رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

اعتراضات معیشتی بازنشستگان در ایران

بازنشستگان شرکت مخابرات ایران روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در اعتراض به اجرا نشدن آیین‌نامه‌های رفاهی و پرداخت نشدن مطالبات معوق، در چندین شهر تجمع کردند.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«اعتراضات معیشتی بازنشستگان در ایران» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

از گزارش: تجمع اعتراضی بازنشستگان مخابرات در شهرهای مختلف ایران؛ وعده‌های یک‌ماهه بی‌نتیجه ماند

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

تجمع اعتراضی بازنشستگان مخابرات در شهرهای مختلف ایران؛ وعده‌های یک‌ماهه بی‌نتیجه ماند

بازنشستگان شرکت مخابرات ایران روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در اعتراض به اجرا نشدن آیین‌نامه‌های رفاهی و پرداخت نشدن مطالبات معوق، در چندین شهر تجمع کردند. این اعتراضات در حالی برگزار شد که مهلت یک‌ماهه کارگروه مشترک برای حل مشکلات بدون ارائه گزارش پایان یافته است.

  • تجمع گسترده بازنشستگان مخابرات در ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، اصفهان و کرمانشاه برگزار شد.
  • پایان مهلت یک‌ماهه کارگروه مشترک وزارت ارتباطات بدون ارائه گزارش شفاف، دلیل اصلی آغاز دور جدید اعتراضات بود.
  • اجرای کامل آیین‌نامه رفاهی سال ۱۳۸۹، پرداخت معوقات و اصلاح وضعیت بیمه تکمیلی از خواسته‌های اصلی معترضان است.
  • هم‌زمان با این تجمعات، کارگران شهرداری ایلام و بازنشستگان فولاد اصفهان نیز برای پیگیری مطالبات معیشتی خود به خیابان‌ها آمدند.

پایه و اساس هر نظام بازنشستگی کارآمد، پایبندی بی‌قید و شرط نهادها به تعهدات مالی و رفاهی در قبال کارکنان پیشین است؛ شرطی که اکنون برای هزاران بازنشسته شرکت مخابرات ایران به یک بحران تبدیل شده است. زمانی که این تعهدات نادیده گرفته شوند، امنیت روانی و اقتصادی خانواده‌ها فرو می‌پاشد و خیابان به تنها مسیر دادخواهی بدل می‌گردد.[1]

روز دوشنبه، ۲۵ آبان ۱۴۰۵، خیابان‌های چندین شهر بزرگ و کوچک ایران بار دیگر شاهد حضور گسترده بازنشستگان شرکت مخابرات بود. این تجمع‌های اعتراضی که به «دوشنبه‌های اعتراضی» شهرت یافته‌اند، در شهرهایی نظیر تهران، اصفهان، کرمانشاه، سنندج، بیجار، ایلام، تبریز، بروجرد و همدان با حضور صدها نفر برگزار شد.[1][2]

در تهران، معترضان با تجمع و راهپیمایی در مقابل ساختمان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، خواستار پاسخگویی شفاف مقامات دولتی شدند. تصاویر و ویدیوهای منتشر شده نشان می‌دهد که سالمندان با در دست داشتن پلاکاردها و سر دادن شعارهای اعتراضی، نسبت به وضعیت وخیم معیشتی خود هشدار می‌دهند.[1]

ریشه‌های یک بحران هفده‌ساله

هسته اصلی این اعتراضات به سال ۱۳۸۸ و روند خصوصی‌سازی شرکت مخابرات ایران بازمی‌گردد. در آن زمان، این شرکت عظیم دولتی به کنسرسیوم «توسعه اعتماد مبین» واگذار شد؛ مجموعه‌ای که ارتباطات تنگاتنگی با نهادهای حاکمیتی از جمله ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه پاسداران دارد.[1][2]

بازنشستگان معتقدند که پس از این واگذاری، مالکان جدید از اجرای تعهدات قانونی مندرج در قرارداد خصوصی‌سازی سر باز زده‌اند. به گفته آن‌ها، بند ۶ مصوبه هیئت وزیران در زمان واگذاری، خریدار را ملزم به حفظ و ارتقای سطح رفاهیات کارکنان و بازنشستگان کرده بود، اما این بند هرگز به طور کامل اجرایی نشد.[2]

یکی از مهم‌ترین خواسته‌های معترضان، اجرای دقیق و کامل آیین‌نامه استخدامی و رفاهی مصوب سال ۱۳۸۹ است که در میان کارکنان به آیین‌نامه ۸۹/۲۴ شهرت دارد. این آیین‌نامه چارچوب روشنی برای پرداخت مزایا، کمک‌هزینه‌های رفاهی و خواروبار تعیین کرده بود که به مرور زمان توسط مدیریت جدید شرکت مخابرات متوقف یا کمرنگ شد.[1]

بازنشستگان مخابرات خواستار اجرای دقیق آیین‌نامه استخدامی و رفاهی سال ۱۳۸۹ هستند.

علاوه بر آیین‌نامه سال ۸۹، اجرای مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق و پرداخت مطالبات معوق چندین‌ساله از دیگر محورهای اصلی این اعتراضات است. در شرایطی که تورم دورقمی قدرت خرید اقشار حقوق‌بگیر را به شدت کاهش داده است، تأخیر در پرداخت این معوقات فشار مضاعفی بر زندگی بازنشستگان وارد می‌کند.[1][2]

بن‌بست در مذاکرات و وعده‌های بی‌سرانجام

جرقه دور جدید اعتراضات در اواخر آبان‌ماه، ریشه در یک وعده عملی‌نشده دارد. در تاریخ ۲۱ مهر ۱۴۰۵، نشست سه‌جانبه‌ای با حضور نمایندگان وزارت ارتباطات، مدیران شرکت مخابرات و نمایندگان بازنشستگان برگزار شد تا راهکاری برای خروج از این بن‌بست پیدا شود.

در آن نشست مقرر گردید که یک کارگروه تخصصی ظرف مدت یک ماه، راهکارهای عملی و پایدار برای اجرای مصوبات پیشین و حل مشکلات رفاهی را بررسی کرده و گزارش نهایی خود را ارائه دهد. مقامات وزارت ارتباطات در آن جلسه بر ضرورت حفظ کرامت بازنشستگان و یافتن منابع مالی پایدار تأکید کرده بودند.

با این وجود، تا روز ۲۵ آبان و با گذشت بیش از یک ماه از آن توافق، هیچ گزارش روشن و عمومی از سوی این کارگروه منتشر نشد. سکوت نهادهای مسئول و فقدان شفافیت، خشم بازنشستگان را برانگیخت و آن‌ها را متقاعد کرد که مسیر مذاکره بدون فشار میدانی به نتیجه نخواهد رسید.

یکی از فعالان صنفی در این باره می‌گوید: «تلاش‌های متعدد ما اغلب به نتایج ملموس نرسیده و مطالبات در چرخه طولانی مکاتبات اداری گم شده است. حفظ منافع اقتصادی شرکت نباید به قیمت نادیده گرفتن تعهدات قانونی و رفاهی بازنشستگان تمام شود.»

بحران بیمه تکمیلی و هزینه‌های درمان

در کنار مطالبات مزدی، مسئله بیمه تکمیلی به یکی از دردناک‌ترین بخش‌های این بحران تبدیل شده است. با افزایش سن، نیاز به خدمات درمانی باکیفیت به شدت بالا می‌رود، اما بازنشستگان مخابرات از وضعیت آشفته بیمه تکمیلی خود به شدت ناراضی هستند.[1][2]

روند خصوصی‌سازی مخابرات و انباشت مطالبات بازنشستگان در ۱۷ سال گذشته.

معترضان خواستار برقراری بیمه تکمیلی مناسب با سرانه ۲۰ درصد و بدون فرانشیزهای سنگین هستند. افزایش خودسرانه حق‌السهم پرداختی بازنشستگان برای بیمه، در حالی که خدمات ارائه‌شده کاهش یافته است، بسیاری از سالمندان را در تأمین هزینه‌های درمانی با مشکلات جدی مواجه کرده است.[1]

در تجمع شهر کرمانشاه، یکی از شعارهای اصلی معترضان این بود: «دیگه نگید نداریم، خسته از این شعاریم». این شعار بازتابی از ناامیدی عمیق نسبت به پاسخ‌های تکراری مدیران شرکت است که همواره کمبود منابع مالی را دلیل عدم پرداخت مطالبات عنوان می‌کنند.[1][2]

در مقابل، نمایندگان شرکت مخابرات با استناد به آرای دیوان عدالت اداری، پرداخت برخی وجوه را خارج از چارچوب قانون کار دانسته و منتفی می‌دانند. با این حال، بازنشستگان با استناد به رأی ۹۲۳۵ دیوان عدالت اداری، معتقدند که قانون در بسیاری از موارد حق را به آن‌ها داده است.

گسترش دامنه اعتراضات کارگری

اعتراضات روز ۲۵ آبان تنها به بازنشستگان مخابرات محدود نبود و نشانه‌هایی از یک نارضایتی گسترده‌تر در بخش‌های مختلف کارگری ایران را به همراه داشت. هم‌زمان با این تجمعات، گروه‌های دیگری از مزدبگیران نیز برای احقاق حقوق خود به خیابان‌ها آمدند.[1][2]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، کارگران شهرداری ایلام در اعتراض به حقوق معوقه خود تجمع کردند. همچنین، کارگران بخش لایروبی آبفای بندر ماهشهر نیز به دلیل بلاتکلیفی در قراردادهای کاری و تأخیر طولانی در پرداخت دستمزدها، دست به اعتراضات مشابهی زدند.[1][2]

در اصفهان، بازنشستگان صنایع فولاد در اعتراض به وضعیت نامناسب خدمات درمانی و اجرا نشدن طرح متناسب‌سازی حقوق، در مقابل ساختمان استانداری گرد هم آمدند. این هم‌زمانی نشان می‌دهد که بحران صندوق‌های بازنشستگی و ناتوانی در تأمین معیشت، به یک چالش ساختاری در اقتصاد ایران تبدیل شده است.[2]

وزارت ارتباطات به عنوان نهاد ناظر، تاکنون نتوانسته است مالکان مخابرات را به اجرای تعهدات ملزم کند.

شعارهای تند معترضان در تهران و اصفهان، مستقیماً سهامداران عمده را هدف قرار داد. شعارهایی نظیر «سهامدار عمده حق ما رو خورده» و «مخابرات ایران قانون نمی‌پذیرد»، نشان‌دهنده بی‌اعتمادی مطلق کارگران پیشین به ساختار مدیریتی فعلی و نهادهای ناظر بر آن است.[1][2]

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند تبعات اجتماعی جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد. وقتی سالمندانی که دهه‌ها در زیرساخت‌های حیاتی کشور کار کرده‌اند، برای دریافت بدیهی‌ترین حقوق خود مجبور به حضور هفتگی در خیابان باشند، اعتماد عمومی به نهادهای بازنشستگی کاملاً از بین می‌رود.

اکنون توپ در زمین وزارت ارتباطات و مدیران شرکت مخابرات است. تا زمانی که کارگروه مشترک نتایج بررسی‌های خود را به صورت شفاف منتشر نکند و گام‌های عملی برای پرداخت معوقات برداشته نشود، چشم‌اندازی برای پایان یافتن «دوشنبه‌های اعتراضی» وجود نخواهد داشت.[1]

منابع

  1. [1]ایران اینترنشنال — راهپیمایی اعتراضی بازنشستگان مخابرات در تهران، ۲۵ آبان ۱۴۰۵ مطالعه در ایران اینترنشنال →
  2. [2]صدای آمریکا — بازنشستگان مخابرات در چند شهر ایران تجمع کردند؛ اعتراض به «حق‌کشی» نهادهای حکومتی مطالعه در صدای آمریکا →

آنچه باید زیر نظر داشت

  • تکمیل طرح متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری که دولت وعده اجرای آن را داده است.
  • ارائه گزارش و نتایج کارگروه مشترک وزارت ارتباطات که مهلت یک‌ماهه آن بدون راهکار شفاف پایان یافته است.

نمودارها، نقشه‌ها و تصاویر

تصویرسازی: کاهش قدرت خرید و تورم فزاینده، فشار مضاعفی بر اقشار حقوق‌بگیر وارد کرده است.از گزارش: تجمع اعتراضی بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران؛ شعار علیه گرانی و درخواست آزادی معترضان ·
تصویرسازی: تجمعات اعتراضی بازنشستگان به یک رویه ثابت در بسیاری از شهرها تبدیل شده است.از گزارش: تجمع اعتراضی بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران؛ شعار علیه گرانی و درخواست آزادی معترضان ·

آبان ۱۴۰۵

  1. تجمع اعتراضی بازنشستگان مخابرات در شهرهای مختلف ایران؛ وعده‌های یک‌ماهه بی‌نتیجه ماند
  2. تجمع اعتراضی بازنشستگان تأمین اجتماعی و فولاد در شهرهای مختلف ایران

مهر ۱۴۰۵

  1. تجمع اعتراضی بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران؛ شعار علیه گرانی و درخواست آزادی معترضان
  2. اعتراضات سراسری بازنشستگان و کارگران در شهرهای ایران؛ فریاد برای معیشت و کرامت

شهریور ۱۴۰۵

  1. تداوم تجمع‌های اعتراضی بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران در اعتراض به معوقات مزدی و بیمه تکمیلی

روند رویداد تا امروز

روند این اعتراضات در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ با تجمع بازنشستگان مخابرات، فولاد و تامین اجتماعی در چندین شهر ایران برجسته شد. این تجمعات که به صورت هفتگی برگزار شده و به «دوشنبه‌های اعتراضی» معروف شدند، با هدف اعتراض به وضعیت معیشتی، عدم پرداخت مطالبات، عدم اجرای قوانین همسان‌سازی حقوق و مسدود شدن بیمه‌های تکمیلی شکل گرفتند.

تا ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، هزاران بازنشسته و کارگر در شهرهایی چون تهران، اهواز، شوش و اصفهان به خیابان‌ها آمدند. معترضان به حقوق‌های زیر خط فقر، تورم لجام‌گسیخته و بحران خدمات درمانی اعتراض کرده و شعارهایی علیه وعده‌های بی‌عمل سر دادند. انتقاد شدید از عملکرد بیمه‌های تکمیلی و عدم پرداخت هزینه‌های درمانی بازنشستگان از محورهای اصلی این تجمعات بود.

ساختمان مرکزی سازمان تأمین اجتماعی در تهران که کانون اصلی مراجعات و اعتراضات بازنشستگان است.از گزارش: تجمع اعتراضی بازنشستگان تأمین اجتماعی و فولاد در شهرهای مختلف ایران ·

در جریان تجمعات ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، معترضان خواستار استقلال سازمان تامین اجتماعی از دولت شدند. آن‌ها همچنین بر لزوم پرداخت بدهی‌های کلان دولتی به این صندوق و اجرای کامل متناسب‌سازی حقوق تاکید کردند که نشان‌دهنده تعمیق شکاف میان هزینه‌های زندگی و درآمدهای ثابت بود.

در ۴ اکتبر ۲۰۲۶، گروه‌هایی از بازنشستگان و مستمری‌بگیران در شهرهایی چون کرمانشاه، رشت، اهواز، شوش و اصفهان تجمع‌های اعتراضی دیگری برگزار کردند. در این مقطع، اعتراضات علاوه بر مطالبات اقتصادی و معیشتی، با شعارهایی علیه سرکوب همراه شد و معترضان خواستار آزادی فعالان صنفی زندانی شدند.

تصویرسازی: تجمع بازنشستگان صنایع فولاد و ذوب‌آهن در مقابل ساختمان استانداری اصفهان.از گزارش: تجمع اعتراضی بازنشستگان تأمین اجتماعی و فولاد در شهرهای مختلف ایران ·

در واکنش به تجمعات ۴ اکتبر ۲۰۲۶، دولت وعده داد که متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری تکمیل خواهد شد. نمایندگان مجلس نیز بر لزوم اصلاح حقوق کارکنان و بازنشستگان متناسب با نرخ تورم تاکید کردند، اما با پایان یافتن مهلت‌های تعیین‌شده برای کارگروه‌های مشترک بدون ارائه نتایج ملموس، اعتراضات در ماه‌های بعد نیز ادامه یافت.