عملکردی بزرگی را تحمیل می‌کردند.[2]

امروزه، آن سربار تا حد بی‌اهمیتی کاهش یافته است. در برخی موارد، Proton در واقع عملکردی بهتر از ویندوز بومی دارد. از آنجایی که Vulkan یک API بسیار کارآمد و کم‌سربار است، ترجمه فراخوانی‌های قدیمی DirectX 11 به Vulkan می‌تواند در واقع گلوگاه‌های CPU را کاهش دهد.[3]

یک بازی Windows که از طریق Proton روی لینوکس اجرا می‌شود، گاهی اوقات می‌تواند نرخ فریم متوسط بالاتر و یک درصد پایین (one-percent lows) بهتری نسبت به زمانی که به صورت بومی روی Windows اجرا می‌شود، ارائه دهد. علاوه بر این، Valve شیدرها را روی سرورهای خود از پیش کامپایل می‌کند و مستقیماً روی دستگاه شما دانلود می‌کند، که لکنت بدنام کامپایل شیدر (shader-compilation stutter) را که بازی‌های مدرن PC را آزار می‌دهد، از بین می‌برد.[2][3][5]

اما Proton نمی‌تواند همه چیز را ترجمه کند. به طور خاص، نمی‌تواند نرم‌افزار ضدتقلب در سطح هسته را دور بزند. اگر بازی‌های اصلی شما Valorant، Call of Duty، Destiny 2 یا Fortnite هستند، SteamOS یک گزینه کاملاً غیرقابل استفاده است.[3]

این بازی‌های چندنفره رقابتی به دسترسی عمیق سیستمی نیاز دارند که Proton به سادگی نمی‌تواند آن را فراهم کند، مگر اینکه باعث ممنوعیت خودکار حساب کاربری شود. برای بازیکنانی که به بازی‌های تیراندازی سرویس زنده (live-service shooters) اختصاص دارند، Windows 11 تنها گزینه عملی در بازار باقی می‌ماند.[3]

Windows همچنین دسترسی بدون اصطکاک به PC Game Pass، Epic Games Store و ابزارهای سنگین مادینگ (modding) را فراهم می‌کند. اگرچه از نظر فنی می‌توانید برخی از این موارد را به زور روی SteamOS اجرا کنید، اما این کار مستلزم رفتن به حالت دسکتاپ و ور رفتن با خطوط فرمان لینوکس است – دقیقاً همان نوع اصطکاکی که دستگاه‌های دستی قرار است آن را حذف کنند.[7]

در نهایت، انتخاب بین SteamOS و Windows 11، انتخابی بین دو فلسفه اساساً متفاوت از بازی‌های PC است. یکی دستگاه دستی را به عنوان یک کنسول اختصاصی در نظر می‌گیرد؛ دیگری آن را به عنوان یک کامپیوتر بدون مصالحه می‌بیند.[7]