کارشناسان سازمان ملل «نیروهای پشتیبانی سریع» سودان را به جنایت علیه بشریت و پاکسازی قومی در الفاشر متهم کردند

هیئتی از کارشناسان سازمان ملل متحد رسماً نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) سودان و شبه‌نظامیان عرب متحد آنها را به ارتکاب جنایت علیه بشریت و پاکسازی قومی در جریان محاصره طولانی‌مدت الفاشر متهم کرده‌اند. این یافته‌ها که در گزارشی جامع در روز یکشنبه منتشر شد، یک کارزار سیستماتیک از کشتارهای هدفمند، خشونت جنسی و آوارگی اجباری علیه جوامع غیرعرب در پایتخت دارفور شمالی را مستند می‌کند. این گزارش نشان‌دهنده تشدید قابل توجهی در چارچوب‌بندی حقوقی و دیپلماتیک جامعه بین‌المللی از درگیری ۱۴ ماهه است و روایت را از یک جنگ داخلی به صحنه جنایات گسترده تغییر می‌دهد. بازرسان برای اثبات ادعاهایی مبنی بر تلاش عمدی RSF برای ریشه‌کن کردن گروه‌های قومی خاص از منطقه، تصاویر ماهواره‌ای، مکالمات رهگیری شده و صدها شهادت بازماندگان را گردآوری کرده‌اند.[1][5]

الفاشر به عنوان آخرین سنگر باقی‌مانده نیروهای مسلح سودان (SAF) در منطقه وسیع دارفور غربی محسوب می‌شود. ماه‌هاست که این شهر پناهگاه تقریباً ۱.۵ میلیون نفر بوده است که بسیاری از آنها پیش از این از پیشروی‌های RSF در ایالت‌های همسایه گریخته بودند. با تنگ‌تر شدن حلقه محاصره توسط این گروه شبه‌نظامی، شهر از یک پناهگاه به یک تله مرگ تبدیل شده است. گزارش سازمان ملل جزئیات می‌دهد که چگونه توپخانه RSF محله‌های پرجمعیت را بی‌رویه گلوله‌باران کرده، در حالی که واحدهای زمینی به طور سیستماتیک اردوگاه‌های آوارگان در حومه شهر را غارت و به آتش کشیده‌اند. تخریب عمدی تأسیسات آبی و مسدود کردن مسیرهای کمک‌های بشردوستانه، شرایط قحطی را ایجاد کرده و صدها هزار غیرنظامی را در آستانه گرسنگی قرار داده است.[2][3]

ابعاد قومی این خشونت شباهت نزدیکی به نسل‌کشی دارفور در اوایل دهه ۲۰۰۰ دارد، یک موازی تاریخی تلخ که بازرسان سازمان ملل صراحتاً به آن اشاره کرده‌اند. بر اساس این گزارش، جنگجویان RSF و شبه‌نظامیان متحد آنها به طور خاص اعضای جوامع زغاوه، ماسالیت و فور را هدف قرار داده‌اند. شهادت‌ها ایست‌های بازرسی را توصیف می‌کنند که در آن از غیرنظامیان در مورد وابستگی‌های قبیله‌ای‌شان سؤال می‌شود و سپس اعدام یا بازداشت می‌شوند. هیئت حقیقت‌یاب تأکید کرد که لفاظی‌های مورد استفاده توسط فرماندهان RSF در میدان نبرد، نشان‌دهنده قصد روشنی برای تغییر دائمی ترکیب جمعیتی دارفور شمالی است. پرسنل پزشکی که در کلینیک‌های زیرزمینی فعالیت می‌کنند، از هجوم سرسام‌آور بیمارانی با زخم‌های گلوله به سر و سینه خبر داده‌اند که نشان‌دهنده کشتارهای به سبک اعدام است تا تیراندازی‌های متقابل.[4][5]

در پاسخ به این اتهامات، نیروهای پشتیبانی سریع با تکذیبی شدید، گزارش سازمان ملل را یک ساختار سیاسی با انگیزه سیاسی توصیف کردند که برای نجات نیروهای مسلح سودان که در حال فروپاشی هستند، طراحی شده است. سخنگویان RSF تأکید می‌کنند که عملیات آنها در الفاشر صرفاً درگیری‌های نظامی با هدف خنثی کردن پادگان‌های SAF و جناح‌های شورشی متحدی است که از تسلیم خودداری کرده‌اند. رهبری این گروه شبه‌نظامی، SAF را متهم می‌کند که از جمعیت غیرنظامی به عنوان سپر انسانی استفاده کرده و عمداً بیمارستان‌ها و اردوگاه‌های آوارگان را نظامی کرده است. علاوه بر این، RSF ادعا می‌کند که «کریدورهای امنی» را برای خروج غیرنظامیان از شهر ایجاد کرده است، ادعایی که ناظران سازمان ملل و روزنامه‌نگاران مستقل بارها آن را رد کرده‌اند و خاطرنشان کرده‌اند کسانی که قصد فرار دارند، به طور معمول مورد کمین قرار می‌گیرند.[6]

فاجعه انسانی که در داخل الفاشر در حال وقوع است، با هدف قرار دادن سیستماتیک زیرساخت‌های بهداشتی تشدید شده است. گزارش سازمان ملل موارد متعددی را مستند می‌کند که در آن توپخانه RSF به بیمارستان اصلی کودکان و بیمارستان زنان و زایمان سعودی اصابت کرده و کارکنان پزشکی را مجبور به تخلیه دستگاه‌های انکوباتور و انجام جراحی بدون بیهوشی کرده است. سازمان جهانی بهداشت و پزشکان بدون مرز هشدار داده‌اند که سیستم مراقبت‌های بهداشتی در دارفور شمالی به طور کامل فروپاشیده است. با کنترل RSF بر تمام مسیرهای اصلی تدارکاتی به شهر، آژانس‌های کمک بین‌المللی هفته‌هاست که قادر به تحویل غذا، دارو یا آب تمیز نبوده‌اند، که منجر به افزایش مرگ و میر قابل پیشگیری در میان کودکان و سالمندان شده است.[2][7]

اتهام رسمی جنایت علیه بشریت، درخواست‌های فوری برای اقدام قاطع بین‌المللی را برانگیخته است. سازمان‌های حقوق بشر و چندین کشور عضو سازمان ملل اکنون شورای امنیت را تحت فشار قرار می‌دهند تا ممنوعیت جامع تسلیحاتی را بر تمام طرف‌های درگیر در سودان اعمال کند، با تمرکز ویژه بر توقف جریان تسلیحات به RSF. انتظار می‌رود یافته‌های این گزارش تحقیقات جاری دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) را نیز تسریع بخشد، که به دلیل ارجاع شورای امنیت در سال ۲۰۰۵، از قبل بر دارفور صلاحیت قضایی دارد. کارشناسان حقوقی پیشنهاد می‌کنند که مستندسازی دقیق ساختارهای فرماندهی و جنایات خاص می‌تواند منجر به موج جدیدی از حکم‌های بازداشت برای فرماندهان عالی‌رتبه RSF شود.[1][7]

با این حال، چشم‌انداز مداخله معنادار در پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای گره خورده است. کارشناسان سازمان ملل به طور ضمنی از بازیگران خارجی که به این درگیری دامن می‌زنند انتقاد کردند و خاطرنشان ساختند که تسلیحات پیشرفته RSF – از جمله پهپادها و سامانه‌های ضدهوایی پیشرفته – تنها می‌توانست از طریق زنجیره‌های تأمین تحت حمایت دولت‌ها به دست آمده باشد. در حالی که این گزارش از نام بردن کشورهای خاص خودداری می‌کند، تحلیلگران منطقه‌ای به طور گسترده امارات متحده عربی را به عنوان حامی اصلی RSF معرفی می‌کنند، اتهامی که ابوظبی همواره آن را رد کرده است. در مقابل، SAF به طور فزاینده‌ای به حمایت نظامی مصر و ایران متکی بوده است. این پویایی نیابتی، تلاش‌های دیپلماتیک را فلج کرده است، زیرا قدرت‌های منطقه‌ای منافع استراتژیک خود را بر فاجعه انسانی رو به افزایش اولویت می‌دهند.[8]

سرنوشت الفاشر پیامدهای عمیقی برای آینده سودان دارد. اگر این شهر سقوط کند، RSF به تسلط کامل نظامی بر کل منطقه دارفور دست خواهد یافت و عملاً کشور را تقسیم کرده و یک سنگر عظیم و غنی از منابع ایجاد می‌کند. تحلیلگران امنیتی هشدار می‌دهند که پیروزی RSF در الفاشر احتمالاً موج نهایی پاکسازی قومی را به دنبال خواهد داشت، زیرا این گروه شبه‌نظامی به دنبال حذف هرگونه مقاومت باقی‌مانده در میان جمعیت‌های غیرعرب است. فروپاشی آخرین پادگان غربی SAF همچنین هزاران جنگجوی RSF را آزاد می‌کند تا به سمت خارطوم، پایتخت، و مناطق کشاورزی در شرق اعزام شوند و به طور بالقوه جنگ داخلی سراسری را برای سال‌ها طولانی‌تر سازند.[3][4]

در حالی که شورای امنیت سازمان ملل آماده می‌شود تا هفته آینده در مورد این یافته‌ها بحث کند، فرصت برای جلوگیری از یک قتل‌عام تمام‌عیار در الفاشر به سرعت در حال از دست رفتن است. میانجی‌های اتحادیه آفریقا آتش‌بس محلی و استقرار نیروی حفاظت از غیرنظامیان را پیشنهاد کرده‌اند، اما نه RSF و نه SAF تمایلی به توقف خصومت‌ها نشان نداده‌اند. برای ۱.۵ میلیون غیرنظامی که در تیررس درگیری گرفتار شده‌اند، تعیین‌های حقوقی جامعه بین‌المللی تسکین فوری کمی به همراه دارد. گزارش سازمان ملل با یک هشدار صریح به پایان می‌رسد: بدون مداخله دیپلماتیک فوری و اجباری و باز شدن کریدورهای بشردوستانه بدون قید و شرط، تلفات در الفاشر به زودی از تاریک‌ترین فصول تاریخ دارفور پیشی خواهد گرفت.[5][7][8]