رفتن به محتوای اصلی
توسعه گردشگریروستای رزجرد· 5 دقیقه مطالعه· در سفر

تجمع اهالی رزجرد قزوین در پی تصویب فاز نخست شهرک گردشگری ۸۰۰ هکتاری قائم

به دنبال تصویب فاز نخست پروژه ۸۰۰ هکتاری شهرک گردشگری قائم در شورای برنامه‌ریزی قزوین، گروهی از اهالی روستای رزجرد در اعتراض به پیامدهای زیست‌محیطی و نادیده گرفته شدن حقوق بومیان تجمع کردند. مقامات استانی هدف از این طرح را توسعه اقتصادی و تأمین مالی پروژه‌های آبرسانی عنوان کرده‌اند.

به قلم آرش علوی

این خبر را به اشتراک بگذارید

گوش‌ دهید

تصویب فاز نخست پروژه عظیم ۸۰۰ هکتاری شهرک گردشگری قائم در استان قزوین، با واکنش سریع و تجمع اعتراضی اهالی روستای کوهستانی رزجرد مواجه شده است. در حالی که مقامات استانی این طرح را یک پیشران اقتصادی ملی می‌دانند، بومیان منطقه نسبت به تخریب گسترده محیط‌زیست و نادیده گرفته شدن حقوق محلی خود ابراز نگرانی کرده‌اند.[1]

در روزهای پایانی دهه دوم آبان ۱۴۰۵، گروهی از ساکنان روستای رزجرد با برپایی یک تجمع اعتراضی، مخالفت صریح خود را با احداث این شهرک گردشگری اعلام کردند. محور اصلی این اعتراضات، نگرانی از تخریب کوهستان‌های بکر، تغییر کاربری اراضی طبیعی و برهم خوردن بافت سنتی و آرامش این روستای تاریخی است.

روستای رزجرد که در مسیر قلعه الموت و دریاچه اوان قرار دارد، یکی از پرجمعیت‌ترین و خوش‌آب‌وهواترین مناطق ییلاقی قزوین به شمار می‌رود. این روستا با جاذبه‌های طبیعی برجسته‌ای مانند آبشار ورچر، کوه یخبند و چشمه‌های متعدد، همواره مقصد محبوبی برای طبیعت‌گردان بوده و اهالی تاتی‌زبان آن وابستگی عمیقی به این اقلیم دارند.

تصویب مگاپروژه در شورای برنامه‌ریزی

جرقه این اعتراضات پس از آن زده شد که محمد نوذری، استاندار قزوین، در روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ از تصویب فاز نخست این شهرک در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان خبر داد. به گفته وی، طرح تفصیلی و سهم کاربری‌های مختلف این پروژه ۸۰۰ هکتاری پس از ارزیابی‌های فنی به تأیید نهایی اعضای شورا رسیده است.[1]

مقامات استانداری قزوین این پروژه را تنها یک مجتمع تفریحی نمی‌دانند، بلکه آن را راهکاری برای حل بحران‌های زیرساختی استان معرفی می‌کنند. استاندار قزوین تأکید کرده است که درآمدهای حاصل از اجرای این شهرک گردشگری، بخش مهمی از منابع مالی مورد نیاز برای پروژه‌های حیاتی آبرسانی استان را تأمین خواهد کرد.[1]

بحران آب در دشت قزوین یکی از چالش‌های اساسی این استان است و طرح انتقال آب از سد طالقان به قزوین نیازمند بودجه‌های کلان است. توسعه زیرساخت‌های گردشگری در رزجرد مستقیماً به تأمین مالی این پروژه استراتژیک انتقال آب گره خورده است تا فشار از روی منابع آب زیرزمینی دشت قزوین برداشته شود.

تأمین مالی پروژه انتقال آب سد طالقان به قزوین، یکی از اهداف اصلی احداث شهرک گردشگری عنوان شده است.

نقش اوقاف و درآمدهای پیش‌بینی‌شده

این شهرک عظیم با مشارکت مستقیم اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان قزوین و بر روی اراضی موقوفه احداث خواهد شد. مدیران اوقاف پیش‌تر پیش‌بینی کرده بودند که این مجتمع می‌تواند طی چهار سال ده‌ها هزار میلیارد تومان درآمدزایی داشته باشد که بخش عمده آن صرف زیرساخت‌ها و توسعه منطقه می‌شود.

در طرح تفصیلی مصوب، حدود ۱۹ هکتار از اراضی این شهرک منحصراً به کاربری‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی اختصاص یافته است. طراحان پروژه مدعی هستند که در کنار ساخت اقامتگاه‌های مدرن و تأسیسات تفریحی، ابعاد مذهبی و بومی نیز در معماری و کارکرد این شهرک ۸۰۰ هکتاری لحاظ خواهد شد.[1]

با این حال، مقیاس بی‌سابقه این پروژه برای یک روستای کوهستانی، هراس از حاشیه‌نشینی بومیان را افزایش داده است. تبدیل ۸۰۰ هکتار از اراضی طبیعی و کوهپایه‌ای به یک شهرک تجاری و اقامتی، به معنای تغییرات غیرقابل بازگشت در اکوسیستم محلی و منابع محدود روستای رزجرد خواهد بود.

پیش از اوج‌گیری اعتراضات، فرمانداری قزوین در اوایل مهرماه ۱۴۰۵ جلسه‌ای توجیهی با حضور معتمدان و اعضای شورای اسلامی روستای رزجرد برگزار کرده بود. در آن نشست، مقامات دولتی وعده دادند که شرایط ویژه‌ای برای بهره‌مندی مستقیم ساکنان از ظرفیت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی این شهرک در نظر گرفته خواهد شد.[3]

نگرانی‌های فزاینده زیست‌محیطی و اجتماعی

اما تجمع اخیر نشان می‌دهد که وعده‌های اقتصادی نتوانسته است دغدغه‌های زیست‌محیطی و اجتماعی اهالی را برطرف کند. فاطمه محمدبیگی، نماینده قزوین در مجلس، نیز با تأکید بر لزوم حفظ حقوق بومیان، خواستار مشارکت مستقیم ساکنان منطقه در مدیریت و منافع اقتصادی طرح گردشگری قائم شده است.[2]

ساکنان رزجرد معتقدند که منافع ملی و استانی نباید به قیمت نابودی طبیعت بکر روستا و سلب آرامش از جامعه محلی که قرن‌ها حافظ این کوهستان بوده‌اند، تمام شود. آن‌ها خواهان شفافیت بیشتر در خصوص نحوه واگذاری اراضی و تضمین‌های قانونی برای حفظ محیط‌زیست هستند.[2]

فعالان محیط‌زیست هشدار می‌دهند که ورود ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی و خاک‌برداری‌های گسترده در اراضی شیب‌دار رزجرد، خطر فرسایش خاک و سیلاب‌های فصلی را به شدت افزایش می‌دهد. همچنین، افزایش ناگهانی تردد در محور قزوین-الموت می‌تواند ظرفیت تحمل اکولوژیک این منطقه حساس را در هم بشکند.

علاوه بر پیامدهای فیزیکی، تبعات فرهنگی احداث یک شهرک ۸۰۰ هکتاری در مجاورت یک بافت روستایی نیز محل بحث است. اهالی تاتی‌زبان رزجرد که آداب و رسوم سنتی خود را حفظ کرده‌اند، نگرانند که ورود انبوه گردشگران و سرمایه‌گذاران غیربومی، هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی آن‌ها را به حاشیه براند.

استانداری قزوین در تلاش است تا تعادلی میان توسعه اقتصادی و حفظ حقوق بومیان ایجاد کند.

مراحل قانونی و تصمیم‌گیری نهایی

استاندار قزوین در تشریح روند تصویب این طرح تأکید کرده است که شهرک قائم پیش از ورود به شورای برنامه‌ریزی، در چارچوب بررسی‌های فنی و تخصصی توسط ۲۱ دستگاه اجرایی مختلف ارزیابی شده است. در نهایت، این مگاپروژه با حضور ۲۴ عضو دارای حق رأی در شورای توسعه استان به تصویب رسید.[1]

روند قانونی این پروژه هنوز به پایان نرسیده است. پس از تصویب طرح تفصیلی در کارگروه امور زیربنایی و شورای برنامه‌ریزی استان، پرونده شهرک گردشگری قائم باید برای بررسی و تصمیم‌گیری نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تهران ارسال شود.

استان قزوین در سال‌های اخیر خیز بلندی برای تبدیل شدن به یک قطب گردشگری در سطح ملی برداشته است. استاندار قزوین با اشاره به ظرفیت بناهایی چون گراند هتل و سرای وزیر، توسعه زیرساخت‌های اقامتی را حلقه مفقوده اقتصاد گردشگری این استان می‌داند که پروژه‌هایی نظیر شهرک قائم قرار است آن را تکمیل کنند.[1]

اکنون مدیریت ارشد استان در یک دوراهی پیچیده قرار گرفته است؛ از یک سو فشار برای تأمین مالی پروژه‌های زیربنایی مانند انتقال آب طالقان وجود دارد و از سوی دیگر، مقاومت مدنی جامعه محلی رزجرد که خواهان حفظ هویت و محیط‌زیست روستای خود در برابر توسعه‌گرایی شتاب‌زده هستند.

سرنوشت شهرک گردشگری قائم می‌تواند به یک رویه در مواجهه با طرح‌های توسعه‌ای در مناطق روستایی ایران تبدیل شود. اینکه آیا شورای عالی شهرسازی و معماری ایران دغدغه‌های بومیان رزجرد را در تأیید نهایی این مگاپروژه لحاظ خواهد کرد یا خیر، در ماه‌های آینده مشخص خواهد شد.

نکات کلیدی

  • فاز نخست شهرک گردشگری ۸۰۰ هکتاری قائم در اراضی روستای رزجرد قزوین به تصویب شورای برنامه‌ریزی استان رسید.
  • گروهی از اهالی رزجرد در اعتراض به پیامدهای مخرب زیست‌محیطی و نادیده گرفته شدن حقوق بومیان دست به تجمع زدند.
  • مقامات استانی هدف از این مگاپروژه را توسعه اقتصاد محلی و تأمین مالی طرح انتقال آب طالقان عنوان می‌کنند.
  • طرح تفصیلی این شهرک برای بررسی و تأیید نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارسال خواهد شد.

آنچه نمی‌دانیم

  • آیا شورای عالی شهرسازی و معماری ایران طرح تفصیلی این شهرک را با توجه به اعتراضات محلی تأیید خواهد کرد؟
  • چه تضمین‌های حقوقی و زیست‌محیطی مشخصی برای جلوگیری از تخریب طبیعت رزجرد به روستاییان ارائه خواهد شد؟
اهالی و معتمدان رزجرد 40%مدیریت ارشد استان قزوین 40%اداره‌کل اوقاف 20%
اهالی و معتمدان رزجرد
مخالف تخریب کوهستان‌ها و تغییر کاربری اراضی طبیعی روستا هستند و خواهان حفظ بافت سنتی و آرامش منطقه می‌باشند.
مدیریت ارشد استان قزوین
این مگاپروژه را پیشران اقتصاد گردشگری و راهکاری حیاتی برای تأمین مالی پروژه‌های آبرسانی استان می‌دانند.
اداره‌کل اوقاف
به دنبال بهره‌وری اقتصادی از اراضی موقوفه برای تولید ثروت پایدار و توسعه زیرساخت‌های فرهنگی و مذهبی است.

دیدگاه‌هایی که این گزارش پوشش نداده

  • فعالان مستقل محیط‌زیست
  • کارشناسان آمایش سرزمین

منابع

پوشش منابع

3 منبع

3 دیدگاه شناسایی‌شده

اهالی و معتمدان رزجرد 40%مدیریت ارشد استان قزوین 40%اداره‌کل اوقاف 20%
  1. [1]خبرگزاری مهرمدیریت ارشد استان قزوین

    فاز نخست شهرک گردشگری ۸۰۰ هکتاری قائم در قزوین تصویب شد

    مطالعه در خبرگزاری مهر →
  2. [2]خبرگزاری مهرمدیریت ارشد استان قزوین

    محمدبیگی: مشارکت مردم در طرح گردشگری قائم تضمین شود

    مطالعه در خبرگزاری مهر →
  3. [3]خبرگزاری برنامدیریت ارشد استان قزوین

    فرماندار قزوین بر رعایت حقوق و مطالبات اهالی روستای رزجرد تأکید کرد

    مطالعه در خبرگزاری برنا →
گوش‌ دهید

نظرات

همیشه در جریان باشید

هر زاویه. هر روز.

اخبار سفر با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاه‌ها، هر روز و رایگان.