افزایش بی‌سابقه سفارش ساخت ابرنفتکش‌ها در پی اختلالات تنگه هرمز

آخرین باری که صنعت کشتیرانی شاهد موجی مشابه از تقاضا برای ساخت کشتی‌های غول‌پیکر بود، به اوایل دهه ۲۰۰۰ و رشد خیره‌کننده اقتصاد چین بازمی‌گردد؛ اما تفاوت اصلی موج کنونی این است که نه بر پایه رشد تقاضای جهانی، بلکه بر اساس تغییر اجباری مسیرهای تجاری و نیاز به دور زدن مناطق پرخطر شکل گرفته است. آمارهای جدید نشان می‌دهد که مالکان خطوط کشتیرانی تنها در هشت ماه گذشته سفارش ساخت ۲۱۷ فروند نفتکش بسیار بزرگ موسوم به وی‌ال‌سی‌سی را ثبت کرده‌اند.[1]

ارزش این سفارش‌های جدید از مرز ۲۰ میلیارد دلار فراتر رفته است که نشان‌دهنده بزرگ‌ترین موج سفارش نفتکش‌های غول‌پیکر در دست‌کم ۲۵ سال اخیر است. این رقم خیره‌کننده بیش از دو برابر کل سفارش‌های ثبت‌شده در تمام طول سال ۲۰۲۵ ارزیابی می‌شود و نشان از یک تغییر ساختاری در صنعت حمل‌ونقل دریایی دارد.[3]

اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و درگیری‌های نظامی ادامه‌دار در منطقه خاورمیانه، مسیرهای تجارت جهانی نفت را به طور کامل دگرگون کرده است. شرکت‌های کشتیرانی که پیش از این به مسیرهای کوتاه و امن متکی بودند، اکنون با یک چالش لجستیکی بی‌سابقه مواجه شده‌اند که نیازمند راهکارهای فوری و پرهزینه است.[2][3]

با مسدود شدن یا ناامن شدن مسیرهای سنتی انتقال انرژی از خلیج فارس، شرکت‌های نفتی و مالکان کشتی‌ها مجبور شده‌اند محموله‌های خود را از مسیرهای بسیار طولانی‌تر هدایت کنند. این افزایش مسافت به معنای آن است که کشتی‌ها زمان بسیار بیشتری را در دریا سپری می‌کنند تا به مقاصد نهایی خود در آسیا یا اروپا برسند.[2]

نتیجه مستقیم این طولانی شدن سفرها، کاهش شدید ظرفیت در دسترس ناوگان جهانی بوده است. زمانی که یک کشتی به جای سه هفته، مجبور است پنج هفته در مسیر بماند، عملا تعداد سفرهایی که می‌تواند در یک سال انجام دهد کاهش می‌یابد و این امر به کمبود عرضه در بازار حمل‌ونقل دریایی منجر می‌شود.[1][2]

برای جبران این کمبود ظرفیت و پاسخ به نیاز حیاتی بازار انرژی، شرکت‌های کشتیرانی چاره‌ای جز توسعه ناوگان خود با کشتی‌های پهن‌پیکرتر نداشته‌اند. هر یک از این ابرنفتکش‌های وی‌ال‌سی‌سی توانایی حمل حدود دو میلیون بشکه نفت خام را دارند و به دلیل ابعاد غول‌پیکر خود، اقتصادی‌ترین گزینه برای سفرهای طولانی‌مدت و اقیانوسی محسوب می‌شوند.[1][3]

سرمایه‌گذاری سنگین مالکان کشتی در این بخش نشان می‌دهد که بازیگران اصلی صنعت حمل‌ونقل دریایی، اختلالات فعلی را یک بحران کوتاه‌مدت نمی‌بینند. ثبت سفارش برای کشتی‌هایی که ساخت و تحویل آن‌ها چندین سال زمان می‌برد، گویای آن است که صنعت در حال تطبیق ساختار لجستیکی خود با یک واقعیت ژئوپلیتیک طولانی‌مدت است.[3]

این تغییرات ساختاری در ناوگان جهانی نفتکش‌ها، پیامدهای مستقیمی برای بازار انرژی به همراه خواهد داشت. افزایش زمان سفر و هزینه‌های بیمه و سوخت، کرایه حمل محموله‌های نفتی را افزایش داده است. برای خریداران محلی و صاحبان کسب‌وکارها، این روند به معنای آن است که هزینه‌های پایه انرژی و حمل‌ونقل در آینده نزدیک کاهش نخواهد یافت و برنامه‌ریزی‌های مالی باید بر اساس این واقعیت جدید لجستیکی تنظیم شود. با ورود این ۲۱۷ ابرنفتکش جدید به آب‌ها در سال‌های آینده، معماری تجارت دریایی نفت برای دهه‌ها تغییر خواهد کرد و زنجیره تامین جهانی با این واقعیت جدید سازگار خواهد شد.[1][2][3]