تجهیز ۲۰۰ قایق صیادی جاسک به سامانه ردیاب؛ گامی برای توزیع عادلانه سوخت

برای یک صیاد در آب‌های جنوب، لحظه تعیین‌کننده پیش از انداختن تور به آب، زمان ایستادن در صف پمپ بنزین اسکله است؛ جایی که تفاوت قیمت سوخت یارانه‌ای با نرخ آزاد می‌تواند تمام سود یک سفر دریایی را ببلعد. اکنون در شهرستان جاسک، این مرحله حیاتی به یک دستگاه کوچک روی عرشه گره خورده است: سامانه ردیاب. بر اساس ابلاغیه جدید سازمان شیلات ایران، تخصیص هرگونه سهمیه سوخت یارانه‌ای به شناورهای صیادی، منوط به نصب و روشن بودن این سامانه است.[1][2]

علی زارعی، رئیس اداره شیلات شهرستان جاسک، در روز دوشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که تاکنون ۲۵۰ نفر از صیادان و مالکان قایق‌های صیادی هزینه‌های نصب این سامانه را واریز کرده‌اند. از این تعداد، عملیات نصب و راه‌اندازی ردیاب بر روی ۲۰۰ فروند شناور با موفقیت به پایان رسیده و مابقی نیز در دست اقدام است. زارعی با تأکید بر پیوند مستقیم این طرح با چرخه سوخت‌رسانی تصریح کرد: «تخصیص سهمیه سوخت یارانه‌ای تنها و تنها به شناورهایی تعلق می‌گیرد که دارای ردیاب روشن و فعال باشند».[1][2]

پیامدهای اقتصادی این طرح برای مالکان قایق‌ها کاملاً روشن است. شناورهایی که نسبت به نصب و فعال‌سازی این سامانه اقدام نکنند، از چرخه دریافت سوخت یارانه‌ای حذف شده و برای تأمین سوخت مصرفی خود باید از نرخ آزاد مطابق با تعرفه‌های شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی استفاده کنند. پرداخت هزینه‌های چند برابری سوخت آزاد در مقابل نرخ یارانه‌ای، عملاً ادامه فعالیت تجاری را برای شناورهای فاقد ردیاب غیرممکن می‌سازد و به همین دلیل، استقبال جامعه صیادی از این طرح قابل توجه بوده است.[1][2]

فراتر از مسئله سوخت، این فناوری نقش مهمی در ارتقای امنیت جانی صیادان ایفا می‌کند. خلیج فارس و دریای عمان همواره آبستن حوادث پیش‌بینی‌نشده جوی و دریایی هستند. داشتن یک ردیاب فعال به نیروهای امداد و نجات اجازه می‌دهد در صورت بروز حادثه یا خرابی موتور، موقعیت دقیق قایق را به سرعت شناسایی کرده و از بروز فجایع انسانی جلوگیری کنند. به گفته مقامات محلی، این شفافیت در ترددها همچنین گامی اساسی در مدیریت پایدار و صیانت از ذخایر آبزیان منطقه به شمار می‌رود.[1][2]

اجرای چنین طرحی در مقیاس وسیع نیازمند هماهنگی‌های گسترده‌ای با جامعه محلی بوده است. زارعی با اشاره به برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی با فعالان حوزه صیادی، تأکید کرد که جلسات متعددی با اتحادیه‌ها و تعاونی‌های صیادی شهرستان جاسک برگزار شده و ضوابط و ضرورت‌های این طرح به‌طور کامل برای آن‌ها تشریح شده است. این رویکرد تعاملی باعث شده تا مقاومت‌های اولیه جای خود را به همکاری و مشارکت فعالانه بدهد و روند ثبت‌نام سرعت بگیرد.[1][2]

با این حال، موفقیت نهایی این سیستم به پایداری زیرساخت‌های فنی آن بستگی دارد. دستگاه‌های ردیاب نصب‌شده باید بتوانند در شرایط سخت محیطی دریا، رطوبت بالا و نوسانات دمایی به درستی کار کنند و اطلاعات موقعیتی را به صورت لحظه‌ای به سرورهای مرکزی ارسال نمایند. هرگونه قطعی در ارسال سیگنال می‌تواند به معنای قطع سهمیه سوخت یک صیاد تلقی شود، که این امر نیازمند پشتیبانی فنی قوی و رسیدگی سریع به شکایات احتمالی است تا حقی از صیادان ضایع نگردد.[1]

از منظر کلان‌تر، تجهیز ناوگان صیادی جاسک به سامانه‌های موقعیت‌یاب، بخشی از یک استراتژی ملی برای هوشمندسازی مدیریت منابع دریایی ایران است. سال‌هاست که مسئله قاچاق سوخت از طریق مرزهای آبی، یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد کشور بوده است. با اتصال مستقیم داده‌های حرکتی شناورها به سیستم تخصیص سوخت، دولت می‌تواند اطمینان حاصل کند که یارانه‌های پرداختی دقیقاً به دست تولیدکنندگان واقعی می‌رسد و در شبکه‌های غیرقانونی هدر نمی‌رود.[2]

اداره شیلات جاسک از تمامی مالکان شناورها درخواست کرده است تا با تسریع در روند نصب این سامانه، مانع از بروز هرگونه وقفه در فعالیت‌های دریاروی و سهمیه سوخت خود شوند. با تکمیل تجهیز تمامی قایق‌های باقیمانده در هفته‌های آینده، انتظار می‌رود که شهرستان جاسک به عنوان یکی از الگوهای موفق در اجرای طرح هوشمندسازی ناوگان صیادی در جنوب کشور شناخته شود و این رویه به زودی در سایر بنادر صیادی نیز با جدیت بیشتری دنبال گردد.[1][2]