تعلیق پروازهای لوفت‌هانزا و خطوط هوایی هند به ریاض در پی حمله موشکی به فرودگاه ملک خالد

تداوم پروازهای بین‌المللی به پایتخت عربستان سعودی با یک چالش امنیتی جدی مواجه شده است؛ شرط اساسی تامین ایمنی مسافران در حریم هوایی ریاض، پس از حملات موشکی اخیر زیر سوال رفته و منجر به واکنش فوری شرکت‌های هواپیمایی بزرگ شده است. گروه هواپیمایی لوفت‌هانزا، که مالک خطوط هوایی متعددی از جمله سوئیس و اتریش ایرلاینز است، اعلام کرد که به دلیل تحولات جاری در خاورمیانه، تمامی پروازهای خود به ریاض را تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ به حالت تعلیق درمی‌آورد.[1][3]

این تصمیم بی‌سابقه پس از آن اتخاذ شد که فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض هدف حمله موشکی قرار گرفت. سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی تایید کرد که در پی دو حمله جداگانه به این فرودگاه و فرودگاه ابها در روزهای ۶ و ۷ اکتبر، مجموعاً سه شهروند سعودی کشته و ده‌ها نفر دیگر با ملیت‌های مختلف زخمی شده‌اند.[1][4]

بر اساس گزارش رسمی سازمان هواپیمایی عربستان، حمله به فرودگاه ابها منجر به کشته شدن دو نفر و جراحت ۲۸ نفر شد، در حالی که حمله به فرودگاه ریاض یک کشته و هشت مجروح بر جای گذاشت. گروه هواپیمایی سعودیا در بیانیه‌ای اعلام کرد که کاپیتان حمود علی الکلثمی در میان جان‌باختگان این حوادث بوده است که نشان‌دهنده اولین تلفات تایید شده از پرسنل این شرکت ملی است.[2][4]

دامنه این بحران به سرعت از اروپا به آسیا گسترش یافت و یکی از پرترددترین کریدورهای هوایی منطقه را فلج کرد. شرکت‌های هواپیمایی هندی از جمله ایندی‌گو، ایر ایندیا و آکاسا ایر نیز پروازهای خود را به ریاض تا ۹ و ۱۰ اکتبر لغو کردند. شرکت ایر ایندیا اعلام کرد که یکی از پروازهایش از دهلی به ریاض، در روز پنجشنبه به دلایل امنیتی به پایتخت هند بازگشته است.[1]

داده‌های منتشر شده از سوی پلتفرم‌های ردیابی پرواز، ابعاد گسترده این اختلال را نشان می‌دهد. پلتفرم فلایت‌رادار۲۴ گزارش داد که ۳۳۵ پرواز در روز ۸ اکتبر در فرودگاه ریاض لغو شده است. همچنین، موسسه تحلیل هوانوردی سیریوم اعلام کرد که تا ساعت ۱۵:۰۰ به وقت گرینویچ در روز پنجشنبه، ۴۹.۷ درصد از کل پروازهای خروجی برنامه‌ریزی‌شده از این فرودگاه لغو شده‌اند.[1][4]

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های شاهدان عینی حاکی از بلند شدن ستون‌های دود از یک هواپیمای مسافربری در باند فرودگاه ریاض بود. گروه هواپیمایی سعودیا در بیانیه‌ای رسمی تایید کرد که یکی از هواپیماهای این شرکت در حالی که روی زمین پارک شده و هیچ مسافری در آن حضور نداشته، دچار آسیب فیزیکی شده است، اما به نوع سلاح استفاده شده اشاره‌ای نکرد.[2][4]

شبه‌نظامیان حوثی یمن که مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته‌اند، با انتشار بیانیه‌ای به تمامی خطوط هوایی جهانی هشدار دادند که حریم هوایی عربستان سعودی به صحنه عملیات نظامی آن‌ها تبدیل شده است. یحیی سریع، سخنگوی این گروه، اعلام کرد که موشک شلیک شده با دقت به هدف اصابت کرده و این آخرین هشدار به شرکت‌های هواپیمایی برای توقف پروازها در این منطقه است.[4]

در واکنش به این تهدیدات فزاینده، آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا با صدور یک بولتن اطلاعاتی به‌روزرسانی‌شده، به شرکت‌های هواپیمایی اروپایی هشدار داد که در مناطق محدودی از حریم هوایی عربستان سعودی پرواز کنند. این نهاد نظارتی تاکید کرد که حملات اخیر، توانایی مهاجمان برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های هوانوردی در عمق خاک عربستان را به وضوح آشکار کرده است.

آژانس ایمنی هوانوردی اروپا همچنین هشدار داد که حملات مکرر موشکی و پهپادی، همراه با فعال شدن مداوم سیستم‌های پدافند هوایی، خطر شناسایی اشتباه هواپیماهای غیرنظامی را به شدت افزایش می‌دهد. سفارت ایالات متحده در عربستان نیز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که از حملات به فرودگاه‌های غیرنظامی آگاه است و هشدار داد که این درگیری نظامی پتانسیل تشدید شدن را دارد.[4]

با وجود بازگشت نسبی فعالیت‌های عملیاتی فرودگاه ریاض به حالت عادی در ساعت ۱۸:۰۰ روز پنجشنبه، وضعیت پروازهای بین‌المللی همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. مدیریت فرودگاه ملک خالد با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از تمامی مسافران خواست پیش از عزیمت به فرودگاه، وضعیت پرواز خود را مستقیماً از شرکت‌های هواپیمایی پیگیری کنند.[2]

این اختلالات بی‌سابقه، زنجیره تامین و لجستیک هوایی در یکی از مهم‌ترین قطب‌های اقتصادی خاورمیانه را تحت تاثیر قرار داده است. در حالی که خطوط هوایی در حال ارزیابی مجدد ریسک‌های امنیتی هستند، تداوم این تعلیق‌ها می‌تواند پیامدهای اقتصادی قابل‌توجهی برای شبکه حمل‌ونقل هوایی منطقه به همراه داشته باشد و مسیرهای ترانزیتی را دستخوش تغییرات بنیادین کند.[1]

سازمان ملل متحد و چندین کشور منطقه از جمله کویت و پاکستان، حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی و فرودگاه‌های عربستان را محکوم کرده و آن را نقض آشکار قوانین بین‌المللی دانستند. با این حال، تا زمانی که تضمین‌های امنیتی معتبری از سوی نهادهای بین‌المللی و مقامات سعودی ارائه نشود، انتظار می‌رود شرکت‌های هواپیمایی بیشتری در روزهای آینده برنامه‌های پروازی خود به شبه‌جزیره عربستان را مورد بازبینی قرار دهند.[2]