تعویق دومین نشست سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس در ریاض

دومین نشست مشترک سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس که قرار بود در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) در شهر ریاض برگزار شود، به طور رسمی به تعویق افتاد. این تصمیم در پی تشدید حملات موشکی و پهپادی حوثی‌های یمن به فرودگاه‌های عربستان سعودی و نگرانی‌های فزاینده امنیتی اتخاذ شده است.[1][3]

جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر اعلام کرد که این نشست برای تضمین امنیت هیئت‌های شرکت‌کننده در زمان دیگری برگزار خواهد شد. او تاکید کرد که تداوم تهدیدها علیه زیرساخت‌های غیرنظامی عربستان، برگزاری این رویداد دیپلماتیک را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.[2][6]

شورای اروپا نیز با انتشار بیانیه‌ای رسمی، تعویق این نشست را تایید کرد اما به طور مستقیم به دلایل امنیتی اشاره‌ای نکرد. این نهاد اروپایی ضمن تاکید بر اهمیت راهبردی روابط با کشورهای حاشیه خلیج فارس، اعلام کرد که تاریخ جدید برگزاری این نشست در زمان مقتضی مشخص و اعلام خواهد شد.[4][7]

البدیوی در بیانیه خود تصریح کرد: «این تصمیم به دلیل تلاش‌های مداوم شبه‌نظامیان حوثی برای هدف قرار دادن عربستان سعودی و زیرساخت‌های غیرنظامی آن اتخاذ شده است؛ اقداماتی که امنیت و سلامت غیرنظامیان را تهدید می‌کند.» او همچنین به توقف فعالیت‌ها در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد اشاره کرد.[2][5]

ابعاد حملات اخیر به زیرساخت‌های عربستان

از پنجم اکتبر ۲۰۲۶ تاکنون، دست‌کم پنج فرودگاه مهم عربستان سعودی هدف حملات مداوم حوثی‌ها قرار گرفته‌اند. این حملات که با استفاده از موشک‌های بالیستیک و پهپادهای انتحاری انجام شده، تاکنون به کشته شدن ۲۰ نفر و زخمی شدن صدها تن دیگر منجر شده است.[4][5]

فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، که قرار بود دروازه ورود رهبران اروپایی باشد، یکی از اهداف اصلی این حملات بوده است. در مرگبارترین حادثه در این فرودگاه در روزهای اخیر، ۱۳ نفر جان خود را از دست دادند و خسارات قابل‌توجهی به ترمینال شماره چهار وارد شد.[3][5]

به دنبال این حملات، مقامات هوانوردی عربستان سعودی تعطیلی فرودگاه ریاض را تا تاریخ ۱۷ اکتبر تمدید کرده‌اند. این تصمیم روزانه بر برنامه پروازی حدود ۷۰۰ پرواز داخلی و بین‌المللی تاثیر گذاشته و اختلالات گسترده‌ای در شبکه حمل‌ونقل هوایی منطقه ایجاد کرده است.[1][6]

علاوه بر ریاض، فرودگاه‌های بین‌المللی ابها، دمام و ملک عبدالله در جازان نیز هدف پرتابه‌های حوثی‌ها قرار گرفته‌اند. ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی اعلام کرده است که چندین موشک کروز و پهپاد را پیش از اصابت به اهداف، در آسمان شهرهایی نظیر مدینه رهگیری و منهدم کرده است.[5][6]

پیامدهای اقتصادی و اختلال در رویدادها

تعویق نشست سران اروپا و خلیج فارس، تنها پیامد تشدید ناامنی‌ها در پایتخت عربستان نبوده است. این شرایط بر سایر برنامه‌های بین‌المللی و رویدادهای تجاری که قرار بود در چارچوب چشم‌انداز توسعه اقتصادی عربستان در ریاض برگزار شوند نیز سایه افکنده است.[3][6]

مسابقات تنیس «سیکس کینگز اسلم» که بخشی از جشنواره سرگرمی «موسم ریاض» بود، به اواخر دسامبر موکول شده است. همچنین برگزارکنندگان مجمع «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» که برای ۲۶ تا ۲۹ اکتبر برنامه‌ریزی شده بود، در حال بررسی تغییر فرمت آن به حالت ترکیبی حضوری و مجازی هستند.[2][6]

لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان نیز مجبور شد سه مسابقه از هفته نهم رقابت‌های خود را به دلایل لجستیکی و محدودیت‌های پروازی به تعویق بیندازد. سفارتخانه‌های کشورهای غربی از جمله ایالات متحده، کانادا، آلمان و اسپانیا به شهروندان خود هشدار داده‌اند که از نزدیک شدن به فرودگاه ریاض خودداری کنند.[1][5]

این تحولات ضربه‌ای به تلاش‌های ریاض برای به تصویر کشیدن فضایی امن و عادی برای سرمایه‌گذاری خارجی محسوب می‌شود. عربستان سعودی که از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلافی نظامی علیه حوثی‌ها در یمن را بر عهده دارد، اکنون با موج جدیدی از حملات روبرو است که از ماه ژوئیه ۲۰۲۶ شدت بی‌سابقه‌ای یافته است.[3][4]

اهمیت راهبردی نشست لغوشده

نشست ریاض قرار بود با حضور اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، و رهبران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا به همراه سران شش کشور عربی برگزار شود. این رویداد به عنوان گامی مهم برای تعمیق همکاری‌های آغاز شده در نخستین نشست سران در اکتبر ۲۰۲۴ در بروکسل طراحی شده بود.[4][7]

اتحادیه اروپا در حال حاضر دومین شریک تجاری بزرگ کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به شمار می‌رود. دستور کار این نشست شامل مذاکرات کلیدی در حوزه‌های تجارت آزاد، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی، زیرساخت‌های دیجیتال و زنجیره‌های تامین جهانی بود.[1][7]

امنیت انرژی نیز یکی از محورهای اصلی گفتگوهای برنامه‌ریزی شده بود. با توجه به بحران‌های جاری در خاورمیانه و جنگ اوکراین، کشورهای اروپایی به دنبال تضمین جریان پایدار انرژی و توسعه مشارکت‌ها در زمینه انرژی‌های پاک و هیدروژن سبز با تولیدکنندگان خلیج فارس هستند.[2][4]

در بیانیه کمیسیون اروپا آمده است: «مشارکت میان اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس از اهمیت راهبردی زیادی برای هر دو منطقه برخوردار است. اتحادیه اروپا به تعمیق این مشارکت و حفظ شتاب ایجاد شده متعهد باقی می‌ماند.»[3][7]

چشم‌انداز امنیتی و واکنش‌های منطقه‌ای

تشدید حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی در چارچوب گسترده‌تر تنش‌های منطقه‌ای و درگیری‌های جاری در خاورمیانه ارزیابی می‌شود. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، روز یکشنبه اعلام کرد که این گروه در ۲۴ ساعت گذشته چهار عملیات ویژه با استفاده از موشک‌های کروز و بالیستیک انجام داده است.[4][5]

در واکنش به این حملات، ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی دور جدیدی از حملات هوایی را علیه مواضع حوثی‌ها در یمن آغاز کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که جنگنده‌های ائتلاف بیش از ۱۲۰ انبار مهمات و سایت پرتاب موشک را در مناطق کوهستانی یمن هدف قرار داده‌اند.[6]

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، از جمله قطر و امارات متحده عربی، با صدور بیانیه‌هایی حملات به فرودگاه‌های عربستان را به شدت محکوم کرده‌اند. آن‌ها این اقدامات را نقض آشکار حاکمیت ملی عربستان و تهدیدی مستقیم برای ثبات منطقه‌ای و ایمنی هوانوردی غیرنظامی خوانده‌اند.[2][6]

با وجود تعویق نشست سران، دیپلمات‌های اروپایی و عربی تاکید دارند که کانال‌های ارتباطی برای تعیین تاریخ جدید باز است. با این حال، تا زمانی که امنیت حریم هوایی ریاض به طور کامل تضمین نشود، برگزاری رویدادهایی در این سطح با حضور ده‌ها رهبر جهانی در هاله‌ای از ابهام قرار خواهد داشت.[1][4]